ια ομάδα στυλοβάτες τις παράδοσης οργάνωσαν και φέτος (2014) εκδήλωση για το ξεφλούδισμα των καλαμποκιών. Με πρώτους και καλύτερους τον Γιώργο Η. Νάκο με τη σύζυγό του, την Αγλαΐα, από τα Λαγκαδάκια Βραγκιανών, που διέθεσαν το χώρο, τα καλαμπόκια, τα τυριά, τις πίτες, το τσίπουρο,…. τη γίδα τη βραστή και το κραμποκούκι!

Ξεφλουδίσματα στου Γιώργου Νάκου στις 15-11-2014

DSC 0128 Μια ομάδα στυλοβάτες τις παράδοσης οργάνωσαν και φέτος (2014) εκδήλωση για το ξεφλούδισμα των καλαμποκιών.

Με πρώτους και καλύτερους τον Γιώργο Η. Νάκο με τη σύζυγό του, την Αγλαΐα, από τα Λαγκαδάκια Βραγκιανών, που διέθεσαν το χώρο, τα καλαμπόκια, τα τυριά, τις πίτες, το τσίπουρο,…. τη γίδα τη βραστή και το κραμποκούκι!

Άντρες γυναίκες και παιδιά που έλαβαν μέρος στο ξεφλούδισμα (στον ξέφλο):

  • Μενέλαος Παπαδημητρίου
  • Κώστας Γούλας
  • Γιώργος Κλάρας
  • Αγορή Τσατσαρώνη
  • Λάμπρος Παπαχρήστος
  • Γιώργος Νάκος του Συμεών
  • Λάμπρος Καραγιάννης
  • Γιώργος Ηλία Νάκος(αφέντης)
  • Λίτσα (Αγλαΐα) συζ. Γεωργίου Νάκου-οικοδέσποινα
  • Μαρία Νικολαΐδη
  • Ελευθερία και Ηλίας Νάκος
  • Κώστας Πολύζος

 Ξεφλουδιστές – Μουσική ζυγιά:

  • Ναπολέων Δάμος Κλαρίνο
  • Μάκης Κιάμος τραγούδι
  • Αθανάσιος Μαρκόπουλος, λαούτο
  • Στέλιος Κωφός βιολί και τραγούδι
  • Στέλιος Καλομπάτσιος (ο 15 ετής) κλαρίνο και
  • Τάσος Καλομπάτσιος – Γιώργος Κλάρας τραγούδι – ντέφι

Τη σκηνοθεσία του δρώμενου έκαναν ο Μενέλαος Παπαδημητρίου και ο Γιώργος Η. Νάκος και ήταν απαραίτητη γιατί την εκδήλωση κινηματογράφησε ο γνωστός σκηνοθέτης Παντελής Σούλης, τιμής ένεκεν για την Αργιθέα.

Την εκδήλωση παρακολούθησαν πολλοί αργιθεάτες και φίλοι του Γιώργου Η. Νάκου και της συζύγου του Αγλαΐας, όπως μπορείτε να δείτε στις φωτογραφίες και τα βίντεο στο τέλος του άρθρου.

Όσοι τυχεροί βρεθήκαμε το βράδυ εκείνο (15-11-2014) στο σπίτι του Γιώργου Η. Νάκου, -αργιθεάτες και ηπειρώτες- ζήσαμε μια πραγματική βραδιά από τα «παλιά»! Δώδεκα (12) σακιά ρόκες ξεφλουδίστηκαν! Το καλαμπόκι που θα βγει (μετά το στούμπζμα), αφού κρατηθεί ο σπόρος για του χρόνου, θα αλεστεί σε νερόμυλο της Αργιθέας.

Η κουβέντα της παρέας για τα μπερεκέτια, τα πειράγματα, το τραγούδι και το παιχνίδι, – ΝΑΙ! Οι ξεφλουδιστές έπαιξαν την κολοκυθιά, για να δείτε ποιος έχασε παρακολουθήστε το σχετικό βίντεο – λειτούργησαν σαν μηχανή του χρόνου και μας μετέφερε μερικές δεκαετίες πριν, όταν παιδιά τότε ζούσαμε τις ίδιες σκηνές στα όμορφα χωριά μας.

Το katafylli.gr θα ξαϊάσει το άλεσμα μετά το ξάισμα του μυλωνά!

Αντί άλλης περιγραφής της εκδήλωσης, παραθέτουμε κείμενο του Μενέλαου Παπαδημητρίου στο οποίο περιγράφεται το ξεφλούδισμα όπως γίνονταν στην Αργιθέα τα χρόνια εκείνα τα «παλιά».

ΤΑ ΝΥΧΤΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΓΙΘΕΑ
ΑΝΤΑΜΩΜΑΤΑ – ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ – ΑΛΛΗΛΟΒΟΗΘΕΙΑ – (Μαζεύονταν στα σπίτια για αλληλοβοήθεια σε εποχιακές δουλειές κυρίως Σεπτέμβριο – Οκτώβριο).

 TA ΞΕΦΛΟΥΔΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ ΗΤΑΝ Η ΧΑΡΑ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ!!!
Τα χέρια αέρας στον ξέφλο, ο καθένας με το ειδικό σουβλί του, τα δεμάτια ή δεσίματα να στρίβονται, οι κρεμμάδες να δένονται, οι σπορίτισσες χωριστά, οι χλωρές στην κατσαρόλα για βράσιμο ή στη γωνιά για ψήσιμο, οι κολοβές να πέφτουν μέσα στα ξύλινα σκαφίδια και μετά στα σακιά, τα ροκόφυλλα να σακιάζονται για να βγούν την άλλη μέρα για ήλιασμα για να καταλήξουν ή για γέμισμα στα υποτυπώδη στρώματα ή για τροφή στα αλογομούλαρα και στα γελάδια. Οι παρέες στον ξέφλο να συναγωνίζονται και τα αστεία, τα πειράγματα, οι ιστορίες για πολέμους, για τον εμφύλιο, για νεράϊδες και φαντάσματα ήταν στην πρώτη γραμμή. Και το τραγούδι που τόπιαναν αντικρυστά. Ξεκινούσε ο πρωτοσύρτης και ακολουθούσαν οι άλλοι. Κι στο τέλος το τραπέζωμα κι ο χορός!!!!!!!!!

 Ξεφλουδίσματα.
Το Φθινόπωρο και αφού είχαν ωριμάσει τα καλαμπόκια η οικογένεια έκοβε αυτά στο χωράφι, τσάκιζε τα ρογκλιά και αφού τα σάκιαζε τα κουβαλούσε και τα σώριαζε σε ένα δωμάτιο στο σπίτι. Ανάλογα ποιανού στη γειτονιά τα καλαμπόκια γίνονταν νωρίτερα, από εκείνον άρχιζε ο ξέφλος και μετά έπαιρναν σειρά οι άλλοι.

 Ο σωρός με τα καλαμπόκια, τις ρόκες στο δωμάτιο έπρεπε να ξεφλουδιστεί. Υπήρχε βία γιατί και το δωμάτιο το θέλαμε για ύπνο και για τα χειμαδιά θάφευγαν μερικοί.

 Ήταν ευκαιρία συνάντησης των νέων, εκεί να κυτταχτούν αγόρια με κορίτσια , να ρίξουν το ρογγλί πονηρά…. να καλαμπουρίσουν…

 Η νοικοκυρά με λαμπερό πρόσωπο – παρά το τέντωμα στην κούραση – θα ζύμωνε, θα μαγέρευε… θα οργάνωνε το χώρο στο δωμάτιο… (λουκούμι για κέρασμα στον ερχομό…. τσίπρο στο μπουχαρί…. σκαφίδια, κ.λπ., σακιά, σκαμνάκια γύρα γύρα,….. σακοράφα ή ειδικά ξύλινα σουφλιά για να ανοίγουν τα φύλλα καλύτερα…. και να μην παλεύουν με τα νύχια…, πετρέλαιο στις λάμπες και στα καντήλια για το νυχτέρι…)

 Σουρούπωμα και οι πρώτοι γειτόνοι, άντρες γυναίκες και νέοι κατέφταναν στο σπίτι του νοικοκύρη που είχε τον ξέφλο.
Καλώς ανταμωθήκαμε μπάρμπα Νικόλα!!!

   Καλώς ορίσατε φίλοι μου καλοί!!!

   Άντε και καλά μπερικέτια!!! Κι τ΄Χρόν πλειότερα!!!!!

   Φχαριστώ – φχαριστώ, κι συ σένα τα λτσέκια να ναι πολλά μπάρμπα!!!!!!

   Αλήθεια ως πόσα λτσέκια εχς ιδώ απόψι; Γλέπου τρανό σωρό!!!!!!!!!!!

   Θάχς γερό χωράφι, τα γλέπω γερά τα ρογκλιά!!!!!!!!

   Ήταν καρπερό χωράφι, κουβάλσα 15 σακιά λέω νάναι καθαρό 10 λτσέκια!!!!!!!

 Γύρα-γύρα από το σωρό λάβαιναν θέσεις παιδιά (αγόρια), κορίτσια και γεροντότεροι.

  Στα χέρια τους είχαν σουϊές, και ξύλινα σουβλιά για να ανοίγουν καλύτερα τα φύλλα του ρογκλιού και να βγάνουν από μέσα τη ρόκα.

  Σε λίγο θα άρχιζαν το ξεφλούδισμα. Οι παλιοί και έμπειροι στο ξεφλούδισμα το είχαν παιγνίδι. Τα χέρια τους έπαιζαν!!!!! Οι δέτες στις κρεμμάδες έδειχναν την τέχνη στους νεότερους για να μαθαίνουν να φκιάνουν την πλεξάνα και να στρίβουν τα φύλλα και έπειτα να δένουν αυτές με τα ειδικά φκιαγμένα δεσίματα.

 Από τις μικρότερες έκοβαν τα φύλλα, τις έκαναν κολοβές ενώ από τις μεγαλύτερες αραίωναν κάπως τα φύλλα και άφηναν επάνω τους αρκετά ώστε να τις κάνουν κρεμμάδες που κρεμούσαν στο ταβάνι (κέρδιζαν έτσι χώρο αφού δεν χωρούσαν τα αμπάρια) και να τις έχουν για σπόρο στην επόμενη καλλιέργεια….

 Το τραγούδι το αντικρυστό δεν έλειπε. Το ξεκίναγε η μία παρέα και τόπαιρνε η άλλη!!!
· Σε τούτην τάβλα πού’ μαστε….
· Βαρκούλα μ΄τι χαλεύς εδώ….
· Στάζουν τα κεραμίδια σου………
· Κάτω στα δασιά πλατάνια……
· Χειμώνας και Χινόπωρος….

 Έτσι η ώρα περνά και η δουλειά – το ξεφλούδισμα – προχωρά ευχάριστα.

 Όσο η νύχτα βάθαινε τόσο το ξεφλούδισμα γινόταν ποιό γρήγορο και χωρίς ιδιαίτερη κούραση.
Άϊτι πιδιά μ’ αϊτι, νια προσπάθεια ακόμα κι τς μπίτσαμαν…… (μπιτίζω= τελειώνω), Κατιρίν ισύ του χαλβά για τα πιδιά νάχς έτοιμου φώναξι ου πατέρας, κι του χουσιμάρ για μας… τήρα μην κάηκι του κραμποκούκ στ΄γωνιά….

 Παιγνίδια όπως η κολοκυθιά, παραμύθια, ιστορίες για φαντάσματα, για νεράϊδες, για τα ανταρτικά και τον ΑΡΗ έδιναν και έπαιρναν…. και εμείς οι μικροί μας έφευγε το μυαλό από όλα αυτά και από το φόβο… που να βγούμε έξω ένας ένας…. νάααααααααα μας πήγαινε….

 H ΚΟΛΟΚΥΘΙΑ
Οι συμμετέχοντες στο παιχνίδι έπαιρναν από ένα αριθμό μέχρι να καλυφτούν όλοι, π.χ. από το 1-10 αν συμμετείχαν 10. Ο πρώτος ξεκίναγε με τη φράση» Εχω μια κολοκυθιά, που κάνει τρία κολοκύθια «. Αμέσως έπρεπε να απαντήσει αυτός που είχε το τρία και να πει: » Γιατί να κάνει τρία; Ο πρώτος που συντονίζει το παιγνίδι τον ρωτάει: «Πόσα θέλεις να κάνει;» «Να κάνει ένα» λέει αυτός, για να διαμαρτυρηθεί ο ίδιος και να πει “γιατί να κα΄νει ένα…..” και το παιχνίδι να συνεχίζεται ώσπου κάποιος να πει αριθμό τον δικό του και έτσι να χάσει αφού δεν είχε τεταμένη την προσοχή του, δεν παρακολουθούσε το παιχνίδι. Τότε η μάνα του παιγνιδιού με τους άλλους παίχτες κανόνιζαν ποιά ποινή αξίζει στον «χαμένο». Οι ποινές που συνήθως επιβάλλονταν ήταν να γκαρίξει ως γάιδαρος, να κάνει το σκύλο ή το λύκο, να λαλήσει σαν κόκκοτας, να κάνει τον μπούφο κ.α.

 Οι νεότεροι στο παιγνίδι αυτό πρότειναν το νούμερο της κοπέλας που καλόβλεπαν για να προσελκύουν το ενδιαφέρον της.

 Όσο ο σωρός φύλλων μεγάλωνε τόσο μεγάλωνε και η χαρά μας σαν παιδιά – οι κωλοτούμπες μέσα στο σωρό έδιναν και έπαιρναν!!!

 Οι μεγάλοι έκαναν παρέες, παράβγαιναν, έβαναν και στοιχήματα: όποιος γιόμιζε νωρίτερα 3-4 σακιά σταματούσε τον ξέφλο και τόριχνε στην κουβέντα, στο πιώμα στην τσιγάρα….. Τα μεσιάνυχτα τραπέζωμα και το πρωί τραχανάς…… Και στο τέλος ο χορός!!!!

 Κι τ΄Χρόν τώρα μπάρμπα Νικόλα!!!! Και ακούτε όλοι: τ΄άλλο Σαββάτο ξεφλουδάμε απάν στο μπάρμπα Γιάνν Μερεντίτη… έπρεπε να έχει προηγηθεί για να φύγει για τα χειμαδιά, για το Ξηρόμερο.

 Μετά τα ξεφλουδίσματα θα ακολουθούσαν το ήλιασμα ρόκας, στούμπισμα, ξανά ήλιασμα για να ξεραθεί καλά το καλαμπόκι, ύστερα το λύχνισμα με το κόσμινο και το ρίξιμο από ψηλά σε στρωμένο σεντόνι ή χεράμι για να φύγουν τα τυχόν ζάκατα και σκουπιδάκια, το σάκιασμα ή σακούλιασμα για νάναι έτοιμο για το μύλο για να γευτούμε τη γλυκειά ζεστή μπομπότα. Το μεγάλο μέρος του καλαμποκιού λάβαινε τη θέση του στο αμπάρι.

 Για εμάς που ζήσαμε στα Χωριά – αγροτόπαιδα τα ξεφλουδίσματα είναι σήμερα γλυκειές αναμνήσεις είναι γλυκειά νοσταλγία!!!!!!!!!!
Μενέλαος Νικ. Παπαδημητρίου

Την παραπάνω περιγραφή, ο Μενέλαος Παπαδημητρίου την ανήρτησε και στο Facebook και μεταξύ άλλων σχολίων είναι και εκείνο της αργιθεάτισσας Μαρίας Φρύδα – Κουκούλη, διαβάστε το:

  Μαρία Φρύδα Κουκούλη: «Εξαιρετικό το θέμα σου, γνήσιε πατριώτη Μενέλαε!!!… Φέρνει το νου πολλά χρόνια πίσω… Τότε, που το σπιτικό στηρίζονταν στη σοδειά του, για να εξασφαλίζει το ψωμάκι του, τη μπομπότα… Και όλοι φρόντιζαν, να έχουν αυτάρκεια σχετική σ’ αυτό… Τότε, που οι άνθρωποι ήξεραν μέσα από τη βιοπάλη και τον καθημερινό δύσκολο αγώνα της επιβίωσης, να κάνουν τον κόπο χαρά!!!… Ήξεραν καλά, να συνδυάζουν τη δουλειά με τη διασκέδαση και να παίρνουν έτσι δύναμη και κουράγιο για τη ζωή…

 Έτσι και τα ξεφλουδίσματα έπαιρναν μορφή γιορτής κάθε Χινόπωρο… Ήταν η… »γιορτή της ρόκας» με τη σύγχρονη ορολογία!… Η γιορτή περνούσε απ’ όλα τα σπίτια… Η αλληλεγγύη, η αλληλοβοήθεια και η κοινωνικότητα των απλών ανθρώπων ήταν σε βαθμό αδελφοσύνης!… και όλοι έβγαιναν κερδισμένοι από αυτό, κυρίως γιατί διατηρούνταν ζεστές οι ψυχές τους!!!…

DSC 0003a Έστω και σαν αναπαράσταση αυτό το σκηνικό του ξέφλου, έχει να προσφέρει πολλά!… Οι παλιοί, που τα έζησαν, θα φρεσκάρουν τις αναμνήσεις τους και οι νέοι θα πάρουν μαθήματα αλληλοβοήθειας και αυθεντικού τρόπου ζωής!…

 Να είναι καλά όσοι συμβάλλουν με κάθε τρόπο, ανασύροντας μνήμες με τέτοιες ξεχωριστές σκηνές παραδοσιακού τρόπου ζωής … Πάντα τέτοιες ευχάριστες εμπνεύσεις να έχουν!!!…

 Κρατήστε και για τους μακρινούς φίλους κανιά χλωρή για τη θράκα!!!… Και για τους καπνιστές τα λεπτά ροκόφυλλα για τσιγαρόχαρτα!!!… Τς κουλουβές λίγου ήλιασμα να ξισπυριόνται, στούμπσμα κι να πάμι κάνα λτσέκ’ι στου μύλου, γιατί μπήτσι του ρουκίσιου!!!…

Τι σου είναι αυτές οι αναμνήσεις… λίγο ερέθισμα και πετάγονται ατόφιες μπροστά σου!!!… Καλόν ξέφλο πατριώτες!!!… Καλή σοδειά!!!…«
Ο καιρός στο Καταφύλλι
Advertisements