ΣΠΑΡΓΑΝ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ (ΤΗΓΑΝΙΤΕΣ ΨΗΜΕΝΕΣ ΣΕ ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ) »ΣΠΑΡΓΑΝΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ»Πως ψήνονται τα σπάργανα του Χριστού ??? Τα σπάργανα του Χρήστου η οι Τηγανίτες οι οποίες έχουν ένα ιδικό διαφορετικό τρόπο ψησίματος . Όπως βλέπετε και στην Φώτο που ακολουθεί η τηγανητές η σπάργανα του Χριστού σύμφωνα με την παράδοση έτσι ονομάζουν τις τηγανίτες που ψήνονται πάνω σε πέτρα εκεί στα χωριά της Ηπείρου…

Οι νοικοκυραίοι που θεωρούσαν ένα παιδί τυχερό, το έβαζαν να μπει στο σπίτι …με το δεξί για να κάνει ποδαρικό. Τη γέννηση του Χριστού τη γιορτάζει ο λαός μας σαν να έρχεται σε κάθε σπίτι ένα νεογέννητο παιδί. Για αυτό και Τον υποδέχονται ανάλογα. ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ και της Ηπείρου, ξημερώνοντας Χριστούγεννα ετοιμάζουν τηγανίτες με άφθονα κοπανισμένα καρύδια, τα οποία ονομάζουν σπάργανα ενώ στην Κύπρο τα Χριστουγεννιάτικα παξιμάδια λέγονται κούμουλα. Σε άλλες περιοχές οι γυναίκες διανυκτερεύουν στο ύπαιθρο για να δουν τους ουρανούς να ανοίγουν.

ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΤΗΓΑΝΙΤΕΣ ΠΟΥ ΦΤΙΑΧΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΑ ΛΕΓΟΜΕΝΑ »ΣΠΑΡΓΑΝΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ»
Πως ψήνονται τα σπάργανα του Χριστού ???

Τα σπάργανα του Χρήστου η οι Τηγανίτες οι οποίες έχουν ένα ιδικό διαφορετικό τρόπο ψησίματος .
Όπως βλέπετε και στην Φώτο που ακολουθεί

 

η τηγανητές η σπάργανα του Χριστού σύμφωνα με την παράδοση έτσι ονομάζουν τις τηγανίτες που ψήνονται πάνω σε πέτρα  εκεί στα χωριά της  Ηπείρου.  

 Εκεί συναντάτε το έθιμο το να  ψήνονται πάνω στην πέτρα οι τηγανίτες η κατά  παράδοση σπάργανα του Χριστού η δε πέτρα  ονομάζετε ((μαύρη πέτρα )) ονομασία που πήρε λόγο της αντοχής της, στις υψηλές θερμοκρασίες που αναπτύσσονται μέσα στο τζάκι.

Το να βρεθεί μια μαύρη πέτρα  και ο χρόνος προετοιμασίας είναι μια ιεροτελεστία για τον άρχοντα της οικογένειας ο φέρει από παράδοση την θρησκευτική υποχρέωση να έχει έτοιμη την μαύρη πέτρα  για να ετοιμαστούν τα σπάργανα του Χρηστού.

  Να επισημάνουμε εδώ ότι για να ετοιμασθεί η συγκεκριμένοι πέτρα (( που στην ουσία πεζή το ρόλο του ενός μεγάλου  τηγανιού )) γίνονταν ιδική διαδικασία η οποία κράταγε πάνω από 24 έως 48 ώρες και συγκεκριμένα πέραν του χρόνου που απατιέται για να βρεθεί εκείνη η κατάλληλη πέτρα.¨
Α. αφού εβρισκαν την πέτρα η οποια έπρεπε να είναι επίπεδη και από τις δυο πλευράς την τοποθετούσαν σε ένα δοχείο με νερό που την σκέπαζε όλοι τουλάχιστον για 10 μέρες, αυτό γινόταν ώστε στην διαδικασία που θα ακολουθούσε  να αποβάλει τα τυχών εκείνα άχρηστα μέρη ώστε να μην αυτά μολύνουν και περιέλθουν μέσα στην τηγανίτα. Στην συνέχεια την αφαιρούσαν από το δοχείο με το νερό και αφού είχε στεγνώσει  την τοποθετούσαν στην γωνία  αφού πρώτα έχε  καταλάγιαζε η φωτιά την σκέπαζαν με την σταχτή και τα κόρνα ώστε να αρχίσει σιγά σιγά το ζέσταμα.

Την άλλη μέρα σιγά σιγά η φωτιά δυνάμωνε έτσι η πέτρα αποχτούσε την αντοχή εκείνη ώστε να μπορεί να αντέξει τη υψηλό η όλοι αυτή διαδικασία γινόταν πριν το ψήσιμο της πρώτης τηγανίτας. Την παραμονή τον Χριστουγέννων την τοποθετούσαντην μαυρη πέτρα  στην πυροστιά καιγόταν με ένταση στην φωτιάς τόση ώρα ώστε να μπορεί η θερμοκρασία που αναπτύσσεται στο επάνω μέρος της μαύρης πετράς  ( ταβλά η τηγάνι ) να ψήσει τα σπάργανα του Χριστού μας.

Η δόκιμη αν η πέτρα αν έχει απόκτηση την σωστή θερμοκρασία γινόταν με μια σταγόνα λαδί που έριχνα επάνω στην πέτρα αν η σταγόνα έβραζε και εξατμιζόταν τότε ήταν έτοιμη να δεχτεί για ψήσιμο του καθάριου  αλευρισιο χυλού ( η κουρκούτη) που έχει ετοιμαστεί από το  αλεύρι που φιλάγανε από την νέα σοδιά τον γεννημάτων από το προταλευρο της σοδιάς αυτού του χρόνου  .

Η διαδικασία ψησίματος άρχιζε με προσευχή και σταύρωμα της πετράς,  έριχνε η νοικοκυρά το χυλό  με τέτοιο τρόπο στην πέτρα που σχηματιζόταν σταυρός με το ψήσιμο τοποθετιόταν  στο ταψί και αποτελούσε το προτοσπαργανο του Χρίστου.

Ακλουθούσε  η διαδικασία  της τοποθέτησης και των επόμενων  σπάργανων  του Χριστού όπου στο ενδιάμεσα τοποθετούταν –έριχνα  καρύδια και αμύγδαλα και μελί η ζάχαρη.

Η διαδικασία τελείωνε με τον ίδιο τρόπο που άρχιζε με την διάφορα  τώρα ο σταυρός είναι κλισμένος  μέσα σε κύκλο και είχε ως  συμβολισμό την γονιμότητα της γης στην νέα  χρόνια που Έρχεται.

Η  νοικοκυρά με ευλάβεια σήκωνε το ταψί ως να κρόταγε τον ίδιο το Ιησού και το τοποθετούσε στην Τούλα όπου το σκέπαζε  με κεντημένο  μαντίλι  στο χέρι που έφερνε στην μέση σταυρό και περιμετρικά κρόσσια.

Έμμενε εκεί μέχρι την επιστροφή από την παρακολούθηση της θειας λειτουργίας γένεσης του θεανθρώπου όπου πλέον ο άρχον του σπιτικού  ξεσκέπαζε   το ταψί και με επιδέξια κίνηση άδειαζε το ταψί σε Τούλα ώστε το κάτω μέρος του ταψιού εκεί δηλαδή που έχει τοποθετηθεί το πρώτο σπάργανο του Χρίστου  να είναι πρώτο και εμφανές.

Η κίνηση αυτή συμβολίζει την θέληση και επιθυμία  για υγεία όλων .

Η συγκεκριμένη πέτρα φυλασσόταν ως κειμήλιο και σκεπαζόταν με σπάργανο=( μαλακό υφαντό που σκεπάζουν τα μωρά) ενώ το δεσμό πάντα είχε το σύμβολο του σταυρού και εστί ήταν έτυμοι για την νέα χρόνια μια και η συγκεκριμένες τηγανητές σπάργανα του Χριστού γίνονται μια φορά το χρόνο μόνο την παραμονή τον Χριστουγέννων.

Τηγανίτες ή σπάργανα του Χριστού.

Τα παλαιότερα χρόνια στα χωριά μας, τα Χριστούγεννα, αντί για άλλα γλυκά, συνήθιζαν να φτιάχνουν τα λεγόμενα σπάργανα του Χριστού. Δηλαδή τηγανίτες, ψημένες σε μαυρόπλακες, στις οποίες πρόσθεταν καρύδια και ζάχαρη.
Καλή επιτυχία σε όσους και σε όσες το τολμήσουν.
ΥΛΙΚΑ-ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΥΛΙΚΩΝ
-αλεύρι
-νερό
-λίγο αλάτι
-καρύδια
-ζάχαρη
ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ
Κοσκινίζουμε το αλεύρι και το ανακατεύουμε με λίγο αλάτι.
Το βάζουμε σε μια λίμπα (μεταλλική λεκανίτσα) και προσθέτουμε σιγά-σιγά χλιαρό νερό.
Χτυπάμε πολύ καλά το μίγμα με ένα πιρούνι μέχρι να γίνει κουρκούτι πηχτό.
Ανάβουμε φωτιά και πάνω στην πυροστιά τοποθετούμε μια καθαρή μαυρόπλακα.
Αφού κάψει η πλάκα, με μια μεγάλη κουτάλα ρίχνουμε μίγμα.
Όταν ψηθεί η τηγανίτα από τη μια πλευρά τη γυρίζουμε και από την άλλη πλευρά για να ψηθεί.
Καθαρίζουμε καρύδια και στο πέτρινο γουδί τα τρίβουμε(στουμπάμε).
Βάζουμε τις τηγανίτες σε σινί (στρογγυλό χάλκινο ταψί) και ανάμεσα σε κάθε στρώση ρίχνουμε αρκετά τριμμένα καρύδια.
Μετά σε μια κατσαρόλα βράζουμε τη ζάχαρη με νερό μέχρι να γίνει ένα πολύ αραιό σιρόπι με το οποίο περιλούομε τις τηγανίτες.

*Οι τηγανίτες γίνονται την παραμονή των Χριστουγέννων και τρώγονται την ημέρα των Χριστουγέννων το πρωί.

BF= Φωτίου Στυ. Βασίλειος

 

Advertisements