Updates from Μαρτίου, 2014 Toggle Comment Threads | Συντομεύσεις πληκτρολογίου

  • lithari 5:16 pm on 31/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    Έκθεση-σοκ της Κομισιόν για τη φτώχεια στην Ελλάδα…Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση, την περίοδο 2011-2013, του ποσοστού του πληθυσμού που κινδυνεύει με φτώχεια. Το 2013 η φτώχεια αφορά το 23,7% του πληθυσμού και αυξήθηκε κατά 1,8% σε σχέση με το 2011. Ακολουθούν η Ρουμανία με αύξηση +1,1% και φτώχεια 21,2% το 2013, η Λετονία με +0,9% και φτώχεια 21,4% και η Ισπανία με +0,7% και φτώχεια 20,9%… 

    Έκθεση-σοκ της Κομισιόν για τη φτώχεια στην Ελλάδα

    H κατάσταση της φτώχειας έχει επιδεινωθεί στην Ελλάδα το 2013, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της τριμηνιαίας έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κοινωνική κατάσταση και την απασχόληση στην Ε.Ε. που δόθηκε στη δημοσιότητα στις Βρυξέλλες. Παράλληλα, στην Ελλάδα και την Πορτογαλία οι μεταρρυθμίσεις των συστημάτων φορολογίας και κοινωνικών παροχών κατά την περίοδο 2012-2013 οδήγησαν σε μείωση των εισοδημάτων για την πλειοψηφία των νοικοκυριών.

    Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση, την περίοδο 2011-2013, του ποσοστού του πληθυσμού που κινδυνεύει με φτώχεια. Το 2013 η φτώχεια αφορά το 23,7% του πληθυσμού και αυξήθηκε κατά 1,8% σε σχέση με το 2011. Ακολουθούν η Ρουμανία με αύξηση +1,1% και φτώχεια 21,2% το 2013, η Λετονία με +0,9% και φτώχεια 21,4% και η Ισπανία με +0,7% και φτώχεια 20,9%.

    Εξ άλλου, την περίοδο 2008-2013 το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 14,8% στην Ελλάδα, καταγράφοντας το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. μετά την Ιρλανδία (-16%), ενώ μεγάλες μειώσεις παρατηρήθηκαν επίσης στην Πορτογαλία με -7,5% και την Ισπανία με -5,2%. Κύριος λόγος αυτών των μειώσεων, όπως εξηγεί η Επιτροπή, ήταν οι μεγάλες αυξήσεις σε φόρους, οι μειώσεις σε συντάξεις και ο περιορισμένος αντίκτυπος των δαπανών για την κοινωνική προστασία.

    Από την έκθεση της Επιτροπής προκύπτει ακόμη ότι το 2013 το μοναδιαίο κόστος εργασίας σημείωσε τις μεγαλύτερες μειώσεις στην Κύπρο (-5,4%) και την Ελλάδα (-4,7%), ενώ οι Έλληνες εμφανίζονται ως οι Ευρωπαίοι που εργάζονται τις περισσότερες ώρες εβδομαδιαίως με 43,7 ώρες. Ακολουθούν οι Πολωνοί με 42,5 ώρες, οι Κύπριοι με 42,4 ώρες, οι Πορτογάλοι με 42,2 ώρες και οι Αυστριακοί με 42,15. Λιγότερο εργάζονται οι Φινλανδοί με 39,7 ώρες την εβδομάδα, οι Ούγγροι με 39,8 ώρες και οι Γάλλοι με 40 ώρες.

    Τον Ιανουάριο του 2014, η ανεργία πλήττει 3,1 εκατ. νέους, ηλικίας 15-24 ετών, στην Ε.Ε., με μεγάλες διαφορές όμως να παρατηρούνται μεταξύ των κρατών-μελών. Σε χώρες οι οποίες δεν επηρεάστηκαν ιδιαίτερα από την επιδείνωση της κατάστασης εργασίας, όπως την Αυστρία, τη Γερμανία και την Ολλανδία, τα ποσοστά της ανεργίας των νέων ήταν της τάξης του 10%, ενώ στην Ελλάδα και την Ισπανία, όπου η κατάσταση είναι η χειρότερη στην Ε.Ε., τα ποσοστά ανεργίας των νέων τριπλασιάστηκαν την περίοδο 2008-2013, αναφέρει η Επιτροπή.

    Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έκθεσης ο επίτροπος για θέματα απασχόλησης και κοινωνικών υποθέσεων, Λάζλο Άντορ, υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι «οι ανισότητες έχουν αυξηθεί και υφίσταται κίνδυνος η τρέχουσα εύθραυστη ανάκαμψη να μη βελτιώσει την κατάσταση πολλών ομάδων των πληθυσμού με χαμηλότερα εισοδήματα».

    «Η Ε.Ε. απέχει ακόμα πολύ από το να έχει εξασφαλίσει μια ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς που δημιουργεί πολλές θέσεις εργασίας: Τα κράτη μέλη και η ΕΕ θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους ώστε να εξασφαλίσουν ότι δεν θα αφήσουμε κανέναν πίσω κατά την προσπάθειά μας να βγούμε από την κρίση» σημείωσε ο κοινοτικός επίτροπος και πρόσθεσε: «Ειδικότερα, θα πρέπει να επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας σε επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που περιέχονται στη δέσμη μέτρων για τις κοινωνικές επενδύσεις και στη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τις εγγυήσεις για τη νεολαία».

     
  • lithari 3:41 pm on 31/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    Μάθε που ψηφίζεις…Που ψηφίζω (Έλληνες Πολίτες) – Μάθε που ψηφίζεις… 

     
  • lithari 2:50 pm on 31/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    Κάνε αυτά τα βήματα για καθημερινή αποτοξίνωση και δες το σώμα σου να αλλάζει! 

    Η αποτοξίνωση δεν πρέπει να είναι ένας τρομακτικός όρος. Δεν υπάρχει λόγος να στερείσαι πράγματα για να φροντίζεις το σώμα σου…

    Πρόσθεσε τα παρακάτω tips στο καθημερινό σου πρόγραμμα και δες το σώμα σου να αλλάζει!

    -Πιες ζεστό νερό με λεμόνι κάθε πρωί: Σε μια κούπα ζεστό νερό ρίξε το χυμό μισού λεμονιού. Το λεμόνι βοηθά στο να ισσοροπείται το pH του σώματος και στην φυσιολογική πέψη.

    =========================================================

    Φίλοι αναγνώστες,

    ΤΟ ΝΑ ΑΡΜΕΓΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΣΑΛΑΓΙΑΖΗΣ ΠΡΟΒΑΤΑ ΕΙΝΑΙ

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΕΥΚΟΛΟ.  ΕΜΑΣ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

    ΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΒΟΣΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΝΕΜΕΤΕ !!!

    =BY=f.b=BOSKO

    Φίλοι αναγνώστες.

    Βρίσκεστε σ΄αυτό το ιστολόγιο με δική  σας ευθύνη .

    Ενδεχομένως κάτι που θα διαβάσετε εδώ μπορεί να το

      θεωρήσετε ύβρη ή να σας θίξει ή να σας προσβάλλει.

    Θα πρέπει να γνωρίσετε πως δεν έχουμε καμία τέτοια πρόθεση .

    Έχοντας λοιπόν αυτό υπ΄όψιν οι επιλογές σας είναι δύο :

    α) ή να φύγετε απ΄το ιστολόγιο αυτό , διακόπτοντας την

    ανάγνωσή του ,ώστε να αποφύγετε πιθανή προσβολή των

    ηθικών , θρησκευτικών ή άλλων αξιών σας , ή β) να παραμείνετε

    αποδεχόμενοι πως ότι και να διαβάσετε

    δεν θα σας προσβάλλει καθ΄ οιονδήποτε τρόπο .

    Εμείς απ΄την μεριά μας θα προσπαθήσουμε να διαφυλάξουμε

    και να προβάλουμε τις πραγματικές ανθρώπινες αξίες , έχοντας

    πάντα ως γνώμονα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αλήθεια .

    ΕΠΙΣΗΣ:

    1.Τα δημοτικά αθάνατα δημοτικά μπορεί η δεν συμφωνούν πλήρως με τις απόψειςτου άρθρου.

    2.Επισημαίνουν ώμος στου φίλους του μπλοκ τα παρακάτω.

    3.Η ενημέρωσης-μάθηση, είναι ιερή υποχρέωση καθενός από εμάς.

    4.Η οποίες Αποψις του άρθρου εκφράζουν το συντάκτη του, ο

    όποιος και αναφέρετε .

    5.Την ευθύνη στα κείμενα που αναρτούνται στο

    https://boskotsopanhs.wordpress.com/

    φέρει ο υπογράφων ,ή η πηγή, και δεν αποτελούν απαραίτητα θέση και άποψη του παρόντος ιστολογίου.

    6.Σκέψης, κρίση, απόψεις, επιδίωξη  κάθε μορφής μήδε αυτής

    καθεαυτής της ατομικής προβολή, η με σκοπό

    αλλότριο η αλά αίτια η άλλης αίτιας,μήδε και του οικονομικού

    στόχου η του αυτό κάθε αυτό ως στόχο

    προσωπικο οικονομικο κέρδους η εκ Άλου σκοπού  οικονομικού η μέσο με στόχος το προσωπικό όφελος ,

    από οιαδήποτε αφορμή η σκοπό μέσο η αιτιατό μήδε και Tου προσωπικού η ατομικού συμφέροντος επί του

    συγκεκριμένου άρθρου ουδεμία σχέση έχουν τα δημοτικά

    αθάνατα δημοτικά οπουδήποτε και προέρχεται και

    απορρέουν .-

    7.Η δημοσιοποίηση άρθρων έχει ως σκοπό μονό και μονό την

    ενημέρωση-μάθηση και τίποτα λιγότερο η

    περισσότερο.-

    8.ΝΑ ΔΗΛΩΣΟΥΜΕ-ΔΗΛΩΣΗ ΟΤΙ¨

    ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΚΑΝΕΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ Η ΑΛΛΟ ΟΦΕΛΟΣ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ, ΔΕΝ

    ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΘΑ ΕΠΙΔΙΩΚΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

    ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΣΕΛΙΔΑ.

    ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΕΧΟΜΑΣΤΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ

    ΜΕ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΚΑΜΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

    Η ΑΛΛΗ ΕΚΛΥΣΗ Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟΔΕΚΤΗ

    ΓΙΑ ΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΛΟΓΟ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΑΝΑΓΡΑΦΕΤΕ ΣΤΗ

    ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΕ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΘΑ

    ΔΙΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ

    ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.-

    Αν παρ΄όλα αυτά υπάρξει κάποιο

    πρόβλημα ,

    επικοινωνήστε μαζί μας e-mail .

    Καλή συνέχεια ==============

    -Προκάλεσε εφίδρωση: Τα προγράμματα Cardio υπάρχουν σε κάθε γυμναστήριο και βοηθούν στην αποβολή των τοξινών μέσω του ιδρώτα. Επίσης αν έχεις πρόσβαση σε σάουνα ή χαμάμ ακόμη καλύτερα.

    -Φάε περισσότερους καρπούς: Η καλή διατροφή περιλαμβάνει φυσικά, μη επεξεργασμένα προιόντα που αποτοξινώνουν τον οργανισμό. Σιγουρέψου ότι έχεις ενσωματώσει στην αποτοξίνωση σου προϊόντα που υποστηρίζουν την υγιή λειτουργία του ήπατος και των νεφρών, όπως το λάχανο, τα παντζάρια, και τα φυλλώδη, πράσινα λαχανικά.

    -Κάνε yoga: Δοκίμασε να εξασκηθείς σε αυτόν τον τρόπο εκγύμνασης. Οι μυς σου θα δυναμώσουν, η σιλουέτα σου θα λεπτύνει και θα αποκτήσεις ευεξία και εσωτερική ηρεμία.

    -Μαγείρεψε στο σπίτι: Όταν μαγειρευεις στο σπίτι έχεις πλήρη έλεγχο αυτών που τρως και των υλικών που προσθέτεις στο φαγητό σου. Το να τρως απ” έξω μπορεί να είναι βολικό αλλά δεν πρέπει να γίνεται καθημερινά.

    -Πιες πράσινο τσάι: Είναι πλούσιo σε κατεχίνες, οι οποίες επιταχύνουν την δραστικότητα του ήπατος και αυξάνουν την παραγωγή αποτοξινωτικών ενζύμων.

     
  • lithari 2:07 pm on 28/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    Ελεύθερες θα είναι οι κατασχέσεις για χρέη στα ασφαλιστικά ταμεία ακόμη και εισοδημάτων που έχουν χαρακτηριστεί και ως ακατάσχετα σύμφωνα με διάταξη του πολυνομοσχεδίου. Tα ασφαλιστικά ταμεία για χρέη από ασφαλιστικές εισφορές θα μπορούν να προχωρούν σε κατασχέσεις εισοδημάτων πάσης φύσεως ακόμη και αυτών που έχουν θεσπιστεί και ως ακατάσχετα ενώ οι κατασχέσεις θα γίνονται από την »πηγή»… 

    Δηλαδή δεν θα γίνονται μέσω των τραπεζικών λογαριασμών αλλά απευθείας από τους φορείς που καταβάλλουν πάσης φύσεως ενισχύσεις, επιδοτήσεις κάθε άλλου είδους παροχή (όπως για παράδειγμα το επίδομα ανεργίας από τον ΟΑΕΔ)

    Έτσι τα ασφαλιστικά ταμεία θα μπορούν να κατάσχουν από τους δικαιούχους οφειλέτες ποσά από πάσης φύσεως καταβολές, πληρωμές, επιδοτήσεις, αποζημιώσεις, επιχορηγήσεις και δανειοδοτήσεις που καταβάλλονται από το Δημόσιο, τους φορείς του Δημοσίου, ΝΠΔΔ,ΝΠΙΔ. και Α.Ε. του Δημόσιου τομέα.

    Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η διάταξη οι ασφαλιστικοί Οργανισμοί για την είσπραξη των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών εισφορών θα παρακρατούν, κατά παρέκκλιση των διατάξεων της παραγράφου 3 του άρθρου 14 του ν.3614/2007 (Α` 267) όπως ισχύει, τα οφειλόμενα ποσά από τις ποσά από πάσης φύσεως καταβολές, πληρωμές, επιδοτήσεις, αποζημιώσεις, επιχορηγήσεις και δανειοδοτήσεις που καταβάλλονται από το Δημόσιο, τους φορείς του Δημοσίου, ΝΠΔΔ,ΝΠΙΔ. και Α.Ε. του Δημόσιου τομέα, κατ” ανώτατο όριο μέχρι του ύψους οφειλών που αντιστοιχούν στις ετήσιες ασφαλιστικές εισφορές του οικείου φορέα.

    Πως θα γίνονται οι κατασχέσεις:

    Τα ασφαλιστικά ταμεία εντός του πρώτου δεκαημέρου εκάστου μηνός αποστέλλουν στην ΗΔΙΚΑ ηλεκτρονικά αρχεία οφειλετών (φυσικών προσώπων) ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών εισφορών.

    Το Δημόσιο, οι φορείς του Δημοσίου, ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, και Α.Ε του Δημόσιου τομέα που καταβάλλουν πάσης φύσεως, πληρωμές, επιδοτήσεις αποζημιώσεις, επιχορηγήσεις και δανειοδοτήσεις, αποστέλλουν δέκα ημέρες (10) πριν την ημερομηνία πληρωμής τα ηλεκτρονικά αρχεία των δικαιούχων των ανωτέρω καταβολών στην ΗΔΙΚΑ.ΑΕ.

    Η ΗΔΙΚΑ για λογαριασμό των ασφαλιστικών οργανισμών και των φορέων που καταβάλλουν επιδοτήσεις και αποζημιώσεις, διασταυρώνει εντός δεκαημέρου τα ανωτέρω αρχεία και αποστέλλει στα χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα (απευθείας ή μέσω του Συστήματος Πληρωμών ΔΙΑΣ) τα ποσά προς πίστωση των δικαιούχων, αφού έχει γίνει η παρακράτηση των οφειλών στους ασφαλιστικούς οργανισμούς.

    Επίσης, αποστέλλει στο Σύστημα Πληρωμών ΔΙΑΣ, τα ποσά των οφειλών προς τους ασφαλιστικούς οργανισμούς τα οποία παρακρατήθηκαν τα οποία στη συνέχεια μεταφέρονται σε πίστωση των λογαριασμών των ασφαλιστικών οργανισμών.

    Ετσι τα ποσά θα κατάσχονται πριν ουσιαστικά καταβληθούν στις τράπεζες και ισχύσει το ακατάσχετο από τους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων. Επίσης ποσά που προέρχονται από επιστροφές φόρου προστιθέμενης αξίας και φόρου εισοδήματος, για τα οποία έχει εκδοθεί και εκκαθαριστεί το σχετικό ατομικό φύλλο έκπτωσης, συμψηφίζονται υποχρεωτικά με οφειλές προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης και αποδίδονται υπέρ των οικείων ασφαλιστικών οργανισμών.

    Ενώ παράλληλα με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, καθορίζονται οι προϋποθέσεις, η διαδικασία του συμψηφισμού, ο τρόπος απόδοσης των ποσών στον οικείο ασφαλιστικό οργανισμό καθώς και κάθε άλλο ειδικό θέμα ή λεπτομέρεια σχετικά με την εφαρμογή της διάταξης.

    Η ρύθμιση αυτή θα αποτελέσει σίγουρα »πεδίο μάχης» στην συζήτηση του πολυνομοσχεδίου λόγω ότι δίνει το ελεύθερο τα ασφαλιστικά ταμεία να κατάσχουν επιδόματα ,κοινωνικές παροχές και κάθε εισόδημα ή παροχή που λαμβάνουν δικαιούχοι.

    dikaiologitika.gr

     
  • lithari 11:10 pm on 26/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    …ευχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οίκωn… Μνημόνευσον, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, καί τῶν ἀναθρεψάντων αὐτούς γονέων…». Στο σημείο τούτο της Ευχής ο Λειτουργός παρακαλεί το Θεό να μη λησμονήσει, αλλά να σκεπάζει πάντοτε με το προστατευτικό του χέρι και τους γονείς των νεονύμφων και επάγει ως δικαιολογία το· «ότι ευχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οίκων»…Ερμηνευτικά σχόλια και άλλες σημειώσεις στην Ακολουθία του Γάμου…Τα επίγεια και ουράνια αγαθά είναι δώρα του Θεού που παρέχονται στο αντρόγυνο όχι χωρίς αγώνα…Η σημασία των ονομάτων γυνή, Εύα και Αδάμ… 


    1. «Εἰ μέν βούλονται ἐν ταὐτῷ στεφανωθῆναι»
    2. Ο νάρθηκας (πρόναος) και η χρήση του
    3. Η σημασία και η θέση του 127 Ψαλμού στην «Ακολουθία του Στεφανώματος»
    4. Ο του Θεού φόβος
    5. «Ἄμπελος εὐθηνοῦσα»
    6. «Νεόφυτα ἐλαιῶν»
    7. Σιών. Η κυριολεκτική και μεταφορική της σημασία
    8. Ιερουσαλήμ. Η κυριολεκτική και μεταφορική της σημασία
    9. Ισραήλ. Η κυριολεκτική και μεταφορική σημασία του όρου
    10. Τι είναι η Συναπτή
    11. Ο γάμος, θεσμός του Θεού από την εποχή των πρωτοπλάστων
    12. Ευλογημένα αντρόγυνα της Αγίας Γραφής παραδείγματα προς μίμηση
    13. «Ὁ… παραγενόμενος ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας καί τόν ἐκεῖσε γάμον εὐλογήσας»
    14. «Ἐνταῦθα παραγενόμενος τῇ ἀοράτῳ σου ἐπιστασίᾳ»
    15. Τα επίγεια και ουράνια αγαθά είναι δώρα του Θεού που παρέχονται στο αντρόγυνο όχι χωρίς αγώνα
    16. «Τήν κοίτην αὐτῶν ἀνεπιβούλευτον διατήρησον»
    17. «Καί δός αὐτοῖς ἀπό τῆς δρόσου τοῦ οὐρανοῦ ἄνωθεν καί ἀπό τῆς πιότητος τῆς γῆς»
    18. Η καλή χρήση των αγαθών
    19. «Δωρούμενος ἅμα καί τοῖς συμπαροῦσι πάντα τά πρός σωτηρίαν αἰτήματα»
    20. «Ὁ τοῦ μυστικοῦ καί ἀχράντου γάμου ἱερουργός»
    21. Η σημασία των ονομάτων γυνή, Εύα και Αδάμ
    22. «Ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τόν πατέρα αὐτοῦ καί τήν μητέρα, καί προσκολληθήσεται πρός τήν γυναῖκα αὐτοῦ»
    23. «Οὕς ὁ Θεός συνέζευξεν, ἄνθρωπος μή χωριζέτω». Το αδιάλυτο του γάμου
    24. «Καί δός τῇ παιδίσκῃ ταύτῃ ἐν πᾶσιν ὑποταγῆναι τῷ ἀνδρί, καί τόν δοῦλόν σου τοῦτον εἶναι εἰς κεφαλήν τῆς γυναικός»
    25. Ο Λειτουργός επικαλείται το Θεό να ευλογήσει τους νεονύμφους, όπως ακριβώς ευλόγησε φημισμένα για την πίστη τους και υποδειγματικά για την αρετή τους αντρόγυνα της Αγίας Γραφής
    26. Ο Λειτουργός παρακαλεί το Θεό να εκδηλώσει πλήρη την προστασία του και την εύνοιά του προς τους νεονύμφους και να τους κάμει να νιώσουν τη χαρά πνευματικών αγώνων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα βιβλικών και εκκλησιαστικών μορφών
    27. «Εὐχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οἴκων»
    28. «Ὕψωσον αὐτούς ὡς τάς κέδρους τοῦ Λιβάνου»
    29. «Ἵνα, πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες, περισσεύσωσιν εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν καί σοί εὐάρεστον»
    30. «Ὁ Θεός ὁ ἅγιος, ὁ πλάσας ἐκ χοός τόν ἄνθρωπον, καί ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ ἀνοικοδομήσας γυναῖκα, καί συζεύξας αὐτῷ βοηθόν κατ᾿ αὐτόν, διά τό οὕτως ἀρέσαι τῇ σῇ μεγαλειότητι, μή μόνον εἶναι τόν ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς»
    31. «Ἐξαπόστειλον τήν χεῖρά σου ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου»
    32. «Καί ἅρμοσον τόν δοῦλόν σου (τόνδε), καί τήν δούλην σου (τήνδε), ὅτι παρά σοῦ ἁρμόζεται ἀνδρί γυνή»
    33. Τα στέφανα του γάμου και άλλα επιμέρους στοιχεία της ιεροτελεστίας
    34. Τα δοξασμένα και τιμημένα στέφανα
    35. Οι στίχοι του Προκειμένου «ἔθηκας ἐπὶ τήν κεφαλήν αὐτῶν στεφάνους…»
    36. Η παντοτινή ευχαριστία «ὑπέρ πάντων» και η προς αλλήλους υποταγή «ἐν φόβῳ Χριστοῦ»
    37. Πρώτο και ύψιστο καθήκον της συζύγου η «ἐν παντί» υποταγή
    38. Θεμελιώδες και ύψιστον καθήκον του συζύγου η ειλικρινής και «μέχρι θυσίας» αγάπη
    α) Η ἀγάπη του αντρα για τη γυναίκα πρέπει να έχει ως πρότυπο την αγάπη του Χριστού για την Εκκλησία
    β) Ο άντρας οφείλει να αγαπά τη γυναίκα του, όπως ακριβώς αγαπά το ίδιο του το σώμα, όπως αγαπά τον εαυτό του δηλαδή
    γ) Ο γάμος είναι εικόνα της μυστικής ένωσης Χριστού και Εκκλησίας· γι᾿ αυτό και θεωρείται το μυστήριο τούτο μέγα, μεγάλης δηλαδή σπουδαιότητας και σημασίας

    39. Η σημασία της εβραϊκής λέξεως «ἀλληλούϊα»
    40. «Σύ, Κύριε, φυλάξαις ἡμᾶς καί διατηρήσαις ἡμᾶς»
    41. Το θαύμα του Κυρίου «ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας» ερμηνεύεται ως έκφραση της θείας οικονομίας να εξυψωθεί και καθαγιασθεί ο θεσμός του γάμου
    42. «Τί ἐμοί καί σοί, γύναι; οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου»
    43. «Ὅ,τι ἄν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε»
    44. «Χωροῦσαι (αἱ ὑδρίαι) ἀνά μετρητάς δύο ἤ τρεῖς»
    45. «Φέρετε τῷ ἀρχιτρικλίνῳ»
    46. «Ταύτην ἐποίησε τήν ἀρχήν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας καί ἐφανέρωσε τήν δόξαν αὐτοῦ»
    47. Η ομόνοια πρωταρχικό στοιχείο για την ομαλή συμβίωση και την προκοπή του αντρόγυνου
    48. «Τίμιον αὐτοῖς τόν γάμον ἀνάδειξον· ἀμίαντον αὐτῶν τήν κοίτην διατήρησον· ἀκηλίδωτον αὐτῶν τήν συμβίωσιν διαμεῖναι εὐδόκησον»
    49. Η «Κυριακή» προσευχή και η θέση της στην Ακολουθία του στεφανώματος
    50. Το «κοινόν ποτήριον» και η σημασία του
    51. Ο «χορός τοῦ Ἡσαΐα» και η σημασία του
    52. «Ἅγιοι Μάρτυρες, οἱ καλῶς ἀθλήσαντες καί στεφανωθέντες»
    53. «Ἀποστόλων καύχημα, Μαρτύρων ἀγαλλίαμα»
    54. «Μεγαλύνθητι, Νυμφίε, ὡς ὁ Ἀβραάμ…»
    55. «Καί σύ, Νύμφη, μεγαλύνθητι ὡς ἡ Σάρρα…»
    56. «Εὐλόγησον αὐτῶν εἰσόδους καί ἐξόδους»
    57. «Ἀνάλαβε τούς στεφάνους αὐτῶν ἐν τῇ βασιλείᾳ σου, ἀσπίλους καί ἀμώμους καί ἀνεπιβουλεύτους διατηρῶν»
    58. Η ευχή της Απόλυσης
    59. Η «λύσις» των στεφάνων μετά το εορταστικό επταήμερο
    60. «Ὁ τοῦ ἐνιαυτοῦ τόν στέφανον εὐλογήσας»
    61. «Ὅτι ἁγνοί πρός τόν ὑπό τοῦ νομοθετηθέντα γάμον συνήφθησαν»
    62. Ευχαριστήρια ευχή κατά τη «συστολή» των συμβόλων του γάμου

    «Ει μεν βούλονται εν ταυτώ στεφανωθήναι»

    1. «Εἰ μέν βούλονται ἐν ταὐτῷ στεφανωθῆναι». Προφανώς πρόκειται για την ίδια μέρα και ώρα που γίνεται η «Ἀκολουθία ἐπὶ μνήστροις», δηλαδή του αρραβώνα, μια Ακολουθία που παλιότερα γινόταν στο Ναό μετά τη θεία Λειτουργία. Το νόημα επομένως των όσων διαλαμβάνει εδώ το εισαγωγικό σημείωμα του Ευχολογίου είναι πως η Ακολουθία του στεφανώματος παλιότερα ήταν δυνατό να γίνει είτε «ἐν ταὐτῷ», δηλαδή αμέσως μετά την Ακολουθία του αρραβώνα, είτε «μεθ᾿ ἡμέρας», ύστερα δηλαδή από την πάροδο ορισμένων ημερών. Σήμερα όμως επικράτησε γενικά η συνήθεια η Ακολουθία του αρραβώνα να μην τελείται πλέον ξεχωριστά αλλά μαζί με την Ακολουθία του στεφανώματος σαν μια ενιαία Ακολουθία. Πρβλ. και σχόλ. αριθ. 1 της Ακολουθίας του αρραβώνα.

    Ο νάρθηκας (πρόναος) και η χρήση του

    2. «Εἰσέρχονται ἐν τῷ Ναῷ ἐκ τοῦ νάρθηκος». Στη χριστιανική αρχιτεκτονική νάρθηκας λέγεται το προ του κυρίως ναού μέρος. Στην αρχαία Εκκλησία στο νάρθηκα στέκονταν οι ειδωλολάτρες που συμπαθούσαν το χριστιανισμό, οι αιρετικοί, οι κατηχούμενοι και όσοι από τους πιστούς διατελούσαν κάτω από βαριά εκκλησιαστικά επιτίμια. Επίσης οι άποροι και οι επαίτες. Στο νάρθηκα ο βασιλιάς του Βυζαντίου απέθετε το στέμμα και το ξίφος, για να μπει κατόπιν στον κυρίως ναό. Με την πάροδο του χρόνου ο νάρθηκας χάνει μέρος από τη σπουδαιότητά του, για να καταργηθεί σιγά σιγά τελείως. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας αποκτά ιδιάζουσα σημασία, γιατί χρησίμευσε σαν σχολείο και στο νάρθηκα των Εκκλησιών λειτουργούσε το «κρυφό σχολειό».

    Η σημασία και η θέση του 127 Ψαλμού στην «Ακολουθία του Στεφανώματος»

    3. Δεν είναι χωρίς ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι η κυρίως Ακολουθία του γάμου αρχίζει με τον 127ο ψαλμό, ο οποίος ψάλλεται ανά στίχο από τον Ιερέα χαρμόσυνα, ενώ ο Χορός απαντά σε κάθε στίχο, εξίσου χαρμόσυνα, με το «Δόξα σοι, ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι». «Οἱ τά πάντα καλῶς διαταξάμενοι θεῖοι Πατέρες» είχαν ασφαλώς το λόγο τους που πρόταξαν τον ψαλμό αυτό στην Ακολουθία του γάμου.

    Όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς από το περιεχόμενό του, ο ψαλμός αναφέρεται στην οικογενειακή ευτυχία που απολαμβάνουν όλοι όσοι έχουν φόβο Θεού, όσοι δηλαδή προσπαθούν να τηρούν τις εντολές του, το θείο θέλημα. Στους ανθρώπους αυτούς, λέγει ο ψαλμωδός, όλα έρχονται βολικά με τη χάρη και την ευλογία του Θεού. Τόσο ο άνδρας όσο και η γυναίκα, ο καθένας στο καθήκον του, στα έργα και στη θέση που τους έταξε ο Θεος, όταν έχουν φόβο Θεού, χαίρονται τους καρπούς των κόπων τους, δίνουν χαρά και στηρίζουν ο ένας τον άλλο και δημιουργούν μια ευτυχισμένη οικογένεια, στην οποία βασιλεύει ο σεβασμός, η αγάπη και η ειρήνη ανάμεσα στο αντρόγυνο και τα παιδιά.

    Η τήρηση λοιπόν των εντολών του Θεού είναι εκείνη που θα χαρίσει στο νέο ζευγάρι την ευτυχία· αυτή είναι το θεμέλιο· τίποτε άλλο δεν είναι ικανό να φέρει την πραγματική ευτυχία. Όλα τα άλλα, η υγεία, η εργατικότητα και συνεργασία των συζύγων, η δημιουργία απογόνων, η συζυγική πίστη, η οικογενειακή αρμονία, το αίσθημα της ασφάλειας και της χαράς είναι καρπός αυτής της τήρησης των εντολών του Θεού κατά τον ιερό ψαλμωδό.

    «Μακάριος εἶ, καί καλῶς σοι ἔσται» λέει ο ψαλμωδός για «πάντα φοβούμενον τόν Κύριον». Και την αναμφισβήτητη αυτή αλήθεια, ότι δηλαδή, όταν ο άνθρωπος βαδίζει σύμφωνα με το νόμο του Θεού, όλα του πάνε καλά, θα επαναλάβει αργότερα με τα ίδια περίπου λόγια ο απόστολος Παύλος, όταν θα πει· «Τοῖς ἀγαπῶσι τόν Θεόν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν» (Ρωμ. η´, 28). Όλα· ακόμη και τα δυσάρεστα· κι αυτά που εμείς τα θεωρούμε αντίθετα προς το συμφέρον μας.

    Ο Ψαλμός κλείνει με την ευχή να χαρίζει ο Θεος πλούσια την ευλογία του και τα αγαθά της οικογενειακής ζωης στούς νεονύμφους, σ᾿ όλη τους τη ζωή, και τέτοια μακροζωΐα, ώστε να δούν «υἱούς υἱῶν», εγγόνια δηλαδή. Την ευτυχία και τη μακαριότητα αυτή που νιώθουν στην οικογενειακή ζωή «πάντες οἱ φοβούμενοι τόν Κύριον», όσοι δηλαδή σ᾿ όλες τους τις ενέργειες προσπαθούν να πορεύονται σύμφωνα με το θέλημα και τις εντολές του Θεού, ο αείμνηστος Π.Ν. Τρεμπέλας (τό Ψαλτήριο μετά συντόμου ερμηνείας, Αθήναι 1955, σελ. 546) τη θεωρεί πρόγευση της πλήρους και τέλειας μακαριότητας που θα απολαύσουν αυτοί στο μέλλοντα βίο. Εδώ, στον παρόντα βίο, θα απολαύσουν με τη χάρη και την ευλογία του Θεού τα αγαθά της επίγειας Ιερουσαλήμ και στο μέλλοντα βίο τα αγαθά της άνω Ιερουσαλήμ, την αιώνια παραδεισιακή μακαριότητα. Αλήθεια πόση ειρήνη θα βασίλευε στο λαό του Ισραήλ, αν όλοι διαπνέονταν από ένα τέτοιο πνεύμα! Και πόση ειρήνη και γαλήνη θα βασίλευε και σήμερα στις σχέσεις των ανθρώπων και των λαών, στο νέο Ισραήλ της Χάριτος του Θεού! Αυτή ακριβώς η ειρήνη εύχεται ο ψαλμωδός να επικρατήσει στη γη.

    Και ειδικότερα τώρα για την περίπτωση των νεονύμφων· Πόση ειρήνη και γαλήνη θα επικρατούσε στις μεταξύ τους σχέσεις, εαν και αυτοί προσπαθούσαν να εφαρμόζουν τις εντολές του Θεού! Ο ίδιος ο ψαλμωδός είναι απόλυτα βέβαιος για την πληρότητα της γαλήνης και το μέγεθος της ευτυχίας που μπορεί να νιώσουν οι άνθρωποι, όταν με συνέπεια τηρούν το νόμο του Θεού και γίνονται άξιοι μιας τέτοιας δωρεάς. Λέει χαρακτηριστικά σε κάποιο άλλο σημείο των ψαλμών του· «Εἰρήνη πολλή τοῖς ἀγαπῶσιν τόν νόμον σου, Κύριε» (Ψαλμ. 118, 165)!

    Ο του Θεού φόβος

    4. «Μακάριοι πάντες οἱ φοβούμενοι τόν Κύριον… Μακάριος εἶ, καί καλῶς ἔσται… Ἰδού οὕτως εὐλογηθήσεται ἄνθρωπος ὁ φοβούμενος τόν Κύριον». Οι στίχοι προέρχονται από τον 127 Ψαλμό, με τον οποίο, όπως είπαμε και στο προηγούμενο σχόλιο, αρχίζει η κυρίως Ακολουθία του γάμου. Θα μπορούσε κανείς να πεί ότι όλος τούτος ο Ψαλμός αναφέρεται στην ευεργετική επίδραση που ασκεί στον άνθρωπο ο φόβος του Θεού. Και η αποτελεσματικότητα αυτή τονίζεται σε πάμπολλα σημεία της Αγίας Γραφής, όπως· «Ἀρχή σοφίας φόβος Κυρίου» (Παροιμ. 1, 7, Ψαλμ. 110, 10), «Φόβος Κυρίου προστίθησιν ἡμέρας» (Παροιμ. 10, 27), «Τόν Θεόν φοβοῦ καί τάς ἐντολάς αὐτοῦ φύλασσε, ὅτι τοῦτο πᾶς ἄνθρωπος» (Ἐκκλησ. 12, 13), «Οὐδέν κρεῖσσον φόβου Κυρίου καί οὐδέν γλυκύτερον τοῦ προσέχειν ἐντολαῖς Κυρίου» (Σοφία Σιράχ 23, 27), «Φόβος Κυρίου ὡς παράδεισος εὐλογίας» (Σοφία Σιράχ 40, 27), «Ὁ φοβούμενος τόν Κύριον μέγας διά παντός» (Ἰουδίθ, 16, 16).

    Ο απόστολος των Εθνών συμβουλεύει τους χριστιανούς να υποτάσσονται ο ένας στον άλλο με φόβο Θεού, «ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Χριστοῦ» (Εφεσ. ε´, 21)· σε άλλο σημείο τους τονίζει την υποχρέωση που έχουν να τελειοποιούνται συνεχώς στην αγιοσύνη πάλι με φόβο Θεού, «ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ» (Β´ Κορ. ζ´, 1). Η Εκκλησία μας σε κάθε Ακολουθία της παρακαλεί το Θεό για όλους εκείνους που εισέρχονται στον ιερό ναό «μετά πίστεως, εὐλαβείας καί φόβου Θεοῦ». Και ο Λειτουργός καλεί κάθε φορά τους πιστούς να προσέλθουν στη θεία Κοινωνία πάλι με φόβο Θεού, «μετά φόβου Θεοῦ, πίστεως καί ἀγάπης προσέλθετε» (θ. Λειτουργία).

    Ο του Θεού φόβος, κατά τη διδασκαλία των Πατέρων, δε μας αποτρέπει απλώς από κάθε είδους αδικία και αμαρτία, αλλά μας διευκολύνει να προσεγγίσουμε το Θεό και να φτάσουμε στην τελείωση, να κατακτήσουμε δηλ. την τέλεια αγάπη, προς τον πλησίον μας και το Θεο, που καθιστά περιττό πια το φόβο· γιατί πράγματι «ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τόν φόβον» (Α´ Ιω. δ´, 18). Επομένως, ο φόβος ως τρόπος σχέσεως του ανθρώπου προς το Θεό δεν είναι εξευτελισμός της ανθρώπινης προσωπικότητας, όπως κακώς και αντορθόδοξα ερμηνεύεται από πολλούς. Ο Θεός δε μας συμπεριφέρεται σαν δυνάστης που έχει πάνω μας δικαιώματα, αλλά ως Πατέρας που μας παρέχει το ύψιστο δικαίωμα της υιοθεσίας, το δικαίωμα δηλ. να γίνουμε παιδιά του.

    Γι᾿ αυτό ο του Θεού φόβος, που ταυτίζεται με την τήρηση των εντολών του, ερμηνεύεται ως έκφραση ευχαριστίας, που οφείλει ο άνθρωπος προς το Θεο, ως ανταπόκριση του ανθρώπου προς την άπειρη αγάπη του Θεού, ενώ αντίθετα η έλλειψη φόβου ερμηνεύεται ως αγνωμοσύνη και αχαριστία, γεγονός που όχι μόνο οι άνθρωποι καταδικάζουν στις μεταξύ τους σχέσεις, αλλά και ο ίδιος ο Θεός αρκετές φορές στην Αγία Γραφή παρουσιάζεται να εκφράζεται με βαθύ παράπονο για την αχαριστία του ανθρώπου και τη μη ανταπόδοση ευγνωμοσύνης στις μεγάλες και πολλαπλές ευεργεσίες. Θυμίζουμε μόνο εδώ τα λόγια του Κυρίου προς το λεπρό εκείνο Σαμαρείτη που θεώρησε χρέος του, μόνος αυτός από τους δέκα, να γυρίσει και να ευχαριστήσει τον Ιησού μετά τη θεραπεία τους από τη λέπρα· «οὐχί οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δέ ἐννέα ποῦ; οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦνται δόξαν τῷ Θεῷ εἰ μή ὁ ἀλλογενής οὗτος;» (Λουκ. ιζ´, 17-18).

    Το ίδιο φαινόμενο μπορεί να παρατηρήσει κανείς και στην υμνολογία της Εκκλησίας μας. Έτσι π.χ. στο ιβ´ Αντίφωνο της Ακολουθίας των Παθών του Κυρίου ο εμπνευσμένος υμνογράφος παρουσιάζει τον ίδιο τον πάσχοντα Κύριο να απευθύνεται με βαθύ παράπονο προς τούς Ιουδαίους και να εκφράζεται ως εξής για τη μεγάλη αχαριστία τους· Λαός μου, τί ἐποίησά σοι, ἤ τί σοι παρηνώχλησα; τούς τυφλούς σου ἐφώτισα, τούς λεπρούς σου ἐκαθάρισα, ἄνδρα ὄντα ἐπὶ κλίνης ἠνωρθωσάμην. Λαός μου, τί ἐποίησά σοι, καί τί μοι ἀνταπέδωκας; ἀντί τοῦ μάννα χολήν· ἀντί τοῦ ὕδατος ὄξος· ἀντί τοῦ ἀγαπᾶν με σταυρῷ με προσηλώσατε…

    Ο Μ. Αθανάσιος λέει τα εξής χαρακτηριστικά για το θεϊκό φόβο· «Νά μη φοβούμαστε το Θεό σαν τύραννο, αλλά να τον φοβούμαστε για την αγάπη Του· έτσι θα έχουμε φόβο όχι μόνο επειδή αμαρτάνουμε, αλλά επειδή ο Θεός μας αγαπά, χωρίς να τον αγαπούμε, και επειδή ο Θεός μας ευεργετεί, χωρίς να το αξίζουμε». Ύστερα απ᾿ όλ᾿ αυτά μπορούμε να κατανοήσουμε γιατί μακαρίζονται από τη Γραφή «πάντες οἱ φοβούμενοι τόν Κύριον» και γιατί ο του Θεού φόβος θεωρείται θεία ευλογία. Μπορούμε ακόμη να καταλάβουμε γιατί ο ιερός ψαλμωδός τον θεωρεί θεμέλιο της οικογενειακής ευτυχίας και απαραίτητο στοιχείο για τη σωστική προκοπή των νεονύμφων.

    «Ἄμπελος εὐθηνοῦσα»

    5. «Ἡ γυνή σου ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου». Εδώ η γυναίκα παρομοιάζεται με αμπέλι θαλερό, ανθηρό, γεμάτο με άφθονους και γλυκούς καρπούς. Είναι η γυναίκα η δραστήρια, η ενεργητική, η παραγωγική, αλλά και η γυναίκα η συνετή, η ευγενική, η καλόβολη, η καλοσυνάτη, αυτή που καταφέρνει να βασιλεύει στο σπίτι η χαρά, η γαλήνη· αυτή που κάνει το σπίτι να είναι πόλος έλξης και όχι απωθητικό. Σε ένα τέτοιο σπίτι βρίσκει κανείς δροσιά και ζεστασιά· ένα τέτοιο σπίτι μοιάζει στην πραγματικότητα με επίγειο παράδεισο.

    Ωραιότατο εγκώμιο της συνετής και σοφής συζύγου, της εργατικής και καλής νοικοκυράς, της «χρυσοχέρας» όπως συνηθίζεται να λέγεται χαρακτηριστικά, πλέκει ο σοφός συγγραφέας του βιβλίου των Παροιμιών της Π.Δ. (βλ. κεφ. 31 κυρίως). Εκεί μακαρίζεται ο άντρας που νυμφεύτηκε γυναίκα «αγαθή», «σοφή» και «ανδρεία» (= συνετή)· «ὅς εὗρεν γυναῖκα ἀγαθήν, εὗρεν χάριτας, ἔλαβεν δέ παρά Θεοῦ ἱλαρότητα» (Παροιμ. 18, 22). Μια τέτοια γυναίκα βέβαια είναι θησαυρός σπάνιος. Διότι «γυναῖκα ἀνδρείαν τίς εὑρήσει; τιμιωτέρα δέ ἐστιν λίθων πολυτελῶν ἡ τοιαύτη» (Παροιμ. 31, 10). Οπωσδήποτε όμως είναι μεγάλη τιμή για τον άντρα μια τέτοια γυναίκα· «γυνή ἀνδρεία στέφανος τῷ ἀνδρί αὐτῆς» (Παροιμ. 12, 4), «θαρσεῖ ἐπ᾿ αὐτῇ ἡ καρδία τοῦ ἀνδρός αὐτῆς» (Παροιμ. 31 11), «περίβλεπτος δέ γίνεται… ὁ ἀνήρ αὐτῆς» (Παροιμ. 31, 23).

    Όταν, λοιπόν, τέτοια είναι η σύζυγος, «ἄμπελος εὐθηνοῦσα» δηλαδή, σωστή «μέλισσα», σώφρων και αγαθή, σοφή και συνετή, δεν μπορεί παρά να πάει μπροστά το σπιτικό. Γι᾿ αυτό δικαιολογημένα και ο θυμόσοφος λαός μας λέει πως «η γυναίκα το φκιάνει το σπίτι και η γυναίκα το χαλάει». Τονίζεται έτσι ο σπουδαιότατος ρόλος της στην όλη ευτυχία της οικογένειας. «Σοφαί γυναῖκες ᾠκοδόμησαν οἴκους, ἡ δέ ἄφρων κατέσκαψεν ταῖς χερσίν αὐτῆς» ηχεί από το μακρινό παρελθόν ο σοφός λόγος του Σολομώντα (Παροιμ. 14, 1).

    «Νεόφυτα ελαιών»

    6. «Οἱ υἱοί σου ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης σου». Πρόκειται για τα παιδιά της οικογένειας που παρομοιάζονται εδώ με νιόφυτα λιόδεντρα. Η ελιά, όπως είναι ίσως γνωστό σ᾿ όλους μας, θεωρείται σύμβολο της μακροβιότητας και τής πολύχρονης καρποφορίας. Ο καρπός της ελιάς και το παράγωγο του καρπού της, το λάδι, μαζί με «τόν σῖτον καί τόν οἶνον», είναι από τα παμπάλαια χρόνια από τις βασικότερες και τις πιο απαραίτητες τροφές του ανθρώπου που συχνά ευλογεί η Εκκλησία (πρβλ. τη φράση· «εὐλόγησον τόν σῖτον, τόν οἶνον καί τό ἔλαιον»). «Νεόφυτα ἐλαιῶν», λοιπόν, τα τέκνα της οικογένειας· νεαρά τώρα στην ηλικία, αλλά αργότερα θα αποδώσουν κι αυτά καρπούς, όπως τα ελαιόδεντρα. Θα αναπτυχθούν τώρα στο οικογενειακό περιβάλλον, σαν μέσα σε φυτώριο, με πολλή φροντίδα από τους γονείς και αργότερα θα συνεχίσουν κι αυτά το παραγωγικό έργο. Θα ασκήσουν την αρετή, θα βαδίσουν το δρόμο του Θεού και θα έρθει η ώρα που θα δημιουργήσουν κι αυτά τη δική τους οικογένεια. Έτσι τουλάχιστον οραματίζεται ο ιερός ψαλμωδός την ευλογημένη οικογένεια που τα μέλη της είναι δεμένα μεταξύ τους· κοντά στους γονείς δηλ. τα τέκνα, καύχημα και καμάρι τους· «οἱ υἱοί σου ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης σου».

    Στη σημερινή ταραγμένη εποχή όμως, εποχή κρίσης πανάρχαιων θεσμών και καθιερωμένων αξιών, όπως είναι η οικογένεια, αυτό το πρωτοκύτταρο της ανθρώπινης κοινωνίας, ο ανωτέρω εκφραστικότατος στίχος του Ψαλμού ηχεί ίσως κάπως παράξενα. Γιατί πόσα, αλήθεια, από τα σημερινά «νεόφυτα ἐλαιῶν», πόσα δηλ. από τα σημερινά παιδιά, κάθονται «κύκλῳ τῆς τραπέζης», γύρω από το οικογενειακό τραπέζι, για να χαρούν όλα μαζί τα μέλη της οικογένειας τη ζεστή ατμόσφαιρα και το φαγητό; Αλίμονο! Όχι πολλά. Και οι λόγοι πολλοί. Από τη μια η πολύωρη και σε διαφορετικά ωράρια πολλές φορές εργασία του πατέρα και της μητέρας, καθώς και οι σχολικές και εξωσχολικές απασχολήσεις ή και η εργασία των παιδιών, και από την άλλη η τάση για πρόωρη απελευθέρωση και αποδέσμευση των παιδιών, αγοριών και κοριτσιών, από το οικογενειακό περιβάλλον έχουν καταστήσει, δυστυχώς, την οικογενειακή εστία «εστιατόριο» και «ξενοδοχείο», απ᾿ όπου απουσιάζει η ζεστασιά της επικοινωνίας. Ακόμη και οι Κυριακές, οι αργίες και οι γιορτές, κατά τις οποίες θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν όλα τα μέλη της οικογένειας στο κοινό τραπέζι, αφιερώνονται κι αυτές στο μεγαλύτερο μέρος τους στις εξόδους και τις εκδρομές.

    Είναι αλήθεια πως οι νέοι μας σήμερα, ιδίως στις μεγαλουπόλεις, όπου η ζωη κινείται με γοργούς ρυθμούς και συνοδεύεται από πολύ άγχος, βομβαρδίζονται κυριολεκτικά από πληθώρα και ποικιλία ιδεών. Οι νέοι της σημερινής αντιφατικής μας κοινωνίας, κοινωνίας της αφθονίας και της υπέρμετρης κατανάλωσης από τη μια, και της ανεργίας και της αγωνίας για τη μελλοντική τους αποκατάσταση από την άλλη, αντιμετωπίζουν αναρίθμητους και μεγάλους και διαρκείς κινδύνους για τη σωματική και ψυχοπνευματική τους υγεία, καθώς επίσης και εντονότατους πειρασμούς. Η θέση τους μέσα στη σημερινή κοινωνία είναι πράγματι τραγική. Ζώντας μέσα σ᾿ έναν κόσμο συνεχών προκλήσεων και παγίδων καλούνται να μήν υποκύψουν και να μην παρασυρθούν αλλά παλεύοντας με ηρωϊσμό να μείνουν άτρωτοι και να αναδειχθούν νικητές.

    Δεν έχουν επομένως να παλέψουν μόνο με τον ίδιο τους τον εαυτό που από τη φύση του ρέπει περισσότερο προς το κακό παρά προς το καλό. Ροπή που την παραδέχεται η ίδια η Γραφή. «Ἔγκειται ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου ἐπιμελῶς ἐπὶ τά πονηρά ἐκ νεότητος» (Γεν. 8, 21) ηχεί από την αρχή της δημιουργίας του ανθρώπινου γένους ο θεϊκός λόγος. «Οὐ γάρ ὅ θέλω ποιῶ ἀγαθόν, ἀλλ᾿ ὅ οὐ θέλω κακόν τοῦτο πράσσω» θα πει αιώνες αργότερα ο Παύλος σχετικά με την πάλη του ανθρώπου προς την έμφυτη ροπή του προς το κακό (βλ. τη σχετική διδασκαλία του αποστόλου στην επιστολή του Προς Ρωμαίους, κεφ. ζ´, στιχ. 14-25 κυρίως, αλλά και σ᾿ άλλα σημεία των επιστολών του). Διμέτωπος, λοιπόν, και σκληρός είναι ο αγώνας των σημερινών νέων. Δεν είναι δηλαδή μόνο η φυσική τους ροπή προς το κακό που πρέπει να εξουδετερωθεί· είναι και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα με τις πάμπολλες αρνητικές της επιδράσεις που τους δυσκολεύει αφάνταστα σ᾿ αυτό.

    Για να μπορέσουν να αντέξουν και να βαδίσουν το δρόμο της αρετής, θα πρέπει να κάνουν καθημερινά τιτάνιο αγώνα και να καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες. Γι᾿ αυτό και χρειάζονται έμπρακτη τη βοήθεια και τη συμπαράσταση όλων των παραγόντων της κοινωνίας· και της Εκκλησίας και της Πολιτείας. Για να μπορέσει έτσι η κάθε οικογένεια να χαρεί τα παιδιά της «κύκλῳ τῆς τραπέζης»· να τα φροντίσει και να τα καμαρώσει «ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν» και για να καρποφορήσουν με τη σειρά τους και στην ώρα τους και τα ίδια για το δικό τους το καλό και «ἐπ᾿ ἀγαθῷ» του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.

    Σιών. Η κυριολεκτική και μεταφορική της σημασία

    7. «Εὐλογήσαι σε Κύριος ἐκ Σιών». Όνομα ενός από τους λόφους πάνω στον οποίο είχε οικοδομηθεί το μεγαλύτερο μέρος των Ιεροσολύμων. Οχυρωμένη ακρόπολη των Ιεβουσαίων αρχικά η Σιών, όταν κυριεύτηκε από το Δαβίδ ονομάστηκε «πόλις Δαβίδ». Πάνω στο «όρος Σιών» είχαν οικοδομηθεί τα ανάκτορα του Σολομώντα και αργότερα του Ηρώδη, ενώ ο περίφημος ναός του Σολομώντα ήταν κτισμένος στην κορυφή άλλου λόφου της ιερής πόλης. Το όνομα Σιών αναφέρεται πάρα πολύ συχνά στις άγιες Γραφές και γενικά θεωρούνταν από τους Ιουδαίους κατοικητήριο του Θεού. «Σιών» και «θυγάτηρ Σιών» σε πολλά σημεία της Γραφής λέγεται και όλη η πόλη των Ιεροσολύμων. Θυμίζουμε μόνο εδώ τα εξής χαρακτηριστικά χωρία· «Χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιών· κήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλήμ· ἰδού ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι… ἐπιβεβηκώς ἐπὶ ὑποζύγιον καί πῶλον νέον» (Ζαχ. θ´, 9) και «μή φοβοῦ, θύγατερ Σιών· ἰδού ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται καθήμενος ἐπὶ πῶλον ὄνου» (Ιωαν. ιβ´, 15). Μεταφορικώς με τον όρο «Σιών» ή αλλιώς «νέα Σιών» εννοούμε την ίδια την Εκκλησία του Χριστού (Εβρ. ιβ´, 22 – Αποκ. ιδ´, 1). Πρβλ. και επόμενο σχόλιο.

    Ιερουσαλήμ. Η κυριολεκτική και μεταφορική της σημασία

    8. «Καί ἴδοις τά ἀγαθά Ἱερουσαλήμ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου». Η Ιερουσαλήμ είναι η ιερή και πλούσια πόλη των Εβραίων, πρωτεύουσα της Ιουδαίας και αργότερα της Παλαιστίνης· λέγεται και Ιεροσόλυμα. Είναι η πόλη στην οποία έπαθε και αναστήθηκε ο Κύριος και θεωρείται η κοιτίδα της χριστιανικής Εκκλησίας. Η Ιερουσαλήμ μετά την κατάληψή της από το Δαβίδ ονομάζεται, όπως και η Σιών, και «πόλις Δαβίδ». Στη γλώσσα της χριστιανικής διδασκαλίας, σε αντίθεση προς την «ἐπίγειον Ἱερουσαλήμ», έχουμε και τον όρο «ἄνω Ἱερουσαλήμ», επουράνιος βασιλεία. Στο πρώτο π.χ. στιχηρό ιδιόμελο των Αίνων του Όρθρου της Μ. Δευτέρας ο ιερός υμνογράφος παρουσιάζει τον Κύριο να «βοά» προς τους μαθητές του και να τους διαβεβαιώνει· «Οὐκέτι εἰς τήν ἐπίγειον Ἱερουσαλήμ διά τό παθεῖν, ἀλλά ἀναβαίνω πρός τόν Πατέρα μου καί Πατέρα ὑμῶν… καί συνανυψῶ ὑμᾶς εἰς τήν ἄνω Ἱερουσαλήμ, ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν».

    Μεταφορικώς τώρα ο όρος «καινή» ή αλλιώς «νέα Ιερουσαλήμ» είναι μια προσωνυμία που δόθηκε στην Εκκλησία του Χριστού γενικά. Η χριστιανική Εκκλησία, η οποία παρουσιάζεται ως «στρατευομένη» στη γη και ως «θριαμβεύουσα» στον ουρανό, έχει, σύμφωνα με τή διδασκαλία των Πατέρων, μεταφορικά όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της πραγματικής Ιερουσαλήμ. Είναι δηλαδή αγία, οχυρή και ασάλευτη, ένδοξη και λαμπρή, με παγκόσμια ακτινοβολία, με θεμελιωτή της και «κεφαλή», αρχηγό, τον ίδιο το Χριστό και στηρίζεται στην άπειρη αγάπη και τήν αδιάψευστη επαγγελία του Θεού. Ενδεικτικά μόνο για τη μεταφορική σημασία του όρου θυμίζουμε εδώ το χαρμόσυνο πασχαλινό ύμνο από τη θ´ ωδή του αναστάσιμου Κανόνα «Φωτίζου, φωτίζου, ἡ νέα Ἱερουσαλήμ, ἡ γάρ δόξα Κυρίου ἐπὶ σέ ἀνέτειλε. Χόρευε νῦν καί ἀγάλλου, Σιών» (πρβλ. και Ησ. 60, 1) και παραπέμπουμε τον αναγνώστη στα χωρία· Γαλ. δ´, 26 και Αποκ. γ´, 12 και κα´. Πρβλ. και προηγούμενο σχόλιο αριθ. 7.

    Από όσα ειπώθηκαν στο παρόν σχόλιο και στο προηγούμενο μπορεί να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι οι όροι «Σιών» και «Ιερουσαλήμ» παρά την κάποια διαφορά στην κυριολεκτική τους σημασία σχεδόν ταυτίζονται, πολύ δε περισσότερο τούτο σημβαίνει στη μεταφορική τους σημασία, αυτή δηλαδή της ταύτισης των δύο όρων με την ίδια την Εκκλησία του Χριστού. Ερευνώντας περισσότερο το θέμα θα μπορούσαμε συμπληρωματικά να προσθέσουμε και τα εξής· Η λέξη «Σιών» σημαίνει το ύψωμα που δεσπόζει σε μια περιοχή, ενώ «Ιερουσαλήμ» τον τόπο της ειρήνης, την οποία παρέχει στους κατοίκους του λόγω της φυσικής οχύρωσης της θέσης. «Άνω Ιερουσαλήμ» επίσης αρχικά λεγόταν το τμήμα της ιερής πόλης που ήταν κτισμένο στο λόφο Σιών. Σύμφωνα εξάλλου με την πατερική διδασκαλία οι προφητικές εκφράσεις «θύγατερ Σιών» και «θύγατερ Ιερουσαλήμ» (Ζαχ. θ´, 9) ισχύουν κατά περίπτωση εξίσου τόσο για τη Θεοτόκο όσο και για την Εκκλησία του Χριστού.

    Σταδιακά λοιπόν και με την πάροδο του χρόνου από την κυριολεκτική σημασία των όρων περάσαμε στη μεταφορική και χριστιανική. Έτσι οι όροι «Σιών», «Νέα Σιών», «Αγία Σιών», «Ένδοξος Σιών» και «Ιερουσαλήμ», «Άνω Ιερουσαλήμ», «Καινή Ιερουσαλήμ», «Νέα Ιερουσαλήμ» διευρύνθηκαν ως προς τη σημασία τους, απέκτησαν καθαρά χριστιανικό νόημα και κατέληξαν να ταυτίζονται πια με τη μία Αγία καθολική και αποστολική Εκκλησία του Χριστού τόσο τη «στρατευομένη» όσο και τη «θριαμβεύουσα» (Πρβλ. και Μάρκου Α. Σιώτου» Η Γεθσημανή ιδιοκτησία του ευαγγελιστού Ιωάννου», Αθήναι 1989, σελ. 44 κ.ε.).

    Ισραήλ. Η κυριολεκτική και μεταφορική σημασία του όρου

    9. «Εἰρήνη ἐπὶ τόν Ἰσραήλ». Η αρχική σημασία του ονόματος Ισραήλ είναι ισχυρός. Είναι το όνομα που αποδόθηκε στον Ιακώβ από τον ίδιο το Θεό, με τον οποίο πάλεψε ολόκληρη νύχτα και αποδείχθηκε ισχυρός και δυνατός και κέρδισε με την επιμονή του την ευλογία του Θεού. Η αφήγηση του σχετικού περιστατικού γίνεται στην Π.Δ. (Γεν. 32, 23-33), όπου σημειώνεται το εξής για το όνομα Ισραήλ· «… Οὐ κληθήσεται ἔτι τό ὄνομά σου Ἰακώβ, ἀλλά Ἰσραήλ ἔσται τό ὄνομά σου, ὅτι ἐνίσχυσας μετά Θεοῦ καί μετά ἀνθρώπων δυνατός» (Γεν. 32, 29). Ισραήλ στη συνέχεια ονομάστηκαν οι απόγονοι του Ιακώβ και ολόκληρος ο εβραϊκός λαός πού λάτρευε το μόνο αληθινό Θεό· είναι ο «Ἰσραήλ κατά σάρκα», όπως αποκαλεί ο Παύλος (Α´ Κορινθ. ι´, 18) το γένος των Εβραίων, του οποίου πατριάρχης και γενάρχης υπήρξε ο Ιακώβ. Μεταφορικά με τον όρο Ισραήλ ή αλλιώς νέος Ισραήλ στη χριστιανική διδασκαλία εννοούνται όλοι οι αληθινοί πιστοί, το πνευματικό δηλ. σπέρμα του Ισραήλ, «τά τέκνα τῆς ἐπαγγελίας» του Θεού (Ρωμ. θ´, 6-8), τα πνευματικά δηλ. τέκνα του Αβραάμ, το σύνολο των πιστών και αληθινών χριστιανών, «ὁ λαός τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ».

    Τι είναι η Συναπτή

    10. Συναπτή· Σειρά από σύντομες, αλλά περιεκτικότατες, δεήσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η καθεμιά από τις οποίες καταλήγει στην προτροπή «τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν» (= ας παρακαλέσουμε τον Κύριο). Έχουμε δύο ειδών συναπτές· τη μεγάλη, που περιέχει πολλές τέτοιες δεήσεις (= παρακλήσεις, αιτήματα) και καταλήγει στην εκφώνηση· «ὅτι πρέπει Σοι πᾶσα δόξα, τιμή καί προσκύνησις κ.λπ.» και τή μικρή που είναι συντομότατη σε αιτήματα. Οι συναπτές εκφωνούνται συνήθως από το Διάκονο.

    Ο γάμος θεσμός του Θεού από την εποχή των πρωτοπλάστων

    11. Η δημιουργία των πρωτοπλάστων, του Αδάμ και της Εύας, είναι κοινό χαρακτηριστικό στοιχείο και στίς τρεις μεγάλες της ευλογίας ευχές που ακολουθούν τη Συναπτή. Και φυσικά αυτό γίνεται γιατί η δημιουργία των πρωτοπλάστων έχει άμεση σχέση με το μυστήριο του γάμου. Στην παρούσα ευχή τονίζεται πως ο γάμος θεσμοθετήθηκε από τη στιγμή της αρχικής παρουσίας του ανθρώπου πάνω στη γη και εμφανίζεται ως απόρροια της μεγάλης αγάπης του Θεού προς τόν άνθρωπο. Επειδή δηλαδή ο Θεός έκρινε πως δεν είναι καλό να είναι μόνος του ο άνθρωπος, δημιουργεί από την πλευρά του Αδάμ την Εύα· μια δημιουργία που τονίζει πως στό γάμο ο δεσμός των δύο προσώπων, του άνδρα και της γυναίκας, (πρέπει να) είναι στενός, αδιάσπαστος και ακατάλυτος· κανένας απολύτως δεν έχει το δικαίωμα να τους χωρίζει. Με το γάμο γίνονται πλέον ένα σώμα και η αποδέσμευσή τους από πρόσωπα, ακόμη και πολύ αγαπητά, είναι όρος απαράβατος για την επιτυχία του γάμου· θα προσκολληθούν ο ένας στον άλλο με αμοιβαία κατανόηση και αγάπη και θα θυσιάσουν κάθε εγωϊσμό και κάθε αδυναμία τους που μπορεί να αποβεί βλαπτική στην ομαλή τους συμβίωση. Τέλος με την εντολή «αὐξάνεσθε καί πληθύνεσθε» προς τους πρωτοπλάστους υπογραμμίζεται πως η τεκνογονία στο γάμο είναι θέλημα του Θεού και πως ο άνθρωπος με το ορμέμφυτο της πατρότητας και μητρότητας γίνεται συνεχιστής του έργου του Θεού, γίνεται αποδέκτης μιας ανεκτίμητης δωρεάς του Θεού (βλ. Γεν. 1, 27-28.2, 18, 21-22, 24. Ματθ. ιθ´, 5-6. Μαρκ. ι´, 7-9). Πρβλ. και σχόλ. αριθ. 7 της Ακολουθίας του αρραβώνα και σχόλ. αριθ. 22 και 23 αυτής εδώ της Ακολουθίας.

    Ευλογημένα αντρόγυνα της Αγίας Γραφής παραδείγματα προς μίμηση

    12. Τόσο στην παρούσα όσο και στήν επόμενη ευχή παρελαύνουν μεγάλες αγωνιστικές μορφές της Αγίας Γραφής· μορφές ανδρών και γυναικών. Παρελαύνουν αντρόγυνα που έζησαν αρμονικά παρά τις δοκιμασίες τους και διέλαμψαν με την πίστη τους και ευλογήθηκαν από το Θεό. Η αγάπη που είχαν μεταξύ τους και η τήρηση των εντολών του Θεού αμείφθηκαν με το παραπάνω· αξιώθηκαν όλες αυτές οι άγιες μορφές να αναδείξουν γόνους (απογόνους) εξίσου ευλογημένους.

    Έτσι σ᾿ αυτήν εδώ την Ευχή προβάλλονται· ο Αβραάμ με τήη Σάρρα, γόνος των οποίων υπήρξε ο Ισαάκ· ο Ισαάκ και η Ρεβέκκα, ένας από τους γόνους των οποίων υπήρξε ο Ιακώβ· ο Ιακώβ και η Ραχήλ, ένας από τους γόνους των οποίων υπήρξε ο «πάγκαλος», ο πολύ ενάρετος Ιωσήφ· ο Ιωσήφ και η Ασυνέθ, τέκνα των οποίων υπήρξαν ο Εφραίμ και ο Μανασσής· προβάλλεται ακόμη το αντρόγυνο Ζαχαρίας και Ελισάβετ, τέκνο των οποίων υπήρξε ο Ιωάννης ο Πρόδρομος· τέλος μνημονεύεται ο Ιεσσαί, εγγονός του Βοόζ και της Ρουθ και πατέρας του Δαβίδ, από το γενεαλογικό δέντρο του οποίου προέρχεται και ο ίδιος ο Χριστός «κατά σάρκα», διότι τόσο η Μαρία όσο και ο Ιωσήφ, ο μνηστήρας της Παρθένου και θετός πατέρας του Ιησού, ήταν μακρινοί απόγονοι του Δαβίδ. Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, όπως είναι γνωστό, αρχίζει το Ευαγγέλιό του ως εξής· «Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, υἱοῦ Δαβίδ υἱοῦ Ἀβραάμ». Ο Χριστός δηλαδή ήταν απόγονος του Δαβίδ, ο οποίος Δαβίδ ήταν απόγονος του Αβραάμ.

    Ο Προφήτης Ησαΐας αναφέρει πως ο Μεσσίας θα προέλθει από τη ρίζα, το γένος δηλαδή, του Ιεσσαί· «καί ἐξελεύσεται ράβδος ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαί, καί ἄνθος ἐκ τῆς ρίζης ἀναβήσεται» (Ησ. 11, 1). Το γενεαλογικό δέντρο του Ιεσσαί στην αγιογραφία της Εκκλησίας εικονίζεται ως πολύκλωνο δέντρο που φύεται (φυτρώνει) από το σώμα του Ιεσσαί, «ἀνακειμένου» (= ελαφρά ξαπλωμένου), και φέρει στο καθένα από τα κλαδιά του και έναν από τους προπάτορες του Ιησού και στην κορυφή, σαν άνθος, αυτόν τον ίδιο το Χριστό, στην αγκαλιά της Παναγίας. Την ωραία αυτή συμβολική σύλληψη απηχεί και ο χαρακτηριστικός χριστουγεννιάτικος ύμνος από τον Κανόνα της εορτής (ωδή Δ´)· «Ράβδος ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαί, καί ἄνθος ἐξ αὐτῆς, Χριστέ, ἐκ τῆς Παρθένου ἀνεβλάστησας».

    Η αναφορά στις άγιες αυτές μορφές που μνημονεύονται στην ευχή δεν είναι άσχετη με το τελούμενο μυστήριο· προφανώς αποτελούν για τους νεονύμφους παραδείγματα άξια προς μίμηση· και ασφαλώς αποβλέπουν στο να συνειδητοποιήσουν οι νεόνυμφοι το μέγεθος της δικής τους ευθύνης σχετικά με τη δημιουργία καλών τέκνων αλλά και πόσο τελεσφόρα, πόσο αποτελεσματική είναι η ευλογία και η χάρη του Θεού· κι ακόμη πόσο μεγάλη και τιμητική για τον άνθρωπο είναι η δωρεά αυτή του Θεού, αφού μέσω του γάμου μπορούν να γεννηθούν και να αναδειχθούν τέτοια μεγάλα αναστήματα αρετής, πίστεως και αγιότητας. Και τό άκρο άωτο, το αποκορύφωμα της δωρεάς αυτής· Καρπός του γάμου του Ιωακείμ και τής Άννας υπήρξε η Παναγία, από την οποία σαρκώθηκε και γεννήθηκε ο ίδιος ο Χριστός! Βλ. και σχόλ. αριθ. 25.

    «Ὁ… παραγενόμενος ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας καί τόν ἐκεῖσε γάμον εὐλογήσας»

    13. «Ὁ… παραγενόμενος ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας καί τόν ἐκεῖσε γάμον εὐλογήσας». Η παρουσία του Κυρίου στο γάμο που έγινε στην Κανά της Γαλιλαίας και το θαύμα της μετατροπής του νερού σε κρασί που τέλεσε εκεί, στοιχεία που αναφέρονται σε αρκετά σημεία της Ακολουθίας του γάμου, θεωρούνται έκφραση της θείας οικονομίας και της βουλήσεως του Θεού να εξυψώσει και να αγιάσει το θεσμό του γάμου. (Βλέπε και σχόλια αριθ. 41 και 46).

    «Ἐνταῦθα παραγενόμενος τῇ ἀοράτῳ σου ἐπιστασίᾳ»

    14. «Ἐνταῦθα παραγενόμενος τῇ ἀοράτῳ σου ἐπιστασίᾳ». Ο Θεός ως «πανταχοῦ παρών καί τά πάντα πληρῶν» παρίσταται «ἀοράτως» στην τέλεση του μυστηρίου του γάμου· γι᾿ αυτό και τον παρακαλούμε να ευλογήσει το γάμο, όπως ευλόγησε το γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας με τη φυσική του παρουσία και την τέλεση του σχετικού θαύματος.

    Τα επίγεια και ουράνια αγαθά είναι δώρα του Θεού που παρέχονται στο αντρόγυνο όχι χωρίς αγώνα

    15. Με το «παράσχου τοῖς δούλοις σου τούτοις» (= χάρισε σ᾿ αυτούς εδώ τους δούλους σου, τους νεονύμφους δηλαδή) παρακαλούμε το Θεό, που είναι «ὁ θησαυρός τῶν ἀγαθῶν καί ζωῆς χορηγός» και επειδή «πᾶσα δόσις ἀγαθή καί πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι καταβαῖνον», από αυτόν δηλ. προέρχεται, να χαρίσει στους νεονύμφους πλούσια τα επίγεια και ουράνια αγαθά. Οπωσδήποτε όμως όλα αυτά τα αγαθά που μνημονεύονται στην ευχή, που καταφάσκονται και διατυπώνονται κατά τον ρεαλιστικότερο τρόπο ως αιτήματα πέρα για πέρα ανθρώπινα, δεν παρέχονται πάντα στους νεονύμφους. Είναι, χωρίς αμφιβολία, καρπός της προσπάθειάς τους, της αγωνιστικής τους διάθεσης και της τήρησης του θελήματος του Θεού, ο οποίος ευλογεί τον κόπο τους. Και την ευλογία και τη χάρη του Θεού επισύρει το αντρόγυνο αβίαστα και αυτόματα, χωρίς δηλ. να το επιδιώκει, με τη γνήσια βίωση του θείου θελήματος, όχι την επιφανειακή και την υποκριτική.

    Το γεγονός ότι πολλές φορές δεν παρέχονται τα αγαθά στο γάμο, αυτό δε σημαίνει ότι οφείλεται σε ατονία και ασθένεια του μυστηρίου ούτε σε αδυναμία της θείας χάρης να χορηγήσει τα αγαθά (άπαγε της βλασφημίας!), αλλά στην πρόνοια του Θεού, του οποίου «ἀνεξερεύνητοι αἱ βουλαί» για το πραγματικό συμφέρον και την ψυχική σωτηρία των νεονύμφων. Γιατί βέβαια και οι δοκιμασίες και ο πόνος είναι αναπόσπαστα στοιχεία της ζωής. Το αντρόγυνο στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να υπομένει καρτερικά, χωρίς γογγυσμούς· η χάρη του Θεού κάνει και στις περιπτώσεις αυτές το θαύμα της· γιατί η δύναμη του Θεού βρίσκει την τελείωσή της στη δική μας ασθένεια, στη δική μας αδυναμία να ξεπεράσουμε τα οποιαδήποτε προβλήματα· «ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» τονίζει ο Παύλος (Β´ Κορινθ. ιβ´, 9). Εξάλλου ο «ἀμαράντινος τῆς δόξης στέφανος», για τον οποίο γίνεται λόγος στην Ευχή, δεν παρέχεται στο αντρόγυνο χωρίς αγώνα, χωρίς άοκνη προσπάθεια.

    «Τήν κοίτην αὐτῶν ἀνεπιβούλευτον διατήρησον»

    16. «Τήν κοίτην αὐτῶν ἀνεπιβούλευτον διατήρησον». Η «ἀνεπιβούλευτος κοίτη» ή «ἀμίαντος κοίτη», η συζυγική δηλαδή πίστη, είναι μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την επιβίωση του αντρόγυνου, είναι το θεμέλιο, πάνω στο οποίο θα στηριχτεί η συζυγική αγάπη και η ισόβια ενότητα. Βλ. και σχόλ. αριθ. 11 (Ακολ. αρραβ.) και 48 και 57 (Ακολ. στεφαν.).

    «Καί δός αὐτοῖς ἀπό τῆς δρόσου τοῦ οὐρανοῦ ἄνωθεν, καί ἀπό τῆς πιότητος τῆς γῆς»

    17. «Καί δός αὐτοῖς ἀπό τῆς δρόσου τοῦ οὐρανοῦ ἄνωθεν, καί ἀπό τῆς πιότητος τῆς γῆς». Η φράση, ελαφρά τροποποιημένη για την περίσταση των νεονύμφων, προέρχεται από την Π.Δ. και συγκεκριμένα από την ευλογία του Ισαάκ προς τον Ιακώβ. Εκεί ο Ισαάκ ευλογώντας τον Ιακώβ εύχεται μεταξύ των άλλων· «Καί δῴη σοι ὁ Θεός ἀπό τῆς δρόσου τοῦ οὐρανοῦ καί ἀπό τῆς πιότητος τῆς γῆς καί πλῆθος σίτου καί οἴνου» (Γεν. 27, 28).

    Πρόκειται δηλαδή για τα ουράνια και επίγεια αγαθά που στό σημείο τούτο της Ευχής επικαλείται ο Λειτουργος για τους νεονύμφους. Αξίζει να παρατηρήσει κανείς το γεγονός ότι προηγείται η «δρόσος τοῦ οὐρανοῦ» και ακολουθεί η «πιότης τῆς γῆς»· προηγούνται δηλ. τα ουράνια αγαθά και ακολουθούν τα επίγεια· προηγούνται τα πνευματικά – ψυχικά αγαθά και ακολουθούν τα υλικά. Και, όπως ερμηνεύουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, έτσι επιβάλλεται και έτσι είναι δίκαιο να γίνεται. Το πρώτο και το κυριότερο είναι να ζητάει ο άνθρωπος από το Θεό τα ουράνια αγαθά· τη χάρη και την ευλογία του Θεού· το έλεος και την ευσπλαχνία του· την ψυχική του σωτηρία. Και ύστερα, σαν δευτερότερο, να ζητάει τα γήϊνα και τα κοσμικά, τα εφήμερα και τα βιοτικά· υγεία, δόξα, πλούτο και τα παρόμοια.

    Και την τάξη αυτή, την αξιολόγηση θα λέγαμε σήμερα, μας τη δίδαξε ο ίδιος ο Θεάνθρωπος. Εκείνος είπε να ζητάμε πρώτα αυτά που είναι πράγματι πρώτα· και ύστερα να ζητάμε αυτά που είναι δεύτερα σε αξία. Ας θυμηθούμε την «Κυριακή» προσευχή. Εκεί μας παράγγειλε να προτάσσουμε το «ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τό θέλημά σου…» και μετά να διατυπώνουμε το αίτημα «τόν ἄρτον ἡμῶν τόν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον» (Ματθ. στ´, 10-11). Ας θυμηθούμε ακόμη και τον άλλο κατηγορηματικό λόγο του Ιησού· «Ζητεῖτε δέ πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καί ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν» (Ματθ. στ´, 33). Γι᾿ αυτό, λοιπόν, ορθότατα στο σημείο τούτο της Ευχής προτάσσεται ως αίτημα για τους νεονύμφους η «δρόσος τοῦ οὐρανοῦ», η χάρη και η ευλογία του Θεού, και έπεται η «πιότης τῆς γῆς», η αφθονία των υλικών αγαθών. Βλ. και παραπάνω σχολ. αριθ. 15, καθώς και Ευγ. Βούλγαρη «Ἀδολεσχία Φιλόθεος», απόδοση Θ. Σπεράντσα, Αθήναι 1962, σελ. 106-108.

    Χρειάζεται ίσως εδώ μια επιπρόσθετη, καθαρά φιλολογική, σημείωση. Το ουσιαστικό «πιότης» δεν έχει καμιά σχέση με το ομόηχο «ποιότης». Παράγεται από το επίθετο πίος ή πίων και σημαίνει στην κυριολεξία πάχος, παχύτητα· επομένως «πιότης γής» κυριολεκτικά σημαίνει το γόνιμο και εύφορο έδαφος και μεταφορικά αφθονία αγαθών που παράγει η γη, πλούτος, ευτυχία, ευημερία, ευπορία και αφθονία υλικών γενικά αγαθών.

    Η καλή χρήση των αγαθών

    18. «Ἵνα μεταδιδῶσι καί τοῖς χρείαν ἔχουσι». Προφανώς εδώ γίνεται λόγος για την καλή χρήση των αγαθών. Τα αγαθά είναι δώρα του Θεού· γι᾿ αυτό και η χρήση τους πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να αποβλέπει στη δόξα του Θεού· «δωρεάν ἐλάβετε, δωρεάν δότε» είναι η εντολή του Θεού (Ματθ. ι´, 8). Άλλωστε, κατά τη χριστιανική διδασκαλία, όποιος με αγαθή προαίρεση ευεργετεί και ανακουφίζει τους ενδεείς, προσελκύει άσφαλτα τη γενναιοδωρία του Θεού τόσο σε επίγεια υλικά αγαθά όσο και σε πνευματικά και ουράνια. «Ἱλαρόν γάρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός» τονίζει ο απόστολος Παύλος (Β´ Κορ. θ´, 7). Έτσι εξάλλου μπορεί να κατανοηθεί και ο κατηγορηματικός λόγος του Κυρίου «μακάριόν ἐστι μᾶλλον διδόναι ἤ λαμβάνειν» (Πραξ. κ´, 35). Χαρά, λοιπόν, στους νεονύμφους που όχι απλώς θα έχουν για να δίνουν, αλλά θα προσφέρουν μ᾿ όλη τους την καρδιά στο συνάνθρωπό τους τα πλούσια δώρα του Θεού. Διότι, όπως εμφαντικά αποφαίνεται ο σοφός Παροιμιαστής, «δανείζει Θεῷ ὁ ἐλεῶν πτωχόν, κατά δέ τό δόμα αὐτοῦ ἀνταποδώσει αὐτῷ» (Παροιμ. 19, 17). Βλ. και παρακάτω σχολ. αριθ. 29.

    «Δωρούμενος ἅμα καί τοῖς συμπαροῦσι πάντα τά πρός σωτηρίαν αἰτήματα»

    19. «Δωρούμενος ἅμα καί τοῖς συμπαροῦσι πάντα τά πρός σωτηρίαν αἰτήματα». Εδώ, όπως και σε άλλα σημεία της Ακολουθίας του γάμου, γίνεται λόγος για όσους παρακολουθούν το μυστήριο του γάμου και συμπροσεύχονται για τους νεονύμφους.

    «Ὁ τοῦ μυστικοῦ καί ἀχράντου γάμου ἱερουργός»

    20. «Ὁ τοῦ μυστικοῦ καί ἀχράντου γάμου ἱερουργός». Όπως θα δούμε και στο αποστολικό ανάγνωσμα, ο γάμος των νεονύμφων είναι εικόνα της ενώσεως του Χριστού με την Εκκλησία. Όπως δηλαδή ο Χριστός από τη μεγάλη του αγάπη προς το ανθρώπινο γένος κατέβηκε από τον ουρανό και ήρθε στη γη και έγινε ένα με την Εκκλησία και θυσιάστηκε μάλιστα γι᾿ αυτή, έτσι και ο άντρας στο γάμο γίνεται ένα με τη γυναίκα του. Περισσότερα όμως για τήν παρομοίωση αυτή θα δούμε στα σχόλια πάνω στο αποστολικό ανάγνωσμα.

    Η σημασία των ονομάτων γυνή, Εύα και Αδάμ

    21. «Αὕτη κληθήσεται γυνή, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρός αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη». Κατά το Γερμανό φιλόλογο Γ. Κούρτιο (Kurtius) η λέξη «γυνή» (= γυναίκα) παράγεται από το ρήμα γί(γ)νομαι. Το όνομα Εύα προέρχεται από το εβραϊκό Χαββά που σημαίνει «μητέρα κάθε ζωής» ή απλά «ζωή», ενώ το όνομα Αδάμ σημαίνει «χοϊκός», επειδή ο Δημιουργός τον έπλασε από χώμα (Βλ. Γεν. 2, 23· 3, 20 και 2, 7).

    «Ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τόν πατέρα αὐτοῦ καί τήν μητέρα, καί προσκολληθήσεται πρός τήν γυναῖκα αὐτοῦ»

    22. Στο σημείο τούτο της Ευχής θα νόμιζε κανείς πως η Εκκλησία προτρέπει τους νεονύμφους να εγκαταλείψουν τους γονείς τους και να τους αποξενώσουν. Τότε όμως το ανωτέρω χωρίο της Π.Δ. (βλ. Γεν. 2, 24) που, όπως είδαμε, μνημονεύεται και στην προηγούμενη Ευχή (πρβλ. και σχόλ. αριθ. 11) και επαναλαμβάνεται αυτολεξεί από τον Κύριο (βλ. Ματθ. ιθ´, 5 και Μαρκ. ι´, 7) και τον απόστολο Παύλο (βλ. Εφεσ. ε´, 31) ως στοιχείο απαραίτητο για την ενότητα του αντρόγυνου έρχεται σε καταφανή αντίθεση με το άλλο που φυσικά έχει αναμφισβήτητη ισχύ και παντοτινή αξία· «τίμα τόν πατέρα σου καί τήν μητέρα σου, ἵνα εὖ σοι γένηται, καί ἵνα μακροχρόνιος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς» (Έξοδ. 20, 12 και Δευτερ. 5, 16). Τι συμβαίνει λοιπόν στην προκείμενη περίπτωση;

    Προφανώς εδώ επιδιώκεται να καταστεί φανερό πως ο δεσμός του γάμου είναι σπουδαιότερος και στενότερος και από αυτόν ακόμη το δεσμό των τέκνων προς τους γονείς και των γονέων προς τα τέκνα. Αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουν καλά τόσο οι νεόνυμφοι όσο και οι γονείς τους. Και τα δύο μέρη χρειάζεται να προσέξουν πολύ. Οι νεόνυμφοι και μετά το γάμο τους δίκαιο και σωστό είναι, επιβάλλεται θα λέγαμε καλύτερα, να απονέμουν τον οφειλόμενο σεβασμό στους γονείς τους, να τους αγαπούν και να ενδιαφέρονται γι᾿ αυτούς· τυχόν αντίθετη συμπεριφορά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ασέβεια, αχαριστία και απανθρωπιά. Οι γονείς από την άλλη πλευρά δε θα πρέπει να πάψουν να ενδιαφέρονται για την ευτυχία των παιδιών τους και μετά το γάμο και να παρέχουν τις συμβουλές τους και την πολύτιμη πείρα τους σε θέματα που απασχολούν και σε προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά τους· είναι τούτο χρέος τους.

    Και στις δύο όμως περιπτώσεις υπάρχουν ορισμένα όρια που, όταν τα ξεπεράσει κανείς, κάνουν πια μεγάλο κακό στο νέο αντρόγυνο. Πρόκειται, θα μπορούσαμε να πούμε, για παθολογικές καταστάσεις που προκαλούν πραγματική αναστάτωση στη ζωή των νεονύμφων και μπορεί να οδηγήσουν και στη διάλυση ακόμη του γάμου. Όταν π.χ. ο άντρας εξακολουθεί και μετά το γάμο του να εξαρτάται από τους γονείς του η τα αδέρφια του και δεν έχει την ικανότητα να αποδεσμευθεί από αυτούς ή, το χειρότερο, όχι απλά παρέχει την εντύπωση αλλά στην πραγματικότητα αγαπά περισσότερο εκείνους παρά τη σύζυγό του, «προσκολλάται» περισσότερο σ᾿ εκείνους παρά σ᾿ αυτή, τότε είναι βέβαιο πως ο γάμος του δεν είναι δυνατόν να ευδοκιμήσει· με μαθηματική ακρίβεια θα καταλήξει σε ναυάγιο. Στην περίπτωση αυτή σανίδα σωτηρίας είναι ο λόγος της Γραφής· «Ἕνεκεν τούτου», για χάρη δηλ. της γυναίκας του, «καταλείψει ἄνθρωπος τόν πατέρα αὐτοῦ καί τήν μητέρα, καί προσκολληθήσεται πρός τήν γυναίκα αὐτοῦ» (Μαρκ. ι´, 7)· μόνο η εφαρμογή της σοφής αυτής εντολής και αλάθευτης συνταγής θα σώσει το γάμο του.

    Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τη γυναίκα σχετικά με τις εξαρτήσεις της από τους δικούς της γονείς και τα αδέρφια της· η αποδέσμευσή της από αυτούς και η προσκόλλησή της στον άντρα της είναι όρος απαραίτητος για την αρμονική της συμβίωση. Οι στίχοι του ιερού ψαλμωδού «ἄκουσον, θύγατερ, καί ἴδε καί κλίνον τό οὖς σου καί ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου καί τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου· καί ἐπιθυμήσει ὁ βασιλεύς τοῦ κάλλους σου» (Ψαλμ. 44, στιχ. 11-12), που έχουν βέβαια ευρύτερη σημασία και αναφέρονται στην ερωτική σχέση του ουράνιου Νυμφίου και της κάθε ψυχής ξεχωριστά, του Χριστού δηλ. και της Εκκλησίας του, στην προκείμενη περίπτωση μοιάζουν να ηχούν κυριολεκτικά και σε προστακτικό τόνο για τη γυναίκα που καλείται να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στο σύζυγό της και να ξεχάσει ακόμη και πρόσωπα πολύ αγαπητά, αν παραστεί ανάγκη, και γενικά να αποδεσμευτεί από καθετί που θα μπορούσε να βλάψει το γάμο της.

    Όσο όμως κακό μπορεί να κάνει στο νέο αντρόγυνο η εξάρτηση του καθενός από τους συζύγους από τους δικούς του γονείς και το οικογενειακό του περιβάλλον άλλο τόσο κακό μπορούν να κάνουν και το υπερβολικό ενδιαφέρον των γονέων, οι υπερβολικές περιποιήσεις και τα «κανακέματα», οι ποικίλες επεμβάσεις -δείγματα «αγάπης» κατά τη γνώμη τους- ή, το χειρότερο, η παθολογική και εγωιστική αγάπη τους και η ανταγωνιστική τους προσπάθεια να κλέψουν και να μονοπωλήσουν την αγάπη του παιδιού τους από τον άντρα ή τη γυναίκα του. Εδώ πια είναι ολοφάνερο πως υπεισέρχεται καθαρά ο παράγοντας της ζήλιας· και η απαίτηση και επιμονή αυτή των γονέων να αγαπά ο γαμπρός ή η νύφη αυτούς περισσότερο απ᾿ όσο οφείλει να αγαπά ο ένας τον άλλο είναι παράλογη και καταστροφική για την ευτυχία των παιδιών τους· είναι ενέργεια εγκληματική, θα μπορούσαμε να πούμε.

    Ο ανωτέρω σοφός λόγος της Γραφής που λέγεται για τους νεονύμφους -τρείς συνολικά φορές στην Ακολουθία του στεφανώματος- ισχύει ασφαλώς και για τους γονείς τους· θα πρέπει να σταματήσουν τις αρρωστημένες εκδηλώσεις «αγάπης» και να αφήσουν ήσυχο το νέο ζευγάρι να χαρεί την αγάπη του, για να μη βρεθούν στη δύσκολη θέση να θρηνήσουν τα συντρίμμια που άσφαλτα θα δημιουργήσουν η παθολογική τους αγάπη και το υπερβολικό και ενοχλητικό – βλαπτικό ενδιαφέρον τους.

    «Οὕς ὁ Θεός συνέζευξεν, ἄνθρωπος μή χωριζέτω». Το αδιάλυτο του γάμου

    23. Ως το σημείο τούτο της Ευχής γίνονται αρκετές αναφορές στην Αγία Γραφή. Βλ. σχετικά χωρία· Γεν. 1, 28 – 2, 18 – 2, 21-24 – Ματθ. ιθ´, 5-6 – Μαρκ. ι´, 7-9. Πέρα από όσα ειπώθηκαν πιο πάνω στο σχόλ. αριθ. 11 θα θέλαμε να επισημάνουμε εδώ και τά εξής· Ο γάμος που, σύμφωνα με τη Γραφή και την ερμηνεία της από τους Πατέρες της Εκκλησίας, θεσμοθετήθηκε από τον ίδιο το Θεό ήδη από τη δημιουργία των πρωτοπλάστων είναι δεσμός αδιάρρηκτος και αδιάλυτος. Έτσι τουλάχιστον παρουσιάζεται στα παραπάνω χωρία της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, με τρόπο μάλιστα κατηγορηματικό. Επομένως κανένας δεν έχει το δικαίωμα να χωρίσει το οποιοδήποτε αντρόγυνο που ενώθηκε με το μυστήριο του γάμου. Αλλά και για κανένα λόγο δεν πρέπει να χωρίζει το αντρόγυνο από μόνο του, «παρεκτός λόγου πορνείας» (Ματθ. ε´, 32).

    Αυτό βέβαια σημαίνει πως, από την πρώτη κιόλας στιγμή, δεν πρέπει να καταλήγει κανείς με ευκολία και επιπολαιότητα στην απόφαση συνάψεως γάμου. Χρειάζεται σύνεση και προσοχή προτού πάρει την απόφαση· είναι απαραίτητο όλα να τα μετρήσει και να μην ενεργήσει παράλογα και κάτω από το βάρος προσωρινών και επιφανειακών συναισθηματισμών ή οποιωνδήποτε συμφερόντων. Διαφορετικά, μετά την πρώτη ευφορία, υπάρχει η πιθανότητα να βρεθεί αντιμέτωπος με τη σκληρή πραγματικότητα και ο γάμος του να κλονιστεί συθέμελα.

    Δεν είναι όμως μόνο οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει πολλές φορές το αντρόγυνο από μόνο του στην αρμονική του συμβίωση, δυσκολίες που οφείλονται σε προσωπικές αδυναμίες των συζύγων και στην ιδιοσυστασία του χαρακτήρα τους. Είναι, δυστυχώς, και οι εξωτερικοί παράγοντες· πρόσωπα του οικογενειακού ή φιλικού περιβάλλοντος του καθενός από τους συζύγους· πρόσωπα ίσως του περιβάλλοντος της εργασίας των συζύγων ή καί του γειτονικού ακόμη περιβάλλοντος. Όλα αυτά τα πρόσωπα πολλές φορές, θελημένα ή αθέλητα, από καλή ή κακή πρόθεση, με τις επεμβάσεις τους προσφέρουν κακή υπηρεσία στους νεονύμφους που υποτίθεται ότι τους αγαπούν και πως ενδιαφέρονται γι᾿ αυτούς.

    Για όλα αυτά τα πρόσωπα που μπορεί να είναι ακόμη και οι γονείς ή τά αδέρφια των νεονύμφων, οι συγγενείς και οι φίλοι τους, οι συνάδελφοι στην εργασία τους, οι γείτονες ή και οι απλώς γνωστοί τους, για όλους αυτούς που δείχνουν καλοδιάθετο ή υποκριτικό ενδιαφέρον για το αντρόγυνο, με απώτερο στόχο τη διάλυση του δεσμού του, ο λόγος της Γραφής είναι κατηγορηματικός και ηχεί, κατά κάποιο τρόπο, προειδοποιητικά και απαγορευτικά· «Οὕς ὁ Θεός συνέζευξεν, ἄνθρωπος μή χωριζέτω» (Ματθ. ιθ´, 6 και Μάρκ ι´, 9). Είναι πολύ βαριά η ευθύνη των προσώπων αυτών που, αντί να αμβλύνουν τις αντιθέσεις του αντρόγυνου και να συντελέσουν, με τρόπο διακριτικό, στην ομαλοποίηση των σχέσεών του, «ρίχνουν λάδι στη φωτιά» ή, το χειρότερο, το προτρέπουν και το εξωθούν στο διαζύγιο.

    Στις περιπτώσεις αυτές το αντρόγυνο θα πρέπει να «διακρίνει» πρόσωπα και προθέσεις και να λαμβάνει υπόψη του μόνο τις εποικοδομητικές συμβουλές, ό,τι πραγματικά συντελεί στην αποκατάσταση των σχέσεών του και γενικά ό,τι στηρίζει το γάμο του. Αν όμως διαβλέπει ότι ο ρόλος των προσώπων αυτών είναι αρνητικός και διαλυτικός, τότε πια θα πρέπει να τα απομακρύνει όσο ακόμη είναι νωρίς, να κωφεύει ίσως στα λεγόμενά τους και να μην επιτρέπει αναμίξεις στις προσωπικές του υποθέσεις.

    Εκείνο όμως που έχει σημασία είναι να καταλάβει το αντρόγυνο ότι πρέπει να στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις, να προσπαθεί με ειλικρίνεια να συζητάει τα οποιαδήποτε προβλήματα δυσκολεύουν την αρμονική του συμβίωση και, μακριά από εγωϊσμούς, με πνεύμα κατανόησης, ανεκτικότητας και αγάπης να βρίσκει μόνο του τις σωστές λύσεις στα θέματα που κάθε φορά ανακύπτουν και θέτουν σε δοκιμασία τις συζυγικές σχέσεις.

    «Καί δός τῇ παιδίσκῃ ταύτῃ ἐν πᾶσιν ὑποταγῆναι τῷ ἀνδρί, καί τόν δοῦλόν σου τοῦτον εἶναι εἰς κεφαλήν τῆς γυναικός»

    24. «Καί δός τῇ παιδίσκῃ ταύτῃ ἐν πᾶσιν ὑποταγῆναι τῷ ἀνδρί, καί τόν δοῦλόν σου τοῦτον εἶναι εἰς κεφαλήν τῆς γυναικός». Για την υποταγή της γυναίκας στον άντρα και για το ρόλο του άντρα ως κεφαλής της γυναίκας βλ. παρακάτω στα σχόλια πάνω στο αποστολικό ανάγνωσμα.

    Ο Λειτουργός επικαλείται το Θεό να ευλογήσει τους νεονύμφους, όπως ακριβώς ευλόγησε φημισμένα για την πίστη τους και υποδειγματικά για την αρετή τους αντρόγυνα της Αγίας Γραφής.

    Ο Λειτουργός επικαλείται το Θεό να ευλογήσει τους νεονύμφους, όπως ακριβώς ευλόγησε φημισμένα για την πίστη τους και υποδειγματικά για την αρετή τους αντρόγυνα της Αγίας Γραφής

    25. Ανάμεσα στα ευλογημένα αντρόγυνα της προηγούμενης ευχής που επαναλαμβάνονται στην παρούσα μνημονεύονται επιπλέον εδώ· ο Μωϋσής και η Σεπφόρα, ένας από τους γόνους των οποίων υπήρξε ο Ελιέζερ, και οι γονείς της Παναγίας, ο Ιωακείμ και η Άννα. Για όλα αυτά τα αντρόγυνα και τί σημασία έχει η μνεία τους για τους νεονύμφους βλ. παραπάνω σχολ. αριθ. 12.

    Ο Λειτουργός παρακαλεί το Θεό να εκδηλώσει πλήρη την προστασία του και την εύνοιά του προς τους νεονύμφους και να τους κάμει να νιώσουν τη χαρά πνευματικών αγώνων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα βιβλικών και εκκλησιαστικών μορφών.

    Ο Λειτουργός παρακαλεί το Θεό να εκδηλώσει πλήρη την προστασία του και την εύνοιά του προς τους νεονύμφους και να τους κάμει να νιώσουν τη χαρά πνευματικών αγώνων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα βιβλικών και εκκλησιαστικών μορφών

    26. «Διαφύλαξον αὐτούς, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν…». «Μνημόνευσον αὐτῶν, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν…». Η Αγία Γραφή πέρα από τα ευλογημένα αντρόγυνα βρίθει και από μορφές, στις οποίες εκδηλώθηκε κατά τρόπο θαυματουργικό αμέριστη η προστασία του Θεού. Ως τέτοιες μορφές αναφέρονται ενδεικτικά ο Νώε, ο Ιωνάς, οι άγιοι τρεις Παίδες· ακόμη ο Ενώχ, ο Σημ καί ο Ηλίας (ο Προφήτης)· επίσης αναφέρονται οι άγιοι Σαράντα Μάρτυρες που μαρτύρησαν το 320 στη Σεβάστεια της Μικράς Ασίας. Όπως λοιπόν διαφύλαξε τις άγιες αυτές μορφές και δεν τις εγκατέλειψε στις δύσκολες στιγμές ο Θεός, έτσι ας προστατεύει και τους νεονύμφους. Η ίδια μέριμνα και προστασία του Θεού ας εκδηλώνεται και στους γονείς των νεονύμφων, τους κουμπάρους και όλο το εκκλησίασμα.

    Θα ήθελα στο σημείο τούτο να διευκρινίσω πως για τα ευλογημένα αντρόγυνα και τις άγιες μορφές που αναφέρονται στις δύο πρώτες μεγάλες της ευλογίας ευχές της Ακολουθίας του στεφανώματος δεν ήταν δυνατό να γίνει λόγος εκτενής. Όλα τούτα τα πρόσωπα, τόσο της Παλαιάς όσο και της Καινής Διαθήκης, στα οποία ποικιλοτρόπως εκδηλώθηκε η ευλογία, η εύνοια και η προστασία του Θεού, είναι λίγο πολύ γνωστά στους αναγνώστες από τα παιδικά τους ακόμη χρόνια. Η λεπτομερής εξάλλου εξιστόρηση του βίου και τής πολιτείας του καθενός απ᾿ αυτά τα πρόσωπα θα μάς ξεμάκρυνε από τον πραγματικό σκοπό της συγγραφής του παρόντος πονήματος που αποβλέπει κυρίως στο νά καταστήσει κατανοητή στο μέσο αναγνώστη την όλη ιερολογία του μυστηρίου του γάμου. Συνοπτικό πάντως εγκώμιο των βιβλικών μορφών Ενώχ, Νώε, Σημ, Αβραάμ, Ισαάκ, Ιακώβ, Ιωσήφ, Μωϋσή και Ηλία μπορεί να ιδεί ο αναγνώστης στην ίδια την Π.Δ. (Σοφία Σιράχ κεφ. 44-49). Επιγραμματικά μόνο εδώ σημειώνω τα εξής για ορισμένα από τα πρόσωπα της β´ Ευχής·

    α) Για τό Νώε η Γραφή λέει το εξής χαρακτηριστικό· «Νῶε δέ εὗρεν χάριν ἐναντίον (= ἐνώπιον) Κυρίου τοῦ Θεοῦ» (Γεν. 6, 8)· γι᾿ αυτό και, όταν «οἱ καταρράκται τοῦ οὐρανοῦ ἠνεῴχθησαν, καί ἐγένετο ὁ ὑετός ἐπὶ τῆς γῆς τεσσαράκοντα ἡμέρας καί τεσσαράκοντα νύκτας» (Γεν. 7, 11-12), τον γλίτωσε ο Θεος από το μεγάλο κατακλυσμό και στή συνέχεια μετά την έξοδό του από τη σωτήρια κιβωτό «ηὐλόγησεν ὁ Θεός τόν Νῶε καί τούς υἱούς αὐτοῦ» (Γεν. 9, 1).

    β) Για τήν εκδήλωση της υπερφυσικής προστασίας του Θεού προς τόν Ιωνά σημειώνουμε μόνο μια επιγραμματικότατη φράση από τον Ειρμό της στ´ Ωδής του Κανόνα της εορτής των Χριστουγέννων· «Σπλάγχνων Ἰωνᾶν ἔμβρυον ἀπήμεσεν ἐνάλιος θήρ, οἷον ἐδέξατο». Περισσότερα για τόν Ιωνά, του οποίου η ιστορία με τό θαλάσσιο κήτος αποτελεί σταθερό σχεδόν θέμα του Ειρμού της στ´ Ωδής των Κανόνων, βλ. στο φερώνυμο βιβλίο της Π.Δ. κεφ. 1-4.

    γ) Την ιστορία των «τριών παίδων» και τήν εκδήλωση της θεϊκής προστασίας μας δίνει εξίσου συνοπτικότατα ο υμνογράφος με τόν Ειρμό της ζ´ Ωδής του ίδιου Κανόνα· «Οἱ παῖδες, εὐσεβείᾳ συντραφέντες, δυσσεβοῦς προστάγματος καταφρονήσαντες, πυρός ἀπειλήν οὐκ ἐπτοήθησαν· ἀλλ᾿ ἐν μέσῳ τῆς φλογός ἑστῶτες ἔψαλλον· Ὁ τῶν πατέρων Θεός εὐλογητός εἶ». Ολόκληρο το περιστατικό και τόν ύμνο των «τριών παίδων» που αποτελούν αντίστοιχα σταθερά σχεδόν θέματα των Ειρμών των ζ´ και η´ Ωδών των Κανόνων βλ. στην Π.Δ., Δανιήλ, κεφ. 3.

    δ) Για τόν Ενώχ η Γραφή σημειώνει· «Καί εὐηρέστησεν Ἐνώχ τῷ Θεῷ καί οὐχ ηὑρίσκετο, ὅτι μετέθηκεν αὐτόν ὁ Θεός» (Γεν. 5, 24. Πρβλ. καί· Εβρ. ια´, 5).

    ε) Ο Σημ που, για το μεγάλο σεβασμό που έδειξε στον πατέρα του (το Νώε), έλαβε την ευλογία του, έζησε, κατά τη Γραφή, εξακόσια χρόνια «καί εγέννησεν υιούς και θυγατέρας» (Γεν. 11, 11).

    στ) Η ιστορία του προφήτη Ηλία, του «ένσαρκου» αυτού αγγέλου, γνωστή λίγο πολύ από τα αγιογραφικά αναγνώσματα του Εσπερινού της εορτής του αγίου (Βασιλ. Γ´, ιζ´ 1-24, Βασιλ. Γ´, ιη´ 1, 17 – ιθ´ 10 και 15-16, Βασιλ. Γ´, ιθ´ 19-21 και Βασιλ. Δ´, β´ 1-4 και 6-14) είναι γεμάτη από τη θαυμαστή προστασία του Θεού.

    ζ) Τέλος η αναφορά στη χαρά που δοκίμασε η αγία Ελένη, όταν βρήκε τον τίμιο Σταυρό μας απογειώνει από τα υλικά και επίγεια και μας ανάγει, μας εξυψώνει σε ανώτερες σφαίρες, σε πνευματικότερα επίπεδα. Γιατί μπορεί βέβαια η Εκκλησία, όπως τουλάχιστον φαίνεται από το περιεχόμενο των ευχών της Ακολουθίας του στεφανώματος, να καταφάσκει κατά τρόπο ρεαλιστικό τα υλικά αγαθά και τις ποικίλες χαρές του έγγαμου βίου· μπορεί, όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, σε καμιά άλλη ιεροτελεστία όσο σ᾿ αυτή του γάμου το πνεύμα να πλησιάζει τόσο πολύ προς τη σάρκα και να καθιστά τις φυσικότερες ορμές του ανθρώπου μέσα αγιασμού· αυτό όμως με κανένα τρόπο δε σημαίνει πως μένει σ᾿ αυτά· αντίθετα μάλιστα, κατά τη διδασκαλία των αγίων Πατέρων, όλα αυτά τα εντάσσει στην πορεία της σωτηρίας των συζύγων. Έτσι ο γάμος αποκτά ένα βαθύ πνευματικό περιεχόμενο· απεγκλωβίζεται από την υποταγή του σε μια βιολογική, αποκλειστικά, ή ψυχολογική αναγκαιότητα και αποβλέπει με την κοινή πνευματική προσπάθεια των συζύγων στην προσωπική ενεργοποίηση των δώρων της θείας χάρης που δέχονται κατά την τέλεση του μυστηρίου.

    Γι᾿ αυτό και κάθε πνευματική νίκη στην πορεία προς το «καθ᾿ ὁμοίωση» είναι πρόξενος χαράς μονιμότερης απ᾿ αυτή που προκαλούν οι υλικές απολαύσεις· χαράς σαν αυτή που ένιωσε «ἡ μακαρία Ἑλένη, ὅτε εὗρε τόν τίμιον Σταυρόν»· χαράς σαν αυτή που ένιωθαν, ακόμη και κατά τη διάρκεια του μαρτυρίου τους, οι αναρίθμητοι μάρτυρες της πίστεως. Μια τέτοια χαρά μπορούν να αισθάνονται και οι νεόνυμφοι, το κάθε αντρόγυνο, καθώς θα πορεύεται χέρι–χέρι και αγωνιστικά προς την τελείωση και θα έχει συμπαραστάτη και βοηθό τον ίδιο το Θεό. Και μια τέτοια χαρά είναι πράγματι κτήμα μόνιμο και αναφαίρετο. Είναι η χαρά για την οποία είπε χαρακτηριστικά ο Κύριος· «Καί χαρήσεται ὑμῶν ἡ καρδία, καί τήν χαράν ὑμῶν οὐδείς αἴρει ἀφ᾿ ὑμῶν» (Ιω. ιστ´, 22).

    «Ευχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οίκων»

    27. «Μνημόνευσον, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, καί τῶν ἀναθρεψάντων αὐτούς γονέων…». Στο σημείο τούτο της Ευχής ο Λειτουργός παρακαλεί το Θεό να μη λησμονήσει, αλλά να σκεπάζει πάντοτε με το προστατευτικό του χέρι και τους γονείς των νεονύμφων και επάγει ως δικαιολογία το· «ότι ευχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οίκων». Η φράση, λόγω του κύρους της, έχει καταντήσει σχεδόν παροιμιώδης.

    Τα παιδιά ζητούν συνήθως την ευχή των γονιών τους· πρβλ. τις φράσεις· «δέ θα μου δώσεις την ευχή σου;» η «δώσ᾿ μου την ευχή σου». Και οι γονείς συνήθως δίνουν μ᾿ όλη τους την καρδιά την ευλογία τους, την ευχή τους· πρβλ. τις φράσεις· «σου δίνω την ευχή μου» η «την ευχή μου να ᾿χεις». Η ευχή των γονέων είναι γεμάτη νόημα, γεμάτη αγάπη, γεμάτη προσδοκία και ελπίδες για την προκοπή των παιδιών τους που τη στιγμή αυτή ενώνονται με το δεσμό του γάμου. Ευχή που δεν είναι κενός λόγος και «τυπική» έκφραση, όπως ίσως η ευχή πολλών από τους καλεσμένους που παρακολουθούν την τέλεση του μυστηρίου.

    Οι ευχές των γονέων, είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, η κατακλείδα όλων των μέχρι τη στιγμή αυτή φροντίδων, του ενδιαφέροντος και των θυσιών τους για τα παιδιά τους. Γι᾿ αυτό και ανάμικτα είναι τα συναισθήματα που νιώθουν οι γονείς κατά τον αποχωρισμό των τέκνων τους, ιδιαίτερα των κοριτσιών, όταν παντρεύονται. Χαρά από τη μια που αξιώθηκαν να τα παντρέψουν· λύπη και πίκρα από την άλλη που με το γάμο τους τα «χάνουν»· αγωνία για την προκοπή τους και την ευτυχία τους. Από την ελληνική αρχαιότητα ήδη ο τραγικός Ευριπίδης, ο μεγάλος αυτός ανατόμος του ανθρώπινου πόνου, το είχε παρατηρήσει αυτό·

    ἀποστολαί γάρ μακάριαι μέν, ἀλλ᾿ ὅμως
    δάκνουσι τούς τεκόντας, ὅταν ἄλλοις δόμοις
    παῖδας παραδιδῷ πολλά μοχθήσας πατήρ
    (Ἰφιγ. ἐν Αὐλ. 688-690).

    Δηλαδή· Χαρά είναι ο γάμος, οι γονείς όμως πικραίνονται· ο πατέρας, που πολύ κουράστηκε, πικραίνεται, όταν έρχεται η ώρα να παραδώσει τα παιδιά του σε άλλα, ξένα σπίτια.

    Εξίσου εκφραστικά είναι και τα δημοτικά μας τραγούδια που αναφέρονται στο ίδιο θέμα·

    Ἄσπρη κατάσπρη πέρδικα πού ᾿χα στή γειτονιά μου!
    Ἦρθαν ξένοι παντάξενοι, ἦρθαν καί μᾶς τήν πῆραν·
    ξεῖσκιωσαν τά σπίτια μας καί ᾿σκιώσανε τά ξένα

    τραγουδούν σε τόνο σοβαρό χορεύοντας «στα τρία» οι οικείοι και συγγενείς της νύφης τη στιγμή που αυτή φοράει το φόρεμα το νυφικό. Και επιτείνεται ο πόνος και η πίκρα των γονέων, καθώς ακούγεται το τραγούδι που λέγεται για λογαριασμό της νύφης την ώρα που ξεκινούν για τό «στεφάνωμα».

    Ἀφήνω γειά στό σπίτι μου καί γειά στούς συγγενεῖς μου·
    ἀφήνω γειά στή μάνα μου καί στά γλυκά μ᾿ ἀδέρφια·
    ἀφήνω στή μανούλα μου τρία γυαλιά φαρμάκι·
    τό ᾿να νά παίρνει τό πρωΐ, τ᾿ ἄλλο τό μεσημέρι·
    τό τρίτο τό φαρμακερό νά παίρνει βράδυ βράδυ*.

    * Οι στίχοι προέρχονται από δημοσιευμένη προσωπική συλλογή μου δημοτικών τραγουδιών (βλ. σχολ. αριθ. 59).

    Για όλους αυτούς τους λόγους οι ευχές των γονέων δικαιολογημένα θεωρούνται ότι στηρίζουν τα θεμέλια του σπιτικού των νεονύμφων· «εὐχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οἴκων».

    Και θα πρέπει κανονικά ούτε τα τέκνα που έρχονται «εἰς γάμου κοινωνίαν» να αδιαφορούν για τη συγκατάθεση και την ευχή των γονιών τους· γιατί τούτο μαρτυρεί ασέβεια και αχαριστία προς τους γονείς που τα ανάθρεψαν και πάντοτε θέλουν το καλό τους. Ούτε όμως και οι γονείς θα πρέπει να διστάζουν και να αρνούνται να δίνουν την ευχή τους από πείσμα και εγωισμό, επειδή δεν εγκρίνουν ίσως την εκλογή του συντρόφου των παιδιών τους· γιατί και τούτο δεν είναι σωστό. Το δίκαιο και το σωστό είναι οι γονείς να πουν τη γνώμη τους και με την πείρα που τους διακρίνει να ζητήσουν να προφυλάξουν τα τέκνα τους από τυχόν βιαστικές ενέργειες, για να τα γλιτώσουν από κινδύνους και προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν πιθανότατα στο συζυγικό τους βίο· από εκεί και πέρα θα πρέπει να αφεθεί να ενεργήσει η ελεύθερη βούληση και η προσωπική ευθύνη των μελλονύμφων. Γενικά όμως θα πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια και από τις δύο μεριές να μην παρατηρούνται τέτοιες ακρότητες· γιατί οπωσδήποτε, σε τελική ανάλυση, αυτές δεν προοιωνίζονται και δε συντελούν στην ευτυχία του νέου αντρόγυνου.

    Και για να υπογραμμίσουμε τη διαχρονική αξία και ισχύ που έχει η ανωτέρω παροιμιώδης έκφραση της Ευχής, καθώς και τη μεγάλη σημασία που έχουν οι εγκάρδιες ευχές των γονέων για την προκοπή των νεονύμφων και τη στήριξη του σπιτικού τους θα επικαλεστούμε εδώ ένα ανάλογο χωρίο από τη σοφία της Γραφής· «εὐλογία πατρός στηρίζει οἴκους τέκνων, κατάρα δέ μητρός ἐκριζοῖ θεμέλια» (Σοφία Σειράχ 3, 9).

    «Ὕψωσον αὐτούς ὡς τάς κέδρους τοῦ Λιβάνου»

    28. «Ὕψωσον αὐτούς ὡς τάς κέδρους τοῦ Λιβάνου». Η (καί ο) κέδρος είναι δέντρο μεγάλο και μακροβιότατο· ζει μέχρι 2.500 χρόνια περίπου· το ξύλο του είναι εύοσμο (μυρωδάτο) και στερεό. Συμβολίζει την ομορφιά και τή χάρη, τη μακροβιότητα, την ευρωστία. Επομένως η ανωτέρω φράση της ευχής έχει για τούς νεονύμφους καθαρά συμβολικό χαρακτήρα.

    «Ἵνα, πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες, περισσεύσωσιν εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν καί σοί εὐάρεστον»

    29. «Ἵνα, πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες, περισσεύσωσιν εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν καί σοί εὐάρεστον». Η φράση, ελαφρά τροποποιημένη για την περίπτωση των νεονύμφων, είναι από τις συμβουλές που δίνει ο Παύλος στους Κορινθίους για την ορθή χρήση των αγαθών και το πνεύμα της γενναιόδωρης προσφοράς προς τον πλησίον που πρέπει να τους διέπει. «Δυνατός δέ ὁ Θεός πᾶσαν χάριν περισσεῦσαι εἰς ὑμᾶς, ἵνα ἐν παντί πάντοτε πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες περισσεύητε εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν» γράφει συγκεκριμένα ο απόστολος στην επιστολή του (Β´ Κορ. θ´, 8). Και προφανώς αυτό ακριβώς το μήνυμα προσπαθεί να περάσει η Εκκλησία στους νεονύμφους στο σημείο τούτο της Ευχής. Ο Θεος δηλαδή, που είναι η πηγή «παντός ἀγαθοῦ», «ὁ θησαυρός τῶν ἀγαθῶν», είναι σε θέση και έχει τη δύναμη όχι μόνο να παρέχει πάντοτε άφθονα τα ποικίλα αγαθά Του στους νεονύμφους αλλά και να ενισχύει την καλή τους διάθεση για αγαθοεργίες ευάρεστες στο Θεό. Βλ. και παραπάνω σχολ. αριθ. 18.

    «Ὁ Θεός ὁ ἅγιος, ὁ πλάσας ἐκ χοός τόν ἄνθρωπον, καί ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ ἀνοικοδομήσας γυναῖκα, καί συζεύξας αὐτῷ βοηθόν κατ᾿ αὐτόν, διά τό οὕτως ἀρέσαι τῇ σῇ μεγαλειότητι, μή μόνον εἶναι τόν ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς»

    30. «Ὁ Θεός ὁ ἅγιος, ὁ πλάσας ἐκ χοός τόν ἄνθρωπον, καί ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ ἀνοικοδομήσας γυναῖκα, καί συζεύξας αὐτῷ βοηθόν κατ᾿ αὐτόν, διά τό οὕτως ἀρέσαι τῇ σῇ μεγαλειότητι, μή μόνον εἶναι τόν ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς». Βλ. παραπάνω σχολ. αριθ. 11, 21 και 23.

    «Ἐξαπόστειλον τήν χεῖρά σου ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου»

    31. «Ἐξαπόστειλον τήν χεῖρά σου ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου». Βλ. παραπάνω, σχολ. αριθ. 14.

    «Καί ἅρμοσον τόν δοῦλόν σου (τόνδε), καί τήν δούλην σου (τήνδε), ὅτι παρά σοῦ ἁρμόζεται ἀνδρί γυνή»

    32. «Καί ἅρμοσον τόν δοῦλόν σου (τόνδε), καί τήν δούλην σου (τήνδε), ὅτι παρά σοῦ ἁρμόζεται ἀνδρί γυνή». Στο σημείο τούτο της Ευχής ο Λειτουργός «ἁρμόζει τάς δεξιάς τῶν νυμφευομένων», σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Μικρό Ευχολόγιο σε σχετική υποσημείωση. Γι᾿ αυτό η τρίτη τούτη ευχή της ευλογίας λέγεται συνήθως ευχή συζεύξεως. Η συναρμογή αυτή, η ένωση δηλ. των δεξιών χεριών των νεονύμφων που γίνεται μέσω του Ιερέα ανάγεται σε παλαιότατους χρόνους. Ήδη στην Π.Δ. βλέπουμε το Ραγουήλ να πιάνει την κόρη του από το χέρι και να την παραδίνει στον Τωβία, το μέλλοντα σύζυγό της· «καί ἐκάλεσεν Σάρραν τήν θυγατέρα αὐτοῦ καί λαβών τῆς χειρός αὐτῆς παρέδωκεν αὐτήν τῷ Τωβίᾳ γυναῖκα» (Τωβίτ 7, 13). Με τη φράση εξάλλου της Ευχής «ὅτι παρά σοῦ ἁρμόζεται ἀνδρί γυνή» τονίζεται για μια ακόμη φορά (βλ. και παραπάνω σχολ. αριθ. 19 της Ακολουθίας του αρραβώνα) πως η ένωση των νεονύμφων είναι θέλημα Θεού και πως σε κάθε ένωση «νυμφαγωγός» είναι ο ίδιος ο αιώνιος και αναλλοίωτος Θεός· επομένως ο Ιερέας με την πράξη της «ἁρμογῆς», της σύναψης δηλ. «τῶν δεξιῶν», είναι σαν να «ἐγχειρίζει» κατά κάποιο τρόπο εκ μέρους του Θεού τη νύφη στο γαμπρό.

    Αυτή η ίδια η συναρμογή των δεξιών των νεονύμφων ερμηνεύεται από πολλούς πως συμβολίζει τον αδιάσπαστο και «διά βίου» σύνδεσμό τους, το αδιάλυτο γενικά του γάμου, του ευλογημένου αυτού δεσμού που και «ζυγός» χαρακτηριστικά αποκαλείται· έτσι ακριβώς, ζυγός δηλ., τιτλοφορείται ο γάμος και από το Μ. Βασίλειο· «ὁ διά τῆς εὐλογίας ζυγός»· ζυγός δηλ. που τον ευλογεί η Εκκλησία, για να ευδοκιμήσει και να αποδώσει (βλ. Μ. Βασιλείου, Ομιλία ζ´, εις Εξαήμερον, παρ. 7). Και η αντίληψη αυτή, ότι ο γάμος δηλαδή είναι ζυγός, έχει περάσει και στο θρησκευόμενο λαο μας, ο οποίος θυμόσοφα λέει για τον καθένα που έρχεται σε κοινωνία γάμου· πάει κι αυτός, μπήκε στο ζυγό· μια φράση με βαρυσήμαντο νόημα· γιατί δείχνει από τη μια τη σοβαρότητα του δεσμού του γάμου, τις δυσκολίες που έχουν να αντιμετωπίσουν οι νεόνυμφοι και την ανάγκη για δημιουργική προσπάθεια και από την άλλη πως δεν υπάρχουν πια, δεν επιτρέπεται να υπάρχουν, περιθώρια για «ελεύθερη» δράση από τους συζύγους, αλλά κάθε ενέργειά τους είναι ανάγκη να γίνεται «από κοινού» και να έχει τη συγκατάθεση και των δυο, αν θέλουν το καθετί που επιχειρούν να έχει και καλό αποτέλεσμα.

    Τά στέφανα του γάμου και άλλα επιμέρους στοιχεία της ιεροτελεστίας

    33. «Εἶτα τίθησι τά Στέφανα ἐπὶ τάς κεφαλάς τῶν Νυμφίων». Τα στέφανα του γάμου (τα «γαμήλια στέφη» των αρχαίων) είναι ένα έθιμο προχριστιανικό. Επειδή ήταν πολύ διαδομένο, η Εκκλησία αναγκάστηκε να το δεχτεί στο μυστήριο του γάμου, στο στεφάνωμα δηλαδή. Έδωσε όμως, όπως και σε τόσα άλλα προχριστιανικά έθιμα, νέα συμβολική ερμηνεία. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέγει ότι τα στεφάνια, με τα οποία στεφανώνονται οι νεόνυμφοι, είναι στεφάνια νίκης. Επειδή δηλαδή αγωνίστηκαν να μείνουν αγνοί και δεν υπέκυψαν στον πειρασμό της ηδονής, γι᾿ αυτό και στεφανώνονται ως αήττητοι και νικητές (βλ. και σχόλ. αριθμ. 61). Τα στέφανα του γάμου ανταλλάσσει πάνω στα κεφάλια του γαμπρού και της νύφης κατά τη διάρκεια της στέψης πρώτον ο Ιερέας και ύστερα ο παράνυμφος, ο κουμπάρος. Τα στέφανα μετά το γάμο φυλάγονται από το συζυγικό ζεύγος στο εικονοστάσι η σε ειδική στεφανοθήκη, ενώ παλιότερα φυλάγονταν στο σκευοφυλάκιο του ναού, του οποίου και ήταν συνήθως κτήματα (βλ. και σχόλια αριθ. 59 και 62, όπου γίνεται λόγος για τή «λύση» των στεφάνων και τη «συστολή» των συμβόλων του γάμου).

    Πέρα από την ανωτέρω συμβολική σημασία που δίνει στα στέφανα του γάμου ο ιερός Χρυσόστομος, άλλοι υποστηρίζουν ότι συμβόλιζαν κατά κάποιο τρόπο την εξουσία και την ηγεμονία που περιβάλλονται οι νεόνυμφοι και μέλλουν να ασκήσουν πάνω στα τέκνα τους και το λοιπό προσωπικό του σπιτικού τους. Τη συμβολική τους αυτή μάλιστα σημασία ενισχύει και η πληροφορία ότι στην παλιά ορθόδοξη Ρωσία τα στεφάνια του γάμου πολλές φορές ήταν κατασκευασμένα από άργυρο ή άλλο μέταλλο, σχεδόν όμοια με τα βασιλικά στέμματα, και είχαν επάνω τους το αποτύπωμα του Χριστού το ένα (του γαμπρού) και της Παναγίας το άλλο (της νύφης). Η χρήση των στεφάνων του γάμου φαίνεται ότι καθιερώθηκε στην Εκκλησία από τον 4ο αιώνα, και μάλιστα για πρώτη φορά σε γάμο μεταξύ χριστιανών που ήταν Έλληνες, γι᾿ αυτό και επικράτησε μέχρι σήμερα το μυστήριο του γάμου να αποκαλείται και «στέψις» η «στεφάνωμα».

    Εκτός από τα στέφανα του γάμου άλλα επιμέρους στοιχεία και έθιμα της ιεροπραξίας του γάμου είναι· α) τα δαχτυλίδια για τα οποία έγινε λόγος παραπάνω (βλ. σχολ. αριθ. 3 και 15 της Ακολουθίας του αρραβώνα)· β) ο νυφικός πέπλος που χρησιμοποιούνταν και από τους αρχαίους κατά την τέλεση του γάμου και αφαιρούνταν μετά το γαμήλιο δείπνο, γίνονταν δηλαδή τα λεγόμενα «ανακαλυπτήρια». Παρόμοια συνήθεια φαίνεται πως υπήρχε και στους Εβραίους (πρβλ. Γεν. 29, 24–25). Ιδιαίτερη σημασία απέκτησε ο πέπλος (velum) στη Δυτική Εκκλησία, όπου, κατά τον Αμβρόσιο, συμβόλιζε τη συζυγική αιδώ. Επικράτησε μάλιστα στη Δύση το ρήμα nubeo (=καλύπτω με πέπλο) να σημαίνει αυτό το ίδιο το μυστήριο του γάμου, όπως στην Ανατολική Εκκλησία το ρήμα στεφανώνω. Τέλος θα μπορούσε κανείς να αναφέρει μεταξύ των εκκλησιαστικών γαμικών εθίμων το όλο τυπικό της ευλογίας, τη σύναψη των χειρών των νεονύμφων (γιά την οποία μιλούν κυρίως τα αρχαιότερα από τα σωζόμενα Ευχολόγια), την παρουσία του παρανύμφου (κουμπάρου) κ.α.

    Τα δοξασμένα και τιμημένα στέφανα

    34. «Δόξῃ καί τιμῇ στεφάνωσον αὐτούς». Το τμήμα τούτο της δέησης είναι παραλλαγή αντίστοιχης φράσης του στίχου 6 από τον 8ο Ψαλμό. «Ἠλάττωσας αὐτόν βραχύ τι παρ᾿ ἀγγέλους, δόξῃ καί τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν». Εκεί γίνεται λόγος για τη δόξα και την τιμή, με την οποία περιέβαλε ο Θεος τον άνθρωπο. Μολονότι ο άνθρωπος μπροστά στο μεγαλειώδες σύμπαν είναι αφάνταστα μικρός και αφανής, εντούτοις ο Θεος τόν στεφάνωσε με ανυπέρβλητη δόξα και τιμή και τον κατέστησε κυρίαρχο της φύσης και όλων των δημιουργημάτων του. Η εξαιρετική και αποκλειστική αυτή τιμή του Δημιουργού προς τον άνθρωπο κάνει τον ιερό ψαλμωδό να απορεί και να διερωτάται πως συμβαίνει να θυμάται και να φροντίζει τόσο πολύ τον άνθρωπο· «Τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἤ υἱός ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν;» (στίχ. 5).

    Ολόκληρος ο 8ος Ψαλμός είναι ένας ύμνος και εγκώμιο του μεγαλείου του Θεού, όπως αυτό φανερώνεται στη δημιουργία του σύμπαντος. Προς το μεγαλείο αυτό αντιπαραβάλλεται η μικρότητα και η μηδαμινότητα του ανθρώπου. Εξαίρεται έτσι η αγαθότητα και η συγκατάβαση του Θεού, ο οποίος κατέστησε τον άνθρωπο κυρίαρχο των δημιουργημάτων του. Με τον τρόπο αυτό ο ψαλμωδός πλέκει ταυτόχρονα και το εγκώμιο του μεγαλείου του ανθρώπου. Το ίδιο βλέπουμε να κάνει και ένας «εθνικός» ποιητής, ο τραγικός Σοφοκλής, ο οποίος στην «Αντιγόνη» (στίχ. 333 κ.ε.) πλέκει παρόμοιο εγκώμιο του ανθρώπου για τη θαυμαστή του πορεία πάνω στην κυριαρχία της φύσης· «Πολλά τά δεινά, κοὐδέν ἀνθρώπου δεινότερον πέλει…».

    Και οι νεόνυμφοι που τώρα στεφανώνονται με τα στέφανα του γάμου; Τι νόημα μπορεί να έχει γι᾿ αυτούς η τριπλή δέηση του Ιερέα «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξῃ καί τιμῇ στεφάνωσον αὐτούς»; Πως θα είναι ένδοξος και τιμημένος ο έγγαμος βίος τους; Πως αλλιώς, παρά αν δεν ξεχνούν ποτέ την τιμή και τη δόξα, με την οποία τους περιέβαλε ο Θεός; Πως αλλιώς, παρά αν προσπαθούν πάντοτε και με κάθε τρόπο να μην αμαυρώσουν με την όλη τους πολιτεία αυτή τη δόξα και την τιμή, με την οποία τους στεφάνωσε ο Θεός; Πως αλλιώς, παρά αν κύριο μέλημά τους είναι να φανούν αντάξιοι αυτού του ύψους, στο οποίο τους αναβίβασε ο Θεός, και νά μην αλλοιώσουν το «κατ᾿ εἰκόνα», με το οποίο τους προίκισε; Πως αλλιώς, παρά μόνο αν έχουν σταθερά τη συναίσθηση αυτής της τιμής και της άκρας συγκατάβασης, αλλά και του χρέους που απορρέει απ᾿ αυτή να πορεύονται σύμφωνα με το θέλημά Του; Και πώς αλλιώς, παρά αν ποτέ δε λησμονούν ότι δεν έχουν μόνο την τιμή να είναι συμμέτοχοι στην κυριαρχία της φύσης, αλλά ότι έχουν και την υποχρέωση να είναι συνδημιουργοί καλών έργων;

    Και για όλα αυτά ο έγγαμος βίος προσφέρεται στους νεονύμφους ως η ιδανικότερη «παλαίστρα» και ως το καταλληλότερο «στάδιον» για τη διεξαγωγή του αγώνα. Θα αναδειχθούν άραγε νικητές, ώστε να αποκτήσει νόημα γι᾿ αυτούς η πανηγυρική και χαρμόσυνη επίκληση του Λειτουργού «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξῃ καί τιμῇ στεφάνωσον αὐτούς»; Θέλουμε να πιστεύουμε πως ο συνεχής και συνεπής αγώνας τους με τη συνδρομή της θείας χάρης θα έχει το ποθούμενο αποτέλεσμα.

    Οι στίχοι του Προκειμένου «ἔθηκας ἐπὶ τήν κεφαλήν αὐτῶν στεφάνους…»

    35. «Προκείμενον» στη λειτουργική γλώσσα της Εκκλησίας μας είναι σύντομοι στίχοι ή φράσεις από τα βιβλία της Αγίας Γραφής, κυρίως τους Ψαλμούς. Προτάσσεται συνήθως των αγιογραφικών αναγνωσμάτων της Παλαιάς (στην Ακολουθία του Εσπερινού) και της Καινής Διαθήκης, ιδιαίτερα του αποστολικού (στη θεία Λειτουργία και σ᾿ άλλες ιερές Ακολουθίες). Στην Ακολουθία του Εσπερινού λέγεται αμέσως μετά την «Εἴσοδο» και το «Φῶς ἱλαρόν». Για καθεμιά μάλιστα από τις ημέρες της εβδομάδας υπάρχει ιδιαίτερο Προκείμενο, «τό Προκείμενον τῆς ἡμέρας», όπως λέγεται στο Τυπικό. Στην Ακολουθία επίσης του Όρθρου έχουμε τα Προκείμενα που ψάλλονται από το χορό των ψαλτών αμέσως μετά τα Αντίφωνα των Αναβαθμών των οκτώ Ήχων, καθώς και των μεγάλων εορτών της Εκκλησίας (δεσποτικών, θεομητορικών, των αγίων κ.λπ.).

    Εδώ οι στίχοι του Προκειμένου που προτάσσονται του αποστολικού αναγνώσματος είναι μέρος των στίχων 4 και 5 του Κ´ (20) Ψαλμού· οι στίχοι είναι ελαφρά τροποποιημένοι, ειδικά για την περίπτωση των νεονύμφων. Για το συμβολισμό των στεφάνων του γάμου, ως στεφάνων νίκης, βλ. σχολ. αριθ. 33 και 61.

    Η παντοτινή ευχαριστία «ὑπέρ πάντων» και η προς αλλήλους υποταγή «ἐν φόβῳ Χριστοῦ»

    36. Στην αρχή του πέμπτου (ε´) κεφαλαίου της προς Εφεσίους Επιστολής του ο Παύλος γράφει πως στις μεταξύ τους σχέσεις οι χριστιανοί πρέπει να έχουν ως υπόδειγμα τον Κύριο· να είναι δηλαδή στη ζωή τους «μιμηταί τοῦ Θεοῦ» και να περιπατούν «ἐν ἀγάπῃ». Και τούτο διότι και ο Χριστός αγάπησε τους ανθρώπους και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη τους και για τη σωτηρία τους. Τους γράφει στη συνέχεια τι πρέπει να προσέχουν και τι να αποφεύγουν στις μεταξύ τους σχέσεις. Και πρίν περάσει στα αμοιβαία καθήκοντα των συζύγων τονίζει τα δύο στοιχεία που βλέπουμε στην αρχή του αποστολικού αναγνώσματος και που πρέπει να διέπουν τη ζωή των χριστιανών· Το ένα είναι η παντοτινή ευχαριστία «ὑπέρ πάντων», για όλα δηλαδή που μας δίνει ή μας στέλνει ο Θεος, και το άλλο η προς αλλήλους υποταγή «ἐν φόβῳ Χριστοῦ». Και μολονότι αυτά λέγονται και ισχύουν για όλους γενικά τους χριστιανούς, εύκολα μπορεί να συμπεράνει κανείς την ιδιαίτερη σημασία που έχουν για τους νεονύμφους. Η αγάπη και η υποταγή του ενός στον άλλο είναι τα απαραίτητα στοιχεία και το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η ομαλή συμβίωση και η ευτυχία των νεονύμφων.

    Πρώτο και ύψιστο καθήκον της συζύγου η «ἐν παντί» υποταγή

    37. Οι στίχοι αυτοί αναφέρονται στα καθήκοντα των γυναικών. Στη συνέχεια ο Παύλος θα κάνει λόγο για τα καθήκοντα των ανδρών. Οι στίχοι που αναφέρονται στα καθήκοντα των γυναικών (στίχ. 22–24) αποτέλεσαν το αντικείμενο ολόκληρης ομιλίας του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, η οποία είναι γνωστή ως Ομιλία κ´ (20) και αποτελείται από 30 κεφάλαια. Πρόκειται για μια ομιλία που, μολονότι προέρχεται από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, είναι πολύ διαφωτιστική και πολλά έχει να πεί και στα σημερινά αντρόγυνα. Από την ομιλία αυτή, στη συνέχεια του σχολιασμού του αποστολικού αναγνώσματος, θα παραθέσουμε μεταφρασμένα μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα. Βάση της μετάφρασης αυτής αποτέλεσε η αντίστοιχη μετάφραση ολόκληρης της ανωτέρω ομιλίας που είναι καταχωρισμένη στο τέλος ενός χρήσιμου βιβλίου που κυκλοφόρησε η Πρόνοια Συνεργαζόμενων Χριστιανικών Σωματείων «ὁ Ἀπόστολος Παῦλος» με τον τίτλο «Ὅταν ὁ γάμος κλονίζεται…» (Ἀθῆναι, χωρίς χρονολ.).

    Τα όσα γράφει ο Παύλος για την υποταγή – υπακοή της γυναίκας στον άντρα ηχούν ίσως κάπως παράξενα στην εποχή μας, μια εποχή που η γυναίκα διεκδικεί ίσα δικαιώματα με τον άντρα και το φεμινιστικό κίνημα κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος. Αν όμως εμβαθύνει κανείς στα λόγια του αποστόλου, θα διαπιστώσει ότι δεν υπάρχει υποβιβασμός της γυναίκας. Απλά εκφράζεται η θεία βούληση για την εξασφάλιση της ομαλής συμβίωσης του ανδρόγυνου. Ο Θεος, λοιπόν, με την πανσοφία του έταξε τον άντρα στη θέση της κεφαλής και τη γυναίκα στη θέση του σώματος. Ο άντρας προνοεί και φροντίζει για τη γυναίκα. Φυσικά πρόκειται για τον άντρα εκείνο που κάνει το παν για τη γυναίκα του, που η μεγάλη του αγάπη γι᾿ αυτή τον κάνει να μην υπολογίζει κόπους και κινδύνους· πρόκειται για τον άντρα που τιμά τη γυναίκα του και με πραγματική αυταπάρνηση προβαίνει και σε πράξεις θυσίας ακόμη γι᾿ αυτή. Η γυναίκα γι᾿ όλα αυτά υποτάσσεται, υπακούει στον άντρα της.

    Επομένως η υποταγή – υπακοή της γυναίκας στον άντρα, για την οποία κάνει λόγο ο Παύλος, η αφοσίωση και ο σεβασμός της προς αυτόν δεν είναι δουλοπρέπεια, δεν είναι δουλική απάντηση σε οποιαδήποτε μορφή καταπίεσης και τυραννικής εξουσίας του άντρα, αλλά εμπιστοσύνη, αποδοχή και ανταπόκριση στην αγάπη του. Η υπακοή που οφείλει η γυναίκα στον άντρα μεταφράζεται ως ισχυρή αγάπη προς αυτόν και ενέχει την έννοια παραχώρησης του προβαδίσματος, ενώ η αγάπη του άντρα προς τη γυναίκα μεταφράζεται ως αυτοπροσφορά και θυσία, ξένη προς οποιαδήποτε αυταρχικότητα.

    Η Εκκλησία μας δηλαδή αναγνωρίζει, θα λέγαμε, μια ιεραρχία στις σχέσεις των συζύγων μέσα στο γάμο. Στην ιεραρχία αυτή προηγείται ο άντρας και ακολουθεί η γυναίκα. Η θέση αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι πρώτος δημιουργήθηκε ο άντρας και δεύτερη η γυναίκα ως βοηθός του, όπως είδαμε παραπάνω (βλ. σχολ. αριθ. 11 και σχόλ. αριθ. 19 της Ακολουθίας του αρραβώνα). «Ἀδάμ γάρ πρῶτος ἐπλάσθη, εἶτα Εὔα» λέγει ο Παύλος (Α´ Τιμ., β´ 13)· γι᾿ αυτό και δεν «επιτρέπει» ο απόστολος στη γυναίκα «αὐθεντεῖν ἀνδρός» (Α´ Τιμ., β´ 12), να εξουσιάζει δηλ. τον άντρα της. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι το προβάδισμα που αναγνωρίζει η Εκκλησία στον άντρα είναι εξουσιαστικό και κυριαρχικό πρωτείο. Αντίθετα μάλιστα· είναι πρωτείο ευθύνης, αληθινής αγάπης και θυσίας.

    Με άλλα λόγια η ιεραρχία στο αντρόγυνο είναι καθαρά λειτουργική, ένας τρόπος δηλ. λειτουργίας του ζεύγους, και έχει χαρακτήρα δυναμικό, διαλεκτικό και ζωτικό. Ο άντρας οφείλει πρώτος αυτός να αγαπά όχι επιφανειακά αλλά έμπρακτα και ειλικρινά τη γυναίκα του, ενώ η γυναίκα καλείται από τη δική της πλευρά να ανταποδίδει γνήσια, αυθόρμητα και με απλότητα την αγάπη στον άντρα της δίνοντας σ᾿ αυτόν τιμητικά το προβάδισμα μέσα στο γάμο. Από το κύκλωμα αυτό της αμοιβαίας αγάπης δεν εξασφαλίζεται απλά η ομαλή συμβίωση αλλά, και αυτό είναι το σπουδαιότερο, πηγάζει η χαρά και η καρποφορία και πραγματοποιείται η αλληλοσυμπλήρωση, η πνευματική οικοδομή και η τελείωση του αντρόγυνου (πρβλ. και επισκόπου Αχελώου Ευθυμίου «Ἀθῶος», εκδ. Αποστολικής Διακονίας).

    Ο παραλληλισμός της σχέσης μεταξύ του άντρα και της γυναίκας στο γάμο με τη σχέση Χριστού (Νυμφίου) και Εκκλησίας (Νύμφης) εξυψώνει το θεσμό του γάμου και από γεγονός βιολογικής αποκλειστικά η ψυχολογικής αναγκαιότητας τον αναδεικνύει και του προσδίδει πνευματικό περιεχόμενο. Όταν λοιπόν η γυναίκα υποτάσσεται και υπακούει στον άντρα της, πρέπει να το θεωρεί αυτό σαν πειθαρχία και υπακοή στον ίδιο τον Κύριο. Και ο άντρας από την άλλη μεριά δεν πρέπει να περιφρονεί τη γυναίκα του με την ιδέα ότι την εξουσιάζει. Αντίθετα σαν αντίρροπο της υπακοής που του δείχνει η γυναίκα του αυτός πρέπει να της προσφέρει την αγάπη του και τη φροντίδα του, όπως ακριβώς και ο Χριστός που είναι κεφαλή και αρχηγός της Εκκλησίας και θυσιάστηκε για να σώσει το σώμα της Εκκλησίας που το αποτελούμε όλοι εμείς οι άνθρωποι.

    Στα όσα ειπώθηκαν παραπάνω θα μπορούσαν να προβληθούν, δικαιολογημένα ίσως, αντιρρήσεις. Πώς είναι δυνατό όλα αυτά να εφαρμοστούν στις περιπτώσεις που η γυναίκα είναι αποδειγμένα αξιότερη από τον άντρα, περισσότερο αναπτυγμένη και καλλιεργημένη, περισσότερο δυναμική, αποφασιστική και δημιουργική; Θα πρέπει και εκεί ο άντρας να έχει το προβάδισμα; Και στις περιπτώσεις ισοδυναμίας, ισοδύναμης μόρφωσης, ισοδύναμων γενικά προσόντων των συζύγων ποιός θα έχει το προβάδισμα; Πώς μπορεί να έχει εφαρμογή στις περιπτώσεις αυτές ο λόγος του Παύλου; Μήπως υπάρχουν εξαιρέσεις; Οπότε πώς μπορεί να είναι ισχυρό το αποστολικό παράγγελμα;

    Πιστεύουμε πως στίς περιπτώσεις αυτές το αντρόγυνο που έχει πραγματική αγάπη και μέλημά του είναι η εξασφάλιση της ομόνοιας και της ομαλής συμβίωσης, το αντρόγυνο που βλέπει το γάμο όχι απλά σαν ένα συμβατικό θεσμό, αλλά ως κοινωνία προσώπων που πραγματώνεται με την κοινή προσπάθεια και την αγωνιστική πορεία των συζύγων από το «κατ᾿ εἰκόνα» στο «καθ᾿ ὁμοίωση», το αντρόγυνο που στοχεύει μ᾿ άλλα λόγια να περάσει μέσα από την αγάπη προς τους άλλους (σύντροφο, τέκνα) και να φτάσει στην τελειότητα και τη θέωση, δεν αντιμετωπίζει τέτοια διλήμματα. Στις περιπτώσεις αυτές τα οποιαδήποτε προβλήματα αντιμετωπίζονται με σύνεση, κατανόηση και διακριτικότητα.

    Στις περιπτώσεις αυτές μπορούν κάλλιστα να αντιστραφούν οι ρόλοι, αρκεί η αντιστροφή αυτή να μη γίνει αφορμή έπαρσης και αλαζονείας αυτού που παίζει το ρυθμιστικό ρόλο στα ζητήματα της οικογένειας· αρκεί να μην εκτραπεί σε συμπεριφορά που ταπεινώνει και εκμηδενίζει τον αδύνατο σύντροφο· γιατί η τέλεια αγάπη, κατά τον ίδιο απόστολο, «οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, οὐκ ἀσχημονεῖ», δε φέρεται δηλ. αλαζονικά, δε φουσκώνει από οίηση, δεν προβαίνει σε άσχημες ενέργειες (Α´ Κορ., ιγ´ 4–5). Η γυναίκα στις περιπτώσεις αυτές οφείλει να απονέμει στον άντρα της τον προσήκοντα σεβασμό και να μην τον εξουθενώνει. Και τούτο για να αποτραπούν ατοπήματα και ανωμαλίες και να αποφευχθούν καταστάσεις που ελάχιστα εξυπηρετούν τη γαλήνη του οικογενειακού βίου και την πρέπουσα ανατροφή των τέκνων.

    Θεμελιώδες και ύψιστο καθήκον του συζύγου η ειλικρινής και «μέχρι θυσίας» αγάπη

    38. Όπως βλέπουμε, όλοι οι υπόλοιποι στίχοι (στίχ. 25–33) του αποστολικού αναγνώσματος αναφέρονται στα καθήκοντα του άντρα προς τη γυναίκα. Μόνο με την ακροτελεύτια φράση του αναγνώσματος ο Παύλος επανέρχεται στο καθήκον, στο χρέος που έχει η γυναίκα «να φοβάται», να σέβεται δηλαδή και να τιμάει τον άντρα της. Πρόκειται για τη φράση «ἡ δέ γυνή ἵνα φοβῆται τόν ἄντρα», στο άκουσμα της οποίας πολλοί από τους νεονύμφους συναγωνίζονται οι αφελείς, κατά τη λαϊκή συνήθεια, ποιός θα πατήσει πρώτος το πόδι του άλλου, για να μην του πάρει ο άλλος, κατά τη λαϊκή πίστη, τον «αέρα» κατά τη συμβίωση στο γάμο!!! Μια συνήθεια και μια πίστη που δυστυχώς δείχνουν με πόση ελαφρότητα αντιμετωπίζουν πολλοί το μυστήριο του γάμου, αλλά και πόσο αγνοούν τη σχετική «ιερολογία», τα ιερά και σοφά δηλαδή λόγια της Ακολουθίας του στεφανώματος, κατά τη διάρκεια της οποίας, με τη μεσολάβηση του Ιερέα, μεταδίδεται στους νεονύμφους η θεία Χάρις και ευλογία.

    Το στοιχείο που κυριαρχεί στα καθήκοντα του άντρα απέναντι στη γυναίκα του είναι, όπως μπορεί να διαπιστώσει ο αναγνώστης από την προσεκτική ανάγνωση και μελέτη του αποστολικού αναγνώσματος, η αγάπη που της οφείλει· αγάπη ειλικρινής και απεριόριστη, αγάπη ακόμη και χωρίς ανταλλάγματα, αγάπη σαν αυτή που δείχνει προς τον ίδιο τον εαυτό του, αγάπη τέλος που να φτάνει, αν παραστεί ανάγκη, και σ᾿ αυτή ακόμη τη θυσία. Όταν τέτοιο είναι το ποιόν και τόσο το μέγεθος της αγάπης του άντρα προς τη γυναίκα, τότε καταλαβαίνει κανείς γιατί ο Παύλος τονίζει πως και η γυναίκα έχει χρέος να υποτάσσεται στον άντρα της «ἐν παντί» και να τον τιμάει απεριόριστα και με κάθε τρόπο. Τότε καταλαβαίνει πόσο παρεξηγημένη από τους πολλούς, ίσως και από το φεμινιστικό κίνημα, είναι η θέση στην οποία τάσσει τη γυναίκα μέσα στο γάμο ο Παύλος. Τότε καταλαβαίνει και πόση επιπολαιότητα κρύβει η λαϊκή συνήθεια και πίστη, για την οποία έγινε λόγος παραπάνω.

    Ας εμβαθύνουμε όμως περισσότερο στα καθήκοντα του άντρα προς τη γυναίκα όπως αυτά διαγράφονται στο αποστολικό ανάγνωσμα και συμπυκνώνονται, θα μπορούσαμε να πούμε, σε μια και μόνη λέξη· αγάπη.

    α) Η αγάπη του άντρα για τη γυναίκα πρέπει να έχει ως πρότυπο την αγάπη του Χριστού για την Εκκλησία.

    Βαρύ πράγματι το παράγγελμα του Παύλου και δυσκατόρθωτο. Πως να αγαπήσεις τη γυναίκα σου, όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, όλους εμάς δηλαδή τους ανθρώπους που την αποτελούμε; Εκείνος ήταν Θεάνθρωπος, είναι ο μόνος άγιος, ενώ εμείς είμαστε άνθρωποι με τόσες αδυναμίες. Πως να τον μιμηθούμε στο μεγάλο αυτό αγώνισμα; Γι᾿ αυτό και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος συγκρίνοντας την εντολή του Παύλου προς τη γυναίκα, να υποτάσσεται και να υπακούει στον άντρα της, με την εντολή προς τον άντρα, να αγαπά τη γυναίκα του με τον ίδιο τρόπο που ο Χριστός αγάπησε τον άνθρωπο, βρίσκει πως η δεύτερη είναι δυσκολότερη από την πρώτη στην εφαρμογή. Στη μια τονίζεται το μέγεθος της υπακοής, στην άλλη το μέγεθος της αγάπης. Αναμφισβήτητα δύσκολο το πρώτο, δυσκολότερο όμως το δεύτερο. Αυτό όμως δε σημαίνει πως δεν πρέπει να προσπαθήσουμε.

    Αντίθετα, έχοντας πάντοτε υπόψη μας το τι υπέφερε ο Κύριος για τη δική μας αποκατάσταση και σωτηρία, για το δικό μας εξαγνισμό και αγιασμό, πρέπει διαρκώς και αδιαλείπτως να προσπαθούμε να ανταποκριθούμε σ᾿ αυτό μας το καθήκον, του οποίου η εκπλήρωση θα συντελέσει στην εξασφάλιση της ομαλής συμβίωσης. Αρωγός στην προσπάθειά μας αυτή θα έρθει οπωσδήποτε η δύναμη και η χάρη του Θεού· γιατί αυτή είναι εκείνη που καταφέρνει όσα εμείς δεν μπορούμε να καταφέρουμε. Το είπε και ο Κύριος· «Τά ἀδύνατα παρά ἀνθρώποις δυνατά παρά τῷ Θεῷ ἐστιν» (Λουκ. ιη´ 27), ενώ ο Παύλος υπογραμμίζει πως μας αρκεί η χάρη του Θεού και πως η δύναμή του βρίσκει την τελείωσή της στη δική μας αδυναμία· «ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γάρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β´ Κορ. ιβ´ 9).

    Για το πνεύμα της αγάπης και της θυσίας που πρέπει να κυριαρχεί στη συμπεριφορά του άντρα απέναντι της γυναίκας ο ιερός Χρυσόστομος λέει τα εξής χαρακτηριστικά·

    «Θέλεις να σε υπακούει η γυναίκα σου, όπως η Εκκλησία το Χριστό; Προσπάθησε να φροντίζεις και να ενδιαφέρεσαι κι εσύ γι᾿ αυτή, όπως ο Χριστός έκαμε για τήν Εκκλησία. Κι αν χρειαστεί να δώσεις τη ζωή σου για χάρη της, κι αν χρειαστεί να κουραστείς υπερβολικά πολλές φορές και γενικά να υπομείνεις και να πάθεις πολλά, να μην το αποφύγεις. Γιατί δεν πρέπει να λησμονείς πως κι αν κάνεις όλα αυτά, όμως στην ουσία τίποτε δεν έκαμες σε σχέση με όσα έπραξε ο Χριστός για την Εκκλησία. Διότι εσύ όλα αυτά τα κάνεις, αφού πρώτα γνωριστείς με τη γυναίκα σου και αφού την αγαπήσεις και ενωθείς μαζί της με το δεσμό του γάμου, ενώ ο Χριστός τα πρόσφερε όλα για χάρη εκείνης που τον αποστρεφόταν και τον μισούσε. Όπως λοιπόν Αυτός έδειξε πολλή αγάπη και στοργή γι᾿ αυτή που τον αποστρεφόταν και τον μισούσε και τον περιφρονούσε και του φερόταν υποκριτικά και δε χρησιμοποίησε ούτε τις απειλές, ούτε τις βρισιές, ούτε τον εκφοβισμό, ούτε κάτι άλλο παρόμοιο, έτσι κι εσύ να συμπεριφέρεσαι προς τη γυναίκα σου. Έστω κι αν αυτή σε αγνοεί και σου φέρνεται άσχημα ή σε περιφρονεί. Τότε θα μπορέσεις να τη σκλαβώσεις και να την επαναφέρεις κοντά σου, όταν της δείξεις μεγάλο ενδιαφέρον, πολλή αγάπη και στοργή. Διότι δεν υπάρχει πιο αποτελεσματικό μέσο από αυτούς τους ιερούς δεσμούς και μάλιστα στη σχέση του άντρα και της γυναίκας. Γιατί τον υπηρέτη σου με το φόβο θα μπορέσεις να τον υποτάξεις, στην πραγματικότητα όμως ούτε κι αυτόν, διότι γρήγορα μόλις βρει ευκαιρία θα εξαφανιστεί. Με εκείνη όμως που έγινε σύντροφος της ζωής σου, μητέρα των παιδιών σου, μ᾿ εκείνη που ένιωσες μαζί της κάθε ευφροσύνη, μ᾿ εκείνη να συνδέεσαι μαζί της όχι με το φόβο, ούτε με τις απειλές, αλλά με την αγάπη και την αγαθή διάθεση» (Ομιλία κ´, κεφ. 4).

    β) Ο άντρας οφείλει να αγαπά τη γυναίκα του, όπως ακριβώς αγαπά το ίδιο του το σώμα, όπως αγαπά τον εαυτό του δηλαδή.

    Με πόση, αλήθεια, απλότητα τονίζει ο απόστολος των Εθνών το χρέος που έχει ο άντρας να αγαπά τη γυναίκα του! Έτσι, λέει, οφείλει να αγαπά τη γυναίκα του, όπως αγαπά το ίδιο του το σώμα. Και όποιος αγαπά τη γυναίκα του, τον εαυτό του αγαπάει. Ποιός, αλήθεια, μισεί τη σάρκα του και αδιαφορεί για το σώμα του, για τον εαυτό του; Κανένας βέβαια. Αντίθετα όλοι μας τον προσέχουμε τον εαυτό μας και το περιποιούμαστε το σώμα μας. Και όμως αυτό το παράγγελμα του Παύλου που φαίνεται τόσο απλό και τόσο λογικό, όπως θα δούμε στη συνέχεια, δεν είναι και τόσο εύκολο στην εφαρμογή, όπως δείχνει τουλάχιστο η πραγματικότητα. Και τούτο διότι στην πορεία προς υλοποίηση της αγάπης αυτής αναφύονται χίλια δυο εμπόδια. Η αγάπη, όπως την εννοεί ο απόστολος και όπως την περιγράφει και την υμνεί ο ίδιος σ᾿ άλλη του επιστολή (Α´ Κορ. ιγ´ 1–13) δεν είναι εύκολη υπόθεση.

    Πως να αγαπήσεις τη γυναίκα σου, όπως αγαπάς τον ίδιο σου τον εαυτό; Τη γυναίκα σου που έζησε και μεγάλωσε σε διαφορετικό οπωσδήποτε περιβάλλον, που έχει διαφορετικές από εσένα συνήθειες, αντιλήψεις και πεποιθήσεις όχι όμοιες με τις δικές σου, δικό της πιστεύω και βιοθεωρία, δική της τελοσπάντων ιδιοσυγκρασία και προσωπικότητα; Τη γυναίκα σου που έχει ίσως ιδιορρυθμίες, ιδιοτροπίες, αδυναμίες και ελαττώματα ανυπόφορα; Πως ακόμη να την αγαπήσεις, όταν με τον καιρό διαπιστώνεις πως υπάρχουν βασικές διαφορές ανάμεσα στο δικό σου και το δικό της χαρακτήρα; Πώς, πολύ περισσότερο, να της δείξεις τόση αγάπη, όταν βλέπεις ότι σε πικραίνει και σε στενοχωρεί, συνειδητά η ασυνείδητα, με χίλιους δυο τρόπους; Είναι δυνατόν; Και όμως ο Παύλος επιμένει· «οὕτως ὀφείλουσιν οἱ ἄντρες ἀγαπᾶν τάς ἑαυτῶν γυναῖκας, ὡς τά ἑαυτῶν σώματα». Γιατί; Γιατί απλούστατα αυτό που εμείς θεωρούμε παράλογο ο απόστολος το θεωρεί λογικό και απαραίτητο για την ομαλή και παντοτινή, ισόβια συμβίωση.

    Και το θεωρεί λογικό, διότι με το γάμο ο άντρας και η γυναίκα αποδεσμεύονται από κάθε άλλο δεσμό, από κάθε άλλη επιρροή (φίλων, συγγενών, αδελφών και αυτών ακόμη των γονέων, του πατέρα και της μητέρας) και γίνονται πια ένα σώμα, μια σάρκα. Είναι πλέον μέλη ενός και του αυτού σώματος. Θα ήταν λοιπόν παράλογο το ένα μέλος να εργάζεται και να ενεργεί σε βάρος του άλλου, θα ήταν παράλογο να μη συνεργάζονται αρμονικά· γιατί, αν γίνει κάτι τέτοιο, επόμενο είναι όλο το σώμα να καταστραφεί. Κατά τον ίδιο τρόπο καταστρέφεται και ο γάμος, όταν ο άντρας και η γυναίκα δε συνεργάζονται, όταν ο καθένας τραβάει το δρόμο του, όταν λείπει η αγάπη, ο ισχυρός και συνεκτικός και σωτήριος αυτός δεσμός του αντρόγυνου. Κλονίζεται ο γάμος και πολλές φορές διαλύεται, όταν ο άντρας ή η γυναίκα ή και οι δυο μαζί δεν κατορθώνουν να αποδεσμευθούν από πρόσωπα και πράγματα και γίνονται έρμαια ξένων επιρροών.

    Κλυδωνίζεται και διασαλεύεται ο γάμος, όταν δε βασιλεύει ανάμεσα στο αντρόγυνο η πραγματική αγάπη, η οποία, κατά τον Παύλο (Α´ Κορ. ιγ´ 4–7) «μακροθυμεῖ», «πάντα στέγει», «πάντα ὑπομένει» και «οὐ ζητεῖ τά ἑαυτῆς»· όποιος δηλ. πραγματικά αγαπά είναι μεγαλόψυχος, ανεκτικός και με πλατιά καρδιά· είναι μακρόθυμος· σκεπάζει και παραβλέπει τις ελλείψεις και τις αδυναμίες του συντρόφου του· το χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι η υπομονή που δείχνει σε κάθε περίπτωση· δεν εξετάζει τι τον συμφέρει και δεν επιδιώκει, δεν επιζητεί το ατομικό του συμφέρον.

    Αναφέραμε παραπάνω ενδεικτικά ορισμένες από τις αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ενδεχομένως ο άντρας στην υλοποίηση της αγάπης προς τη γυναίκα του, όπως την παραγγέλλει ο απόστολος.

    Μήπως όμως υποκριτικά ή τελοσπάντων χωρίς να το καταλαβαίνει υπερβάλλει; Μήπως ο εγωισμός του τον εμποδίζει να δει τις δικές του αδυναμίες, τις δικές του ιδιοτροπίες, τα δικά του ελαττώματα; Μήπως και ο ίδιος άραγε πολλές φορές, θελημένα ή αθέλητα, δεν την πικραίνει και δεν τη στενοχωρεί τη γυναίκα του με τα λόγια του και με τις ποικίλες ενέργειές του; Μήπως και ο ίδιος πολλές φορές δεν την αγνοεί και δεν την περιφρονεί; Πώς λοιπόν μπορεί, πώς τολμάει να έχει την απαίτηση από τη γυναίκα του να είναι εκείνη συνεπής και να τηρεί μονομερώς το καθήκον της απέναντί του, ενώ ο ίδιος δεν προσπαθεί να είναι ανεκτικός και να της προσφέρει την αγάπη που της οφείλει;

    Η αμοιβαία επομένως ανοχή, η αμοιβαία μακροθυμία, η αμοιβαία υποταγή, η αμοιβαία προσπάθεια, η αμοιβαία καλή διάθεση, η αμοιβαία κατανόηση, η αμοιβαία προσφορά παράλληλα προς την απάρνηση του εγώ, η αμοιβαία στήριξη και οικοδομή, η από κοινού συζήτηση και αντιμετώπιση των οποιωνδήποτε προβλημάτων που κάθε φορά ανακύπτουν, όλα αυτά θα κάνουν μόνιμο και σταθερό το δεσμό του γάμου· όλα αυτά θα συντελέσουν ώστε ο γάμος να μη δοκιμάσει κλυδωνισμούς και πολύ περισσότερο να μην καταντήσει ναυάγιο, αλλά αντίθετα θα συντελέσουν ώστε ο γάμος να είναι λιμάνι υπήνεμο, ένας μικρός παράδεισος.

    Παραγγέλματα και αλήθειες της Αγίας Γραφής, όπως «αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε ὡς τῷ Κυρίῳ» (Εφεσ. ε´ 22), «οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶτε τάς γυναῖκας καί μή πικραίνεσθε πρός αὐτάς» (Κολασ. γ´ 18–19), «γυναικί… οὐκ ἐπιτρέπω αὐθεντεῖν ἀνδρός» (Α´ Τιμ. β´ 12), δεν επιτρέπεται δηλ. να εξουσιάζει η γυναίκα τον άντρα της, «τῇ γυναικί ὁ ἀνήρ τήν ὀφειλομένην εὔνοιαν ἀποδιδότω, ὁμοίως δέ καί ἡ γυνή τῷ ἀνδρί. ἡ γυνή τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ᾿ ὁ ἀνήρ· ὁμοίως δέ καί ὁ ἀνήρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ᾿ ἡ γυνή» (Α´ Κορ. ζ´ 3–4) που λέγονται ειδικά για την περίπτωση των συζύγων, πρέπει να τα έχει πάντοτε υπόψη του το αντρόγυνο, αν θέλει να είναι αρμονική και ιδανική η συμβίωσή του.

    Και δεν είναι μόνο αυτά. Η Γραφή βρίθει κυριολεκτικά από αναμφισβήτητες αλήθειες και παραγγέλματα, όπως· «Κατανοῶμεν ἀλλήλους εἰς παροξυσμόν ἀγάπης» (Εβρ. ι´ 24), να συναγωνιζόμαστε δηλ. ποιός θα δείξει περισσότερη αγάπη προς τόν άλλο, «εὐχάριστοι γίνεσθε» στις μεταξύ σας σχέσεις (Κολ. γ´ 15), «παρακαλεῖτε ἀλλήλους καί οἰκοδομεῖτε εἷς τόν ἕνα», ο ένας δηλ. τον άλλο (Α´ Θεσσαλ. ε´ 11), «προσλαμβάνεσθε ἀλλήλους» (Ρωμ. ιε´ 7), «ἕκαστος ἡμῶν τῷ πλησίον ἀρεσκέτω εἰς τό ἀγαθόν πρός οἰκοδομήν» (Ρωμ. ιε´ 2), «ἀντέχεσθε τῶν ἀσθενῶν, μακροθυμεῖτε πρός πάντας» (Α´ Θεσσαλ. ε´ 14), «μή τά ἑαυτῶν ἕκαστος σκοπεῖτε, ἀλλά καί τά ἑτέρων ἕκαστος» (Φιλιπ. β´ 4), «μακάριόν ἐστι μᾶλλον διδόναι ἤ λαμβάνειν» (Πράξ. κ´ 35) κ.α.π.

    Όλες αυτές τις αλήθειες, που αναφέρονται στις ανθρώπινες γενικά σχέσεις, τις διαπροσωπικές, όπως συνήθως λέγονται, και ο ρεαλισμός τους δεν μπορεί από κανέναν βεβαίως να αμφισβητηθεί, γιατί πράγματι εξυπηρετούν και διευκολύνουν κατά τρόπο, αποτελεσματικό αυτές τις σχέσεις και τις κάνουν χωρίς αμφιβολία σωστές και πιο «ανθρώπινες», θα πρέπει οι σύζυγοι να τις έχουν πάντοτε ως οδοδείκτες και για τις μεταξύ τους σχέσεις, αν θέλουν η συζυγία τους να είναι ομαλή και ειρηνική, ζηλευτή και υποδειγματική.

    Και το σπουδαιότερο· ποτέ δεν πρέπει να ξεχνά ο καθένας από τους συζύγους αλλά πάντοτε να προσπαθεί να εφαρμόζει το χρυσό κανόνα της Γραφής που σίγουρα μπορεί να αποβεί σωτήριος και να συντελέσει στην προκοπή του αντρόγυνου· «Πάντα οὖν ὅσα ἄν θέλητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, οὕτω καί ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς» (Ματθ. ζ´ 12). Όπως δηλαδή θέλετε να σας συμπεριφέρονται οι άλλοι, έτσι να συμπεριφέρεσθε κι εσείς σ᾿ αυτούς (πρβλ. και Λουκ. στ´ 31). Πολύ βέβαια περισσότερο όταν για κάθε έγγαμο ο σύζυγος ή η σύζυγος είναι, κατά κοινή ομολογία, ο κατεξοχήν άνθρωπός του!

    Για την υποχρέωση που έχουν οι άντρες να αγαπούν τις γυναίκες τους ο ιερός Χρυσόστομος λέει τα εξής· «Δεν πρόκειται για ένα πράγμα που κάνουν χάρη στις γυναίκες τους, αλλά για κάτι που είναι οφειλή. Διότι, όταν είπε να τις αγαπούν σαν τα σώματά τους, πρόσθεσε· κανείς ποτέ δε μίσησε τη σάρκα του, αλλά την τρέφει καλά και την περιθάλπει. Δηλαδή την περιποιείται με πολλή επιμέλεια. Και πώς μπορεί να αντιληφθεί ο άντρας ότι και η γυναίκα του είναι δική του σάρκα; Άκουσε την απάντηση· Η Αγία Γραφή στην Παλαιά Διαθήκη λέγει πως, όταν ο Θεος έπλασε τη γυναίκα και την είδε ο Αδάμ, αναφώνησε· «Αυτό που βλέπω είναι οστούν από τα οστά μου και σάρκα από τη σάρκα μου» (Γεν. β´ 23). Και δε λέει μόνο αυτά, αλλά σε άλλο μέρος τονίζει· «και θα είναι οι δύο ενωμένοι σε ένα σώμα» (Εφεσ. ε´ 31). Και έτσι πρέπει να την αγαπά, όπως ακριβώς και ο Χριστός τρέφει και περιθάλπει την Εκκλησία» (Ομιλία κ´, κεφ. 8).

    Ο ίδιος σοφός ιεράρχης τονίζει και τα εξής· «Για χάρη της γυναίκας καλείται ο άντρας να αφήσει εκείνους που τον γέννησαν και από τους οποίους ήρθε στη ζωή και να προσκολληθεί μαζί της. Και ας μην ξεχνάμε ότι ο πατέρας και η μητέρα και το παιδί είναι μια σάρκα, αφού από τη συνάφεια των δύο πρώτων γεννήθηκε το παιδί και έτσι και οι τρεις αποτελούν μια σάρκα. Έτσι κι εμείς με τό Χριστό γινόμαστε μία σάρκα με τη συμμετοχή μας στο μυστήριο της Θείας Κοινωνίας… Δε βλέπεις ότι και στη σαρκική μας ύπαρξη έχουμε πολλά ελαττώματα; Διότι ο ένας είναι κουτσός, ο άλλος έχει στραβά τα πόδια του, ο τρίτος έχει τα χέρια ξερά και ο άλλος κάποιο άλλο μέλος του σώματός του ασθενικό. Και όμως δεν κουράζεται, ούτε το αποκόπτει, αλλά και το προσέχει περισσότερο από τα υγιή και αυτό είναι φυσικό, διότι και αυτά τα ασθενικά μέλη είναι δικά του. Όση, λοιπόν, αγάπη τρέφει ο καθένας για τον εαυτό του, την ίδια νομίζω ότι πρέπει να έχει και προς τη γυναίκα του» (Ομιλία κ´, κεφ. 10).

    γ) Ο γάμος είναι εικόνα της μυστικής ένωσης Χριστού και Εκκλησίας· γι᾿ αυτό και θεωρείται το μυστήριο τούτο μέγα, μεγάλης δηλαδή σπουδαιότητας και σημασίας.

    Στο στίχο 32 του αποστολικού αναγνώσματος γίνεται παραλληλισμός του γάμου με το δεσμό που έχει ο Χριστός με την Εκκλησία. Κατά τη χριστιανική διδασκαλία ο Χριστός με τη σάρκωση και την ενανθρώπησή Του από άκρα φιλανθρωπία «συγκατέβη ἐξ οὐρανοῦ», αφού άφησε τον Πατέρα, και ήρθε στη γη και «τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη» και έγινε έτσι ένα με την Εκκλησία, μ᾿ εμάς δηλαδή τους ανθρώπους που την αποτελούμε. Και το έκαμε αυτό για να μας απαλλάξει από την κατάρα του προπατορικού αμαρτήματος και αφού μας καθαρίσει και μας ανακαινίσει με τη δύναμη που μας χαρίζει το λουτρό του Αγίου Βαπτίσματος, τελικά να μας αποκαταστήσει «εἰς τήν ἀρχαίαν μακαριότητα», στην πρώτη μας δηλαδή κατάσταση, στην οποία βρισκόμαστε «πρό τῆς παρακοῆς». Έτσι με τόν τρόπο αυτό μας «ἀνήγαγε ἐκ τοῦ τάφου εἰς τήν ζωήν», πραγματοποίησε δηλαδή και έφερε σε πέρας το έργο της σωτηρίας των ανθρώπων.

    Για να γίνει όμως αυτό, έγινε ο ίδιος ένα με τους ανθρώπους και έπαθε πολλά ως άνθρωπος· αποκορύφωμα των παθών του υπήρξε η σταυρική του θυσία, την οποία «ἑκών κατεδέξατο» για τη δική μας σωτηρία. Έτσι, όπως παρατηρεί ο ιερός Χρυσόστομος, «από την πλευρά του Αδάμ μπήκε η φθορά, ενώ από την πλευρά του Χριστού πήγασε η ζωη. Στον Παράδεισο των πρωτοπλάστων φύτρωσε ο θάνατος, ενώ στο σταυρό του Χριστού έγινε η κατάργηση του θανάτου» (Ομιλία κ´, κεφ. 9). Μετά την ταφή του, την ανάστασή του, την ανάληψή του στους ουρανούς και την αποστολή του Παρακλήτου, του Αγίου Πνεύματος δηλαδή, είναι διαρκώς μαζί μας, όπως εξάλλου ο ίδιος μας το δήλωσε· «ἰδού ἐγώ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» (Ματθ. κη´, 20).

    Με το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας γινόμαστε εμείς πια μέτοχοι της δικής του θείας φύσεως, όπως Εκείνος έγινε μέτοχος της δικής μας ανθρώπινης φύσεως με την υπερφυσική του θεία γέννηση. Έτσι εξηγείται γιατί ο Παύλος υποστηρίζει πως είμαστε μέλη του σώματος του Χριστού, από τη σάρκα του και από τα οστά του. Ο ίδιος ο απόστολος σ᾿ άλλο σημείο τονίζει πως «ὁ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ ἕν πνεῦμά ἐστιν» (Α´ Κορ. στ´, 17), γίνεται δηλαδή ένα πνεύμα με τον Κύριο. Η πνευματική αυτή ένωση Χριστού και Εκκλησίας είναι πράγματι ένα ασύλληπτο μυστήριο που μπορεί κανείς να το προσεγγίσει μόνο με την πίστη. Και εικόνα της μυστικής αυτής ένωσης Χριστού και Εκκλησίας αποτελεί το μυστήριο του γάμου. Ό,τι λοιπόν ειπώθηκε στην αρχή της δημιουργίας για τον άντρα και τη γυναίκα, για το στενό σύνδεσμο του Αδάμ και της Εύας, πραγματοποιήθηκε στην Καινή Διαθήκη με τη μυστική ένωση του Χριστού και της Εκκλησίας.

    Με τον παραλληλισμό αυτό ο γάμος εξυψώνεται, εξευγενίζεται και τοποθετείται στη θέση που του αρμόζει· από απλό βιολογικό γεγονός αίρεται σε επίπεδο πνευματικό. Αρχίζει με το στεφάνωμα των νεονύμφων μπροστά στο θυσιαστήριο του ναού, συνεχίζεται «διά βίου» η αγωνιστική τους πορεία, η οποία απαιτεί μικρές και μεγάλες θυσίες, και καταλήγει «μετά θάνατον» στο Θρόνο του Θεού, όπου θα «αξιολογηθεί» ο έγγαμος βίος τους. Θα κριθούν άραγε άξιοι ενός νέου στεφανώματος, που θα είναι βέβαια και το τελικό, με το αμάραντο στεφάνι της αιώνιας τιμής και δόξας; Θα είναι τουλάχιστο σε θέση να καταθέσουν «πρό τῶν ποδῶν» Αυτού «ἀσπίλους καί ἀμώμους τούς στεφάνους», καθαρά και ακηλίδωτα δηλαδή τα στέφανα του γάμου τους;

    Θα παραθέσουμε και πάλι μερικές γνώμες του Χρυσοστόμου από τη γνωστή του ομιλία που συμπληρώνουν και φωτίζουν περισσότερο τα όσα εκθέσαμε παραπάνω· «Για να δείξει ο απόστολος Παύλος πόσο μεγάλος είναι ο δεσμός στο γάμο τον παρομοιάζει με δύο υποδείγματα, με το σώμα και με το Χριστό. Και γι᾿ αυτό διακηρύσσει· «Αυτό το μυστήριο είναι μέγα. Εγώ δε το παρομοιάζω με το δεσμό που έχει ο Χριστός με την Εκκλησία» (Εφεσ. ε´ 32). Τι σημαίνουν τα λόγια αυτά; Είναι μέγα, λέει, το μυστήριο αυτό του γάμου, γιατί κάτι το μεγάλο και θαυμαστό υπαινίχτηκε και ο προφήτης Μωϋσής η μάλλον ο ίδιος ο Θεος. Διότι όταν λέγει ο απόστολος ότι ο γάμος του άντρα και της γυναίκας έχει σχέση με το Χριστό, αυτό υπονοεί, ότι και ο Χριστός άφησε τον ουράνιο Πατέρα και κατήλθε στη γή και συνδέθηκε με τη νύμφη Εκκλησία και έγινε μαζί της ένα πνεύμα. Διότι το διεκήρυξε πάλι ο απόστολος ότι «εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο γίνεται ένα πνεύμα μαζί Του», Α´ Κορ. στ´ 17 (Ομιλία κ´, κεφ. 10).

    Και σ᾿ άλλο σημείο της ομιλίας του τονίζει τα εξής για το μυστήριο του γάμου· «Πράγματι είναι μυστήριο ο γάμος και μάλιστα μέγα μυστήριο, διότι εκείνον που σε έφερε στον κόσμο και σε γέννησε και σε ανέθρεψε, ακόμη και εκείνη που πόνεσε πολύ και ταλαιπωρήθηκε φοβερά για χάρη σου, τους αφήνεις, εκείνους δηλαδή που τόσο πολύ σε ευεργέτησαν και συνήθισες τόσα χρόνια μαζί τους, και προσκολλάσαι και προτιμάς περισσότερο απ᾿ όλους αυτή, (τη γυναίκα σου δηλαδή) που δεν την είδες ούτε είχες τίποτε κοινό μαζί της. Πράγματι είναι μυστήριο ο γάμος. Και όμως οι γονείς των συζύγων δε δυσανασχετούν γιατί χάνουν τα παιδιά τους, αλλά το αντίθετο συμβαίνει· Να στενοχωρούνται, όταν δεν προχωρούν στο γάμο. Και γι᾿ αυτό ευχαριστιούνται, όταν παντρεύονται και για χάρη τους ξοδεύουν πολλά χρήματα και υποβάλλονται σε μεγάλες δαπάνες. Πράγματι είναι μυστήριο ο γάμος, διότι έχει μια σοφία ανεξήγητη. Αυτό δήλωνε και ο Μωϋσής κατά θεία έμπνευση, αυτό και ο Παύλος τώρα διακηρύσσει με το να λέγει ότι προτυπώνει το μυστικό και υπερφυσικό δεσμό του Χριστού με την Εκκλησία» (Ομιλία κ´, κεφ. 11).

    Η σημασία της εβραϊκής λέξεως «ἀλληλούϊα»

    39. Η λέξη αλληλούϊα, είναι εβραϊκή και σημαίνει· αινείτε, υμνείτε δηλαδή, το Θεό. Ψάλλεται από το Χορό μετά το αποστολικό ανάγνωσμα, ενώ μετά την ανάγνωση του ευαγγελικού αναγνώσματος αντίστοιχη φράση είναι τό· Δόξα σοι, Κύριε, δόξα σοι. Κατά τη μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης οι Ο´ (Εβδομήκοντα) τη διατήρησαν αμετάφραστη και η χριστιανική Εκκλησία τη χρησιμοποίησε στις διάφορες ιερές Ακολουθίες, καθώς και στη θεία Λειτουργία.

    «Σύ, Κύριε, φυλάξαις ἡμᾶς καί διατηρήσαις ἡμᾶς»

    40.«Σύ, Κύριε, φυλάξαις ἡμᾶς καί διατηρήσαις ἡμᾶς». Ο στίχος είναι από τον 11ο Ψαλμό. Προφανώς εδώ αναφέρεται στη φύλαξη και προστασία των νεονύμφων αλλά και όλων εκείνων που παρακολουθούν την Ακολουθία του στεφανώματος.

    Το θαύμα του Κυρίου «ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας» ερμηνεύεται ως έκφραση της θείας οικονομίας να εξυψωθεί και καθαγιασθεί ο θεσμός του γάμου

    41. «Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ γάμος ἐγένετο ἐν Κανᾶ τῆς Γαλιλαίας». Πρόκειται για την τρίτη ημέρα μετά την αναχώρηση του Ιησού με τους πρώτους μαθητές του από την έρημο του Ιορδάνη. Κατά την ημέρα αυτή τελέστηκε το πρώτο θαύμα του Κυρίου· η μετατροπή δηλαδή του νερού σε εκλεκτό κρασί κατά τη διάρκεια ενός γάμου που έγινε στην Κανά της Γαλιλαίας, στον οποίο ήταν προσκαλεσμένοι η μητέρα του Ιησού, καθώς και ο ίδιος με τους μαθητές του. Η παρουσία του Κυρίου στο γάμο και η τέλεση του πρώτου θαύματος για χάρη του γάμου, ερμηνεύεται από την ορθόδοξη διδασκαλία ως θεία οικονομία, ως μέριμνα δηλ. του Κυρίου να ευλογήσει, όχι απλά ένα συγκεκριμένο γάμο, αλλά το γάμο γενικά, την ένωση δηλαδή του άντρα και της γυναίκας, και έτσι να τον ανυψώσει και να τον καθαγιάσει.

    Διότι, όπως χαρακτηριστικά εξηγείται από τους ιερούς και θεόπνευστους Πατέρες, η παρουσία του Κυρίου στο γάμο και η συνακόλουθη ευλογία δεν ήταν τυχαία και συμπτωματική, αλλά πράγματι έργο της θείας οικονομίας. Ο Κύριος, δηλαδή, που είναι «ἡ πάντων χαρά καί εὐθυμία» ευλόγησε τον «ἐν Κανᾶ» γάμο «συναφικόμενος» εκεί «τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς», για να τιμήσει το σεμνό γάμο επιτελώντας «τό πρῶτον σημεῖον» (θαῦμα) και «κοσμῶν τοῦτον» όχι μόνο «τῇ παρουσίᾳ», με την απλή δηλ. παρουσία του, αλλά «καί δώρῳ», δεδομένου ότι «τό ὕδωρ εἰς ἄκρατον μεταβαλών», με το θαύμα δηλ. που τέλεσε, «δῶρα τῷ γάμῳ μείζονα ἁπάντων εἰσήνεγκεν», πρόσφερε δηλ. στο γάμο δώρα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα από όλους γενικά τους καλεσμένους (βλ. Π.Ν. Τρεμπέλα «Δογματική τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας», τόμ. 3ος, Ἀθῆναι 1961, σελ. 323).

    Το γεγονός αυτό, η ευλογία του γάμου δηλ., αναφέρεται σε αρκετά σημεία της Ακολουθίας του στεφανώματος. Η ευαγγελική περικοπή κατέχει εξέχουσα θέση στην όλη ακολουθία του μυστηρίου του γάμου και με πολλή σοφία έχει επιλεγεί για το σκοπό αυτό από τους θείους Πατέρες της Εκκλησίας μας. Βλ. και σχόλια αριθ. 13 και 46.

    «Τί ἐμοί καί σοί, γύναι; οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου»

    42. «Τί ἐμοί καί σοί, γύναι; οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου». Στο διαφαινόμενο αίτημα της Παναγίας να φανερώσει τη θεία του δύναμη ο Ιησούς με την τέλεση θαύματος της απαντά χρησιμοποιώντας όχι την προσφώνηση μητέρα, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά την προσφώνηση γύναι, γυναίκα. Και τούτο διότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δε θα ενεργήσει ως γιος της Μαρίας, αλλά ως Υιός του Θεού, ως Μεσσίας που διαχειρίζεται τη θεία δύναμη του ουράνιου Πατέρα. Γι᾿ αυτό και δηλώνει πως δέν υπάρχει τίποτε το κοινό ανάμεσα σ᾿ αυτή που τον γέννησε ως άνθρωπο και σ᾿ Αυτόν που θα ενεργήσει ως Θεός, όταν έλθει η ώρα να φανερωθεί δημοσία ως Μεσσίας κάνοντας θαύματα.

    «Ὅ,τι ἄν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε»

    43. «Ὅ,τι ἄν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε». Από τα λόγια αυτά της Παναγίας προς τους υπηρέτες φαίνεται πως διέγνωσε πολύ καλά ότι ο Ιησούς θα εκπλήρωνε το αίτημά της· το κατάλαβε αυτό από τον τόνο των απαντητικών λόγων του Ιησού στο συγκαλυμμένο αίτημά της, για τον οποίο τόνο μιλήσαμε στο αμέσως προηγούμενο σχόλιο.

    «Χωροῦσαι (αἱ ὑδρίαι) ἀνά μετρητάς δύο ἤ τρεῖς»

    44. «Χωροῦσαι (αἱ ὑδρίαι) ἀνά μετρητάς δύο ἤ τρεῖς». Η χωρητικότητα της κάθε στάμνας υπολογίζεται σε εκατό περίπου κιλά. Ο «μετρητής» ήταν μέτρο (μονάδα) μετρήσεως υγρών και χωρούσε σαράντα περίπου λίτρα.

    «Φέρετε τῷ ἀρχιτρικλίνῳ»

    45.«Φέρετε τῷ ἀρχιτρικλίνῳ». Αρχιτρίκλινος ονομαζόταν ο προϊστάμενος του συμποσίου, ο αρχιτραπεζάριος, αυτός που φρόντιζε για το συμπόσιο, ώστε να μη λείπει τίποτε από τους συνδαιτυμόνες.

    «Ταύτην ἐποίησε τήν ἀρχήν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας καί ἐφανέρωσε τήν δόξαν αὐτοῦ»

    46. «Ταύτην ἐποίησε τήν ἀρχήν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας καί ἐφανέρωσε τήν δόξαν αὐτοῦ». Το γεγονός ότι στην Κανά της Γαλιλαίας κατά τη διάρκεια γάμου έκαμε την αρχή της θαυματουργικής του παρουσίας ο Κύριος και φανέρωσε με τον τρόπο αυτό τη δόξα του, δίνει ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα στο θεσμό του γάμου. Θεωρείται ως έκφραση της θείας οικονομίας για την εξύψωση και τον καθαγιασμό του γάμου σύμφωνα με τη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας. (Βλ. και σχόλια αριθ. 13 και 41).

    Η ομόνοια πρωταρχικό στοιχείο για την ομαλή συμβίωση και την προκοπή του αντρόγυνου

    47. «Ἐν εἰρήνῃ καί ὁμονοίᾳ διαφύλαξον». Η ειρήνη και η ομόνοια είναι στοιχεία απαραίτητα για την ομαλή συμβίωση και την προκοπή του αντρόγυνου. Στοιχεία στα οποία συχνά αναφέρεται η χριστιανική διδασκαλία. Ο απόστολος των Εθνών π.χ. συνιστά στους χριστιανούς να έχουν ομοφροσύνη και ομοψυχία στις μεταξύ τους σχέσεις· γιατί πιστεύει πως πραγματικά ομαλύνουν τις ανθρώπινες σχέσεις και χτίζουν την κοινωνία της αγάπης, όπου δεν υπάρχει χώρος για τη διχόνοια και το φθοροποιό και διαλυτικό της έργο.

    «Πληρώσατέ μου τήν χαράν, ἵνα τό αὐτό φρονῆτε, τήν αὐτήν ἀγάπην ἔχοντες, σύμψυχοι, τό ἕν φρονοῦντες» εκλιπαρεί ο Παύλος τους αδελφούς της Εκκλησίας των Φιλίππων της Μακεδονίας και μέσω αυτών όλους μας φυσικά (Φιλιπ. β´ 2)· ενώ γράφοντας προς τούς Ρωμαίους τους εύχεται μ᾿ όλη του την ψυχή· Ο Θεος της ειρήνης και της αγάπης, «ὁ Θεός τῆς ὑπομονῆς καί τῆς παρακλήσεως δῴη ὑμῖν τό αὐτό φρονεῖν ἐν ἀλλήλοις κατά Χριστόν Ἰησοῦν, ἵνα ὁμοθυμαδόν ἐν ἑνί στόματι δοξάζητε τόν Θεόν» (Ρωμ. ιε´ 5–6). Και αν η ομοφροσύνη αυτή, που εκφράζεται βέβαια ως θέλημα Θεού, αναφέρεται στις ανθρώπινες γενικά σχέσεις, πολύ περισσότερο αναντιλέκτως πρέπει να είναι βασικό και κυρίαρχο στοιχείο στις σχέσεις των συζύγων.

    Αλλά και η θύραθεν παιδεία υπογραμμίζει τη μεγάλη και καθοριστική σημασία της ομόνοιας. «Ἀπό ὁμονοίης τά μεγάλα ἔργα» διακηρύσσει ο φιλόσοφος Δημόκριτος (Ανθ. Στοβ. ΜΓ´ 40)· με την ομόνοια δηλ. δημιουργούνται τα μεγάλα έργα.«Ὁμόνοια μέγιστον ἀγαθόν δοκεῖ εἶναι» καί «ἄνευ ὁμονοίας οὔτ᾿ ἄν πόλις εὖ πολιτευθείη, οὔτ᾿ οἶκος καλῶς οἰκηθείη» τονίζει ο Σωκράτης (Ξεν. Απομν. Δ´ 4,16), ο μέγας αυτός σοφός της ελληνικής αρχαιότητας που και «χριστιανός προ Χριστού» δίκαια ονομάστηκε· η ομόνοια δηλαδή θεωρείται μέγιστο αγαθό και δεν είναι δυνατό ούτε η πολιτεία καλά να κυβερνηθεί χωρίς την ομοφροσύνη των πολιτών ούτε το σπίτι μπορεί καθώς πρέπει να διοικηθεί και να ευδοκιμήσει χωρίς την ομόνοια των μελών και μάλιστα του αντρόγυνου. Και ο θυμόσοφος λαος μας εκφράζεται χαρακτηριστικότατα για το ίδιο θέμα με την εκφραστικότατη και γνωστή σ᾿ όλους μας παροιμία· Η ομόνοια σπίτι χτίζει κι η διχόνοια το γκρεμίζει.

    Και ακριβώς, επειδή καθοριστική για την προκοπή του αντρόγυνου είναι η σημασία της ομόνοιας, γι᾿ αυτό και οι ιερές Ακολουθίες του γάμου συχνά πυκνά αναφέρονται σ᾿ αυτή. Ήδη στην Ακολουθία του αρραβώνα γίνεται η πρώτη μνεία· «Ὑπέρ τοῦ φυλαχθῆναι αὐτούς ἐν ὁμονοίᾳ…», «ὑπέρ τοῦ εὐλογηθῆναι αὐτούς ἐν ὁμονοίᾳ…» (δεήσεις της Συναπτής), «διαφύλαξον τούς δούλους σου τούτους ἐν εἰρήνῃ καί ὁμονοίᾳ» (προτελευταία ευχή), «στήριξον τόν ἀρραβῶνα αὐτῶν ἐν… ὁμονοίᾳ» (τελευταία ευχή). Στην Ακολουθία του στεφανώματος, εκτός από την παρούσα ευχή, για την ομοφροσύνη και την ειρήνη που πρέπει να διέπουν τις σχέσεις των νεονύμφων γίνεται λόγος και σε καθεμιά από τις πρώτες μεγάλες της ευλογίας ευχές· «Παράσχου τοῖς δούλοις σου τούτοις ζωήν εἰρηνικήν» (Α´ ευχή), «δός αὐτοῖς… ὁμόνοιαν ψυχῶν καί σωμάτων» (Β´ ευχή), «σύζευξον αὐτούς ἐν ὁμοφροσύνῃ» (Γ´ ευχή).

    Αλλά και στην Ακολουθία εις δίγαμον τονίζεται το στοιχείο της ομόνοιας και της ειρηνικής συμβίωσης των συζύγων· «Ὑπέρ τοῦ συζῆσαι αὐτούς καλῶς ἐν ὁμονοίᾳ…» (δέηση Συναπτής), «ἐν ὁμονοίᾳ καί εἰρήνῃ τάς ἐντολάς σου ἐργαζόμενοι» (Α´ ευχή μετά την αλλαγή των δαχτυλιδιών). Τέλος στην Ἀκολουθία «ἐπὶ ἐπανασυστάσει γάμου» τα ίδια αυτά στοιχεία, ομόνοια και ειρήνη, που η έλλειψή τους διασάλευσε και οδήγησε σε προσωρινό διαζύγιο το γάμο, εμφανίζονται με μια ιδιάζουσα και βαρύνουσα σημασία, αφού στην πράξη αποδείχθηκε πως αναμφισβήτητα αποτελούν την πεμπτουσία της αρμονικής συμβίωσης του αντρόγυνου· «Ὑπέρ τοῦ δωρηθῆναι αὐτοῖς συμβίωσιν ἐν ὁμονοία…» (δέηση Συναπτής), «ἐπανάγαγε τήν διαταραχθεῖσαν εἰρήνην…», «ἐπιδαψίλευσον αὐτοῖς γαλήνην…» (Ευχή της Ακολ.). Βλ. και σχόλ. αριθ. 11 της ίδιας Ακολουθίας.

    «Τίμιον αὐτοῖς τόν γάμον ἀνάδειξον· ἀμίαντον αὐτῶν τήν κοίτην διατήρησον· ἀκηλίδωτον αὐτῶν τήν συμβίωσιν διαμεῖναι εὐδόκησον»

    48. «Τίμιον αὐτοῖς τόν γάμον ἀνάδειξον· ἀμίαντον αὐτῶν τήν κοίτην διατήρησον· ἀκηλίδωτον αὐτῶν τήν συμβίωσιν διαμεῖναι εὐδόκησον». Για πολλοστή φορά βλέπουμε στο σημείο τούτο της ιερολογίας του γάμου να γίνεται λόγος για την υποχρέωση που έχουν οι νεόνυμφοι να μη μολύνουν το γάμο τους υποκύπτοντας στον πειρασμό και το ατόπημα της συζυγικής απιστίας και να μη διαβρώσουν έτσι, σαν το σαράκι, τη μονιμότητα του δεσμού τους. Αντίθετα· καθημερινό τους μέλημα θα πρέπει να είναι να τον κρατήσουν ψηλά το γάμο τους και να αποφεύγουν με φρόνηση καθετί που θα μπορούσε να δημιουργήσει αμφιβολίες για την αμοιβαία πίστη και αφοσίωσή τους και να διαταράξει τη συζυγική τους σχέση· και πολύ περισσότερο θα πρέπει να αποφεύγουν τις παράνομες σχέσεις που, χωρίς αμφιβολία, δημιουργούν σωρεία προβλημάτων και οδηγούν τελικά στη διάλυση του γάμου. «Τίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσι καί ἡ κοίτη ἀμίαντος» τονίζει και παραγγέλλει ο «ουρανοβάμων» Παύλος (Εβρ. ιγ´ 4). Αυτό είναι το θέλημα, αυτή είναι η εντολή του Θεού. Και επειδή τούτο πρέπει να εμπεδωθεί στη συνείδηση των νεονύμφων, γι᾿ αυτό και βλέπουμε συχνά πυκνά να γίνεται λόγος στην Ακολουθία του γάμου για το θεμελιώδες τούτο θέμα. Πρβλ. και σχόλ. αριθ. 16 και 57 της παρούσας Ακολουθίας, καθώς και σχόλ. αριθ. 11 της Ακολουθίας του αρραβώνα.

    Η «Κυριακή» προσευχή και η θέση της στην Ακολουθία του στεφανώματος

    49. Πρόκειται για την προσευχή που μας δίδαξε ο ίδιος ο Κύριος στην «ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλία» του· γι᾿ αυτό και λέγεται «Κυριακή» προσευχή· είναι το γνωστό σ᾿ όλους μας «Πάτερ ἡμῶν…» (Ματθ. στ´ 9–13) που με τη συντομία του και την απλότητά του αποτελεί το χρυσό κανόνα, τον υπογραμμό του «πῶς δεῖ προσεύχεσθαι», πως δηλαδή πρέπει να προσευχόμαστε και ποιό πρέπει να είναι το περιεχόμενο των προσευχών μας. Για τη θέση της «Κυριακής» προσευχής στην όλη Ακολουθία του στεφανώματος βλ. στο αμέσως επόμενο σχόλιο (προς το τέλος).

    Τo «κοινόν ποτήριον» και η σημασία του

    50. «Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι καί τό ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι». Τα λόγια που ψάλλει ο Ιερέας είναι ο στίχος 4 από τον 115ο Ψαλμό. Εκεί ο ψαλμωδός δηλώνει πως για όλα τα αγαθά, για την προστασία και τη σωτηρία που του χάρισε ο Κύριος δεν του απομένει τίποτε άλλο παρά να προσφέρει σ᾿ αυτόν θυσία για όλα αυτά, να λάβει το ποτήριον της ευχαριστίας και γεμάτος ευγνωμοσύνη να επικαλεσθεί το όνομα του Κυρίου.

    Στην Καινή Διαθήκη όμως το «ποτήριον σωτηρίου» έχει άλλη διάσταση· είναι αυτή η ίδια η σταυρική θυσία του Κυρίου, από την οποία πηγάζει η δική μας απολύτρωση και σωτηρία. Ειδικότερα στην περίπτωση των νεονύμφων η μετάληψη από το κοινό ποτήρι αποτελεί και έκφραση ευχαριστίας βέβαια για το ευχάριστο γεγονός του γάμου αλλά και εφόδιο για τον έγαμο βίο, για ανεπίληπτη πορεία, για καλλιέργεια πνεύματος κατανόησης, ανοχής, αγάπης και θυσίας· εφόδιο για τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει η συμβίωση του ανδρόγυνου· εφόδιο για τον αγώνα των νεονύμφων προς τήρηση των εντολών του Θεού, προς άσκηση της αρετής με στόχο την τελειότητα.

    Ποιό όμως είναι το πραγματικό περιεχόμενο του «κοινού ποτηρίου» και γιατί ονομάζεται «κοινόν» το ποτήρι τούτο στο Μικρό Ευχολόγιο; Ο πρωτοπρεσβύτερος Κων/νος Καλλίνικος στο βιβλίο του «Ὁ Χριστιανικός ναός καί τά τελούμενα ἐν αὐτῷ», Ἔκδ. Β´, Ἀθῆναι 1958, σελ. 554 κ. ε., γράφει τα εξής (σε ελεύθερη δική μας απόδοση) διαφωτιστικά· Επειδή το πρώτο θαύμα του Χριστού στην Κανά της Γαλιλαίας ήταν η μεταστοιχείωση του νερού σε κρασί ο Ιερέας κατά τη διάρκεια της τελετής του γάμου προσκομίζει και προσφέρει στους νεονύμφους «πρός πόσιν» ποτήρι γεμάτο κρασί. Αυτό εμείς το λέμε «κοινόν ποτήριον», διότι υποτυπώνει την κοινότητα του βίου των νεονύμφων, οι οποίοι έχουν χρέος να αδειάσουν «μέχρι τρυγός», μέχρι την τελευταία τους δηλ. πνοή, όλα τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα, τα ευφρόσυνα και τα ανιαρά· οι Ρώσοι το λένε «ένωση», επειδή συνενώνει και κάνει ένα κράμα το νερό με το κρασί, την καρδιά του άντρα με την καρδιά της γυναίκας.

    Η σημασία όμως του κοινού ποτηρίου δεν είναι μόνο μεταφορική, αλλά και λειτουργική. Στην παλαιοχριστιανική εποχή οι νεόνυμφοι κοινωνούσαν κανονικά «τῶν ἀχράντων Μυστηρίων», τελώντας τους γάμους τους μετά τη θεία Λειτουργία, όπως φαίνεται και από τη σαφή διάταξη του Ευχολογίου. Ο Συμεών ο Θεσσαλονίκης (15ος αι. μ.Χ.) μας πληροφορεί ότι οι νεόνυμφοι μεταλάμβαναν κατά την τελετή του γάμου «εί γε ικανώς είχον»· και μόνο στους μή ικανούς (μή άξιους), όπως ήταν π.χ. οι δίγαμοι και οι όμοιοί τους, δε δίνονταν τα θεία Δώρα, αλλά μόνο το κοινό ποτήρι με το κρασί. Με την πάροδο όμως του χρόνου από θρησκευτική αμέλεια απαλείφθηκε σιγά σιγά από το μυστήριο του γάμου η θεία Μετάληψη, μολονότι μέχρι σήμερα εξακολουθεί να απαγγέλλεται κατά την τέλεση του μυστηρίου η «Κυριακή» προσευχή που προετοιμάζει, όπως είναι γνωστό, προς τη θεία Κοινωνία. Έτσι τουλάχιστο εξηγείται από πολλούς η θέση της «Κυριακής» προσευχής στην όλη Ακολουθία του στεφανώματος. Για τήν «Κυριακή» προσευχή βλ. προηγούμενο σχόλιο.

    Ο «χορός του Ησαΐα» και η σημασία του

    51.«Ἡσαΐα χόρευε…». Το πρώτο από τα τρία χαρμόσυνα Τροπάρια που ψάλλονται κατά τη διάρκεια της κυκλικής περιστροφής των νεονύμφων «περί τό τραπεζίδιον» αναφέρεται στην Παρθένο Μαρία. Είναι ένας ύμνος προς την Παναγία που αξιώθηκε για την ταπεινοσύνη της και την αρετή της να συλλάβει με τρόπο θαυματουργικό και να γεννήσει τον Ιησού Χριστό, το Θεάνθρωπο και Σωτήρα μας. Η Θεοτόκος, κατά την ορθόδοξη διδασκαλία, είναι των «βροτῶν ἡ σωτηρία» (δ´ τροπ. η´ ωδής Ακαθ. ύμνου), η «τόν ἀχώρητον Θεόν ἐν γαστρί χωρήσασα» (θ´ ωδή Μ. Τρίτης), το «δοχεῖον τοῦ ἀστέκτου» και το «χωρίον τοῦ ἀπείρου Πλαστουργοῦ» (θ´ καταβ. Πεντηκοστής), «ἡ μόνη ἄμωμος ἐν γυναιξί» (γ´ τροπ. θ´ ωδής Ακαθ. ύμνου), η «γέφυρα» η «μετάγουσα τούς ἐκ γῆς πρός οὐρανόν» (γ´ οίκος Ακαθ. ύμνου), «τοῦ πεσόντος Ἀδάμ ἡ ἀνάκλησις», «τῶν δακρύων τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις» (α´ οίκος Ακαθ. ύμνου), είναι αυτή από τγν οποία σαρκώθηκε, «ἐξ ἧς Θεός ἐσαρκώθη» (κάθισμα Θεοτοκίο του Όρθρου πλαγ. Δ´ ήχου), ο Λόγος του Θεού και πάμπολλα άλλα. Γι᾿ αυτό κάθε δοξολογία προς τον Υιό της Παρθένου είναι ταυτόχρονα μακαρισμός προς την Παναγία Μητέρα.

    Η μνεία του Προφήτη Ησαΐα στο τροπάριο έχει φυσικά το λόγο της. Ο Ησαΐας προφήτευσε αρκετούς αιώνες προ Χριστού τη σάρκωση του Υιού και Λόγου του Θεού με τα εξής λόγια· «Ἰδού ἡ Παρθένος ἐν γαστρί ἕξει· καί τέξεται υἱόν, καί καλέσουσι τό ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ» (7,14). Το όνομα Εμμανουήλ είναι εβραϊκό και σημαίνει «μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός». Η λέξη Ανατολή στους Εβραίους είχε και θρησκευτικό χαρακτήρα· «Ἰδού ἀνήρ, Ἀνατολή ὄνομα αὐτῷ», λέγει ο προφήτης Ζαχαρίας (6,12). Ανατολή, λοιπόν, είναι ο ίδιος ο Θεος, «ἡ ἄναρχος Θεότης» κατά τον Ισίδωρο τον Πηλουσιώτη. «Ἐπεσκέψατο ἡμᾶς ἀνατολή ἐξ ὕψους» λέει ο ευαγγελιστής Λουκάς (α´ 78) και εννοεί το Χριστό που κατέβηκε από τον ουρανό με τη θεία του ενανθρώπηση. Στην υμνογραφία των Χριστουγέννων ο Χριστός αποκαλείται «Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης», «ἐξ ὕψους ἀνατολή» και «ἀνατολή ἀνατολῶν» (βλ. απολυτ. και εξαποστειλ. της εορτής).

    Τι μπορεί να σημαίνει όμως το τροπάριο αυτό για τους νεονύμφους; Οπωσδήποτε πέρα από το χαρμόσυνο τόνο του που διαχέεται και αντανακλάται στα πρόσωπα των νεονύμφων που αξιώθηκαν κι αυτοί να «χορέψουν το χορό του Ησαΐα», κατά τη λαϊκή έκφραση, και πέρα από την ενδόμυχη προσμονή να χαρούν κι αυτοί τη χαρά της τεκνογονίας, το σπουδαιότερο μήνυμα του τροπαρίου προς τούς νεονύμφους, κατά την ταπεινή μας γνώμη, είναι άλλο.

    Η σεμνή κόρη της Ναζαρέτ, αυτή «ἡ δούλη Κυρίου», ήταν η ενσάρκωση της απόλυτης υπακοής στο Θεό· ήταν η ταπεινή και αθόρυβη εργάτρια των εντολών του Θεού· απέπνεε το άρωμα της ανεπιτήδευτης και πραγματικής ευλαβείας· ήταν ολοκληρωτικά αφοσιωμένη στο Θεό· ήταν κατά κυριολεξία «κεχαριτωμένη», την είχε δηλαδή επισκιάσει πέρα για πέρα η χάρη του Θεού. Γι᾿ αυτό και κρίθηκε άξια της ύψιστης τιμής να κυοφορήσει το Σωτήρα του κόσμου, να γίνει βοηθός του Θεού στο έργο της αποκατάστασης και της δικαίωσης του ανθρώπου, να γίνει «ἡ πύλη τῆς σωτηρίας» (ιθ´ οίκος Ακαθ. ύμνου) για το ανθρώπινο γένος. Γι᾿ αυτό τη μακαρίζουν «πᾶσαι αἱ γενεαί».

    Υπόδειγμα προς μίμηση, λοιπόν, άριστο η Παναγία για όλους μας. Υπογραμμός και οδοδείκτης για την πορεία των νεονύμφων. Αν γνήσια είναι η προσπάθειά τους προς την κατεύθυνση αυτή, προς το δρόμο που μας υπέδειξε εκείνη, τότε πλούσια θα είναι η αμοιβή και η «ανταπόδοση» του Θεού, τότε ευλογημένη θα είναι η συμβίωσή τους και ολοκληρωμένη η οικογενειακή τους χαρά και ευτυχία.

    Θα ήθελα επιπροσθέτως να σημειώσω και τα εξής σχετικά με το τροπάριο τούτο και τη σημασία του στην όλη Ακολουθία του στεφανώματος. Με το «Ἡσαΐα χόρευε…» η Ακολουθία του στεφανώματος φτάνει στο αποκορύφωμά της. Η στιγμή αυτή είναι επισημότατη. Μετά το «χορό του Ησαΐα» είναι αδύνατο πια να προσβληθεί νομικά το έγκυρο του γάμου και κατασφαλίζεται μια για πάντα και αμετάθετα η ένωση, ο δεσμός των νεονύμφων. Ο θρησκευτικός αυτός χορός -παρόμοιο χορό έχουμε και κατά την τέλεση των μυστηρίων του βαπτίσματος και της ιεροσύνης- ερμηνεύεται ως έκφραση πνευματικής και ουράνιας ευθυμίας για τη μυστική ένωση των νεονύμφων και πνευματικής αγαλλίασης για την έκχυση σ᾿ αυτούς «ἄνωθεν» της θείας χάρης και δωρεάς.

    Με το «χορό του Ησαΐα» διαλαλείται ακόμη, κατά τον παραστατικότερο τρόπο, ο σκοπός του γάμου, ο οποίος βέβαια αποβλέπει στη δημιουργία οικογένειας, στη γέννηση δηλαδή και στη μόρφωση νέων μελών της Εκκλησίας του Χριστού· εξασφαλίζεται έτσι, με την ενεργό συμμετοχή του ανδρόγυνου, η συνέχεια στο απολυτρωτικό έργο του Εμμανουήλ. Με τη μνεία εξάλλου του ονόματος της Παρθένου τονίζεται πως καί σ᾿ αυτόν ακόμη το γάμο υπάρχει παρθενία και εγκράτεια, υπό ευρύτερη βέβαια έννοια και υπό το πνεύμα της χριστιανικής διδασκαλίας εννοούμενη, η οποία διδασκαλία δεν πάει κόντρα προς τη φύση και δεν απαγορεύει τις χαρές του έγγαμου βίου, αλλά δεν επιδοκιμάζει και την κάθε είδους διαστροφή και ηθική παρεκτροπή (βλ. Α´ Κορ. ζ´ 4–5).

    Τέλος θα ήθελα να προσθέσω πως χορούς με θρησκευτικό χαρακτήρα, ζωηρότερους μάλιστα, συναντούμε και στην Π.Δ. (π.χ. Έξοδ. 15,20–21), αλλά και στην ελληνική αρχαιότητα, όπως π.χ. φανερώνει ο ευριπίδειος στίχος· «στήσομεν ἄρ᾿ ἀμφί βωμόν, ὦ πάτερ, χορούς;» (Ἰφιγ. ἐν Αὐλίδι, στιχ. 676). Για όλα αυτά τα επιπρόσθετα στοιχεία βλ. Κ. Καλλινίκου «Ὁ χριστιανικός ναός καί τά τελούμενα ἐν αὐτῷ», Ἀθῆναι 1958, σελ. 555–556.

    «Ἅγιοι Μάρτυρες, οἱ καλῶς ἀθλήσαντες καί στεφανωθέντες»

    52. «Ἅγιοι Μάρτυρες…». Το δεύτερο τούτο τροπάριο, που ψάλλεται σε ήχο βαρύ, από μια πρώτη ματιά μοιάζει σαν ξένο σώμα στην όλη χαρούμενη ατμόσφαιρα που επικρατεί τη στιγμή αυτή της Ακολουθίας του στεφανώματος· γι᾿ αυτή την ατμόσφαιρα μιλήσαμε στο αμέσως προηγούμενο σχόλιο. Τι σχέση μπορεί να έχουν, αλήθεια, η μνεία των Μαρτύρων και το μαρτυρικό τους στεφάνωμα με τους νεονύμφους που τη στιγμή αυτή «χορεύουν το χορό του Ησαΐα», όπως χαρακτηριστικά λέει ο λαος, και πλέουν σε πελάγη ευτυχίας, καθώς βλέπουν να γίνεται πραγματικότητα το όνειρό τους και ύστερα από λίγο θα δεχθούν τις ευχές όλων για βίο «ανέφελο», «ανθόσπαρτο» κ.λπ.; Και όμως έχουν σχέση και σημασία μεγάλη για τους νεονύμφους. Πέρα από όσα είπαμε στο σχόλιο αριθ. 28, μνημονεύοντας τη γνώμη του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, ο οποίος υποστηρίζει πως τα στεφάνια των νεονύμφων συμβολίζουν τη νίκη τους πάνω στα πάθη τους, για την οποία και στεφανώνονται σαν άλλοι αθλητές, η μνεία των Μαρτύρων και των μαρτυρικών τους στεφάνων κρύβει ένα βαθύτερο νόημα για τους νεονύμφους.

    Διότι η πραγματικότητα δείχνει πως ο έγγαμος βίος δεν είναι δρόμος σπαρμένος με τριαντάφυλλα· θα λέγαμε καλύτερα· σπάνια είναι «ανθόσπαρτος», και ποτέ σχεδόν δεν είναι «ανέφελος». Το αντίθετο συνήθως συμβαίνει· είναι «δρόμος μετ᾿ εμποδίων», είναι πορεία ανηφορική και δύσκολη. Πολλοί, οι περισσότεροι μάλλον, κατά τη διάρκεια του έγγαμου βίου τους δοκιμάζονται ποικιλοτρόπως, «σηκώνουν σταυρό»· άλλοι ελαφρότερο, άλλοι βαρύτερο. Δεν υπάρχει γι᾿ αυτό καμιά αμφιβολία· αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα. Μας το βεβαίωσε με τρόπο κατηγορηματικό ο ίδιος ο Θεάνθρωπος Ιησούς· μας προειδοποίησε· «ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε» (Ιω. ιστ´ 33)· θα δοκιμάσετε θλίψεις, θα πονέσετε, θα γευτείτε πολλά «φαρμάκια». Ας μην έχουμε λοιπόν ψευδαισθήσεις και ας μην είμαστε ουτοπιστές· ας προσγειωθούμε ρεαλιστικά· για να μην «πέσουμε από τα σύννεφα». Γιατί, αν η ζωή γενικά είναι δύσκολη και σκληρή, πολύ περισσότερο ο έγγαμος βίος είναι ένας διαρκής μόχθος και πολύμορφος αγώνας, μια συνεχής και κοπιαστική προσπάθεια με πολλές κατευθύνσεις και ποικίλα «μέτωπα».

    Γι᾿ αυτό και χρειάζεται μεγάλη προετοιμασία και προσοχή πριν προχωρήσει κανείς στο γάμο. Πρέπει να προσέξει πολλά πράγματα σχετικά με την τελική εκλογή του συντρόφου. Γιατί, όπως λέει χαρακτηριστικά ο θυμόσοφος λαός μας «ο γάμος δεν είναι μπάλωμα να το ξηλώσουμε»· το διαζύγιο δηλαδή, έστω και «κοινῇ συναινέσει», δεν είναι λύση· όσο εύκολο κι αν φαντάζει στους σημερινούς νέους. Πάνω απ᾿ όλα προς ευδοκίμηση του δεσμού του γάμου χρειάζεται, για να χρησιμοποιήσουμε λέξη του συρμού, υποδομή.

    Για να αντιμετωπισθούν δηλαδή τα ποικίλα προβλήματα, οι ποικίλες δυσχέρειες, τα αναπάντεχα, τα δυσβάσταχτα φορτία, τα μικρά και μεγάλα βάσανα του έγγαμου βίου, χρειάζονται εφόδια που θα βοηθήσουν στο ξεπέρασμα των οποιωνδήποτε αντιξοοτήτων της ζωής, που δε θα επιτρέψουν να γονατίσει το αντρόγυνο κάτω από το βάρος τους· εφόδια που θα το κρατήσουν ενωμένο «διά βίου», για πάντα, και θα αποτρέψουν τους κλυδωνισμούς και το ναυάγιο· εφόδια που θα βοηθήσουν κυρίως και τον άντρα και τη γυναίκα να αγωνιστούν «τόν ἀγῶνα τόν καλόν» (Β´ Τιμ. δ´ 7), με σταθερότητα και συνέπεια, με υπομονή και ελπίδα πως στο τέλος της γήινης τούτης αγωνιστικής τους πορείας τους περιμένει «ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος» (Β´ Τιμ. δ´ 8), τον οποίο θα τους «αποδώσει» ο Κύριος σε αντάλλαγμα της καλής τους αθλήσεως στο στίβο του έγγαμου βίου τους. Ακριβώς όπως έχει στεφανώσει μέχρι τώρα με το στέφανο του μαρτυρίου ολόκληρο πλήθος μαρτύρων, «νέφος μαρτύρων» όπως λέει ο Παύλος (Εβρ. ιβ´ 1), για την πίστη τους και το αγωνιστικό τους φρόνημα.

    Όλοι αυτοί «οἱ καλῶς ἀθλήσαντες καί στεφανωθέντες» παρακολουθούν με ενδιαφέρον και στοργή «τόν προκείμενον» αγώνα των νεονύμφων· γι᾿ αυτό και τους παρακαλούμε να μεσιτεύουν, να «πρεσβεύουν προς Κύριον» γι᾿ αυτούς· για να τερματίσουν επιτυχώς κι αυτοί στην αγωνιστική τους πορεία και στεφανωθούν με το αμάραντο στεφάνι της αιώνιας δόξας. Και οι νεόνυμφοι στο δύσκολο, πολύμοχθο και πολύμορφο αγώνα τους προς αντιμετώπιση των αντιξοοτήτων του βίου και στην ειλικρινή τους προσπάθεια για την αλληλοσυμπλήρωσή τους και την προσωπική τους τελείωση ποτέ βέβαια δεν πρέπει να ξεχνούν ότι πέρα από τις «πρεσβείες» των αγίων μαρτύρων έχουν πάνω απ᾿ όλα συμπαραστάτη και συναντιλήπτορα τον ίδιο τον Παντοδύναμο.

    Δεν είναι επομένως μόνοι τους στον αγώνα και στις φουρτούνες· δεν πρέπει να πτοούνται· «θαρσεῖτε» τους λέει εμψυχώνοντάς τους· «ἐγώ νενίκηκα τόν κόσμον» τους διαβεβαιώνει (Ἰω. ιστ´ 33)· ενώ συνάμα τους υπόσχεται· «Ἰδού ἐγώ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» (Ματθ. κη´ 20). Και εξίσου ενθαρρυντικός για το κάθε αντρόγυνο στον καθημερινό του αγώνα ηχεί και ο άλλος κατηγορηματικός, γεμάτος από ενδιαφέρον και αγάπη και τόσο παρήγορος λόγος του Κυρίου· «Οὐ μή σε ἀνῶ οὐδ᾿ οὐ μή σε ἐγκαταλίπω»· ποτέ δηλ. δε θά σ᾿ αφήσω, ποτέ δε θα σε εγκαταλείψω· πάντοτε θα είμαι μαζί σου (Εβρ. ιγ´ 5). Πρβλ. και τά παράλληλα και ταυσόσημα χωρία της Π.Δ.· Δευτερ. 31,6–8 και Ιησ. Ν. 1,5 και 9.

    «Ἀποστόλων καύχημα, Μαρτύρων ἀγαλλίαμα»

    53. «Δόξα σοι Χριστέ ὁ Θεός…». Το τροπάριο τούτο είναι ένας ύμνος στη δόξα του Χριστού. Εδώ ο Χριστός αποκαλείται καύχημα των Αποστόλων και αγαλλίαμα (=μεγάλη χαρά) των Μαρτύρων. Οι Άγιοι Απόστολοι, όπως γνωρίζουμε, πιστοί στο παράγγελμα του Κυρίου «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά ἔθνη» (Ματθ. κη´ 19), αφιέρωσαν ολόκληρη τη ζωή τους στη διάδοση της διδασκαλίας του Χριστού. Από την ημέρα της Πεντηκοστής ιδίως αποβάλλουν τη δειλία και γίνονται οι διαπρύσιοι και μέχρι θανάτου απτόητοι κήρυκες της αναστάσεως και της θείας καταγωγής του Ιησού. Το ότι αξιώθηκαν να ακούσουν με τα ίδια τους τα αυτιά τα λόγια του Κυρίου και να ιδούν με τα ίδια τους τα μάτια τα θαυμαστά του έργα το θεωρούσαν καύχημά τους. Αλλά και οι Aγιοι Μάρτυρες με την ανεπίληπτη βιοτή τους και το μαρτυρικό τους θάνατο συντέλεσαν ώστε να φανερωθεί και να διαδοθεί ανά τον κόσμο η πίστη στον Τριαδικό Θεο. Χωρίς γογγυσμούς και «χαίροντες ἔπασχον» οι αναρίθμητοι μάρτυρες της χριστιανικής πίστεως· το ότι διώκονταν και υπέφεραν γι᾿ αυτή το θεωρούσαν τιμή τους· ο Χριστός ήταν το «ἀγαλλίαμά» τους.

    Οπωσδήποτε όμως καύχημα και αγαλλίαμα μπορεί να αποτελέσει το παράδειγμα του Κυρίου και η τήρηση των εντολών του και για τους νεονύμφους. Δεν υπάρχει πράγματι μεγαλύτερη χαρά από αυτή· να νιώθεις πως η κάθε σου ενέργεια, η όλη σου συμπεριφορά κινείται μέσα στα πλαίσια των νόμων του Θεού· μοναδικό και αναφαίρετο «καύχημα και αγαλλίαμά σου» να είναι το γεγονός ότι είσαι «μιμητής Χριστού», ότι πορεύεσαι έμπρακτα το δρόμο που υπέδειξε Εκείνος και ότι βιώνεις γνήσια, με πίστη, υπομονή και ελπίδα το άγιο θέλημά του. Όταν από μια τέτοια αντίληψη, από ένα τέτοιο πνεύμα διακατέχονται οι νεόνυμφοι και πρός αυτό κατατείνουν ειλικρινά οι προσπάθειές τους συντελούν κατά τον καλύτερο τρόπο στη δόξα του Θεού και προσελκύουν αναμφισβήτητα πλούσια την προστασία, την ευλογία και τη χάρη του.

    «Μεγαλύνθητι, Νυμφίε, ὡς ὁ Ἀβραάμ…»

    54. Η συντομότατη αυτή ευχή αλλά μεστότατη σε νόημα απευθύνεται από τον Ιερέα – Λειτουργό του Υψίστου προσωπικά στο νυμφίο (γαμπρό). Είναι η ευχή αυτής της ίδιας της Εκκλησίας· είναι η ευχή, σε τόνο κάπως προστακτικό, αυτού του ίδιου του Θεού προς το νυμφίο· για να συναισθανθεί και να συνειδητοποιήσει ο νυμφίος το χρέος του και το καθήκον του· για να πάρει στα σοβαρά την υπόθεση του γάμου· για να καταλάβει πως είναι υπόλογος απέναντι του Θεού· για να κατανοήσει καλά πως μόνο με την τήρηση των εντολών του Θεού, μόνο αν πορεύεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, θα γίνει μεγάλος και θα αποσπάσει την ευλογία του Θεού. Όπως ακριβώς συνέβη με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, τις μεγάλες αυτές μορφές της Π.Δ., τις οποίες ο νυμφίος πρέπει να έχει πάντοτε ως υπόδειγμα· γι᾿ αυτό και προβάλλονται για μια ακόμη φορά σ᾿ αυτήν εδώ την ευχή (βλ. και παραπάνω σχολ. αριθ. 12). Η φράση της ευχής «μεγαλύνθητι, νυμφίε, ὡς ὁ Ἀβραάμ» ηχεί στα αυτιά του γαμπρού την ώρα τούτη του μυστηρίου τιμητικά, χαρμόσυνα και ευχάριστα βέβαια, αλλά και σαν προσταγή να αντιληφθεί τη μεγάλη και σοβαρή αποστολή που έχει να επιτελέσει στον έγγαμο βίο του που μόλις τώρα αρχίζει.

    Ο Αβραάμ αναδείχθηκε πράγματι μεγάλος, σύμφωνα εξάλλου με την υπόσχεση του ίδιου του Θεού «μεγαλυνῶ τό ὄνομά σου» (Γεν. ιβ´ 2). Οι ιεροί συγγραφείς μας τον αναφέρουν ως τον κατεξοχήν άνθρωπο του Θεού. Οι Aγιες Γραφές μας τον παρουσιάζουν ως πρότυπο πίστεως και πειθαρχίας προς το Θεό· ευσεβούς τήρησης των θρησκευτικών του καθηκόντων· ταπεινοφροσύνης και νηφάλιας αντίληψης· παρά τη μεγάλη του αρετή και τα πολλά του πλούτη έλεγε· «ἐγώ δέ εἰμι γῆ και σποδός» (Γεν. ιη´ 27). Ακόμη παρουσιάζεται στις Aγιες Γραφές ως άνθρωπος δίκαιος, ειρηνικός και συμβιβαστικός και πάρα πολύ φιλόξενος. Η φιλοξενία του Αβραάμ έγινε περιώνυμη, ξακουστή· συνοδευόταν πάντοτε με πολλή προθυμία, αφθονία και απλοχεριά και εγκαρδιότητα. Αξιώθηκε μάλιστα να φιλοξενήσει και αυτόν τον ίδιο τον Τριαδικό Θεο που παρουσιάστηκε στον Αβραάμ με τη μορφή τριών ανδρών. Η φιλοξενία αυτή του Αβραάμ (Γεν. ιη´ 1–15) ενέπνευσε στους αγιογράφους της Εκκλησίας μας ωραιότατες παραστάσεις, όπως είναι π.χ. η γνωστή εικόνα της Αγίας Τριάδας που τιτλοφορείται συνήθως «Η Φιλοξενία του Αβραάμ», και στους υμνογράφους χαρακτηριστικούς ύμνους, όπως ο εξής·

    Μέτοικος ὑπάρχων ὁ Ἀβραάμ κατηξιώθη τυπικῶς ὑποδέξασθαι, ἑνικόν μέν Κύριον, ἐν τρισίν ὑποστάσεσιν, ὑπερούσιον, ἀνδρικαῖς δέ μορφώσεσιν. (Ωδή στ´ Τριαδικού κανόνα του Μεσονυκτικού του Γ´ Ήχου).

    Ο ίδιος ο Ιησούς υπογραμμίζοντας τη λαμπρότητα της μνήμης του Αβραάμ και τη μεγαλοσύνη του χρησιμοποίησε τη μεταφορά, σύμφωνα με την οποία οι ψυχές των δικαίων μετά θάνατο θεωρούνται ότι αναπαύονται στους κόλπους του Αβραάμ (Λουκ. ιστ´, 22). Αυτός ήταν ο Αβραάμ. Αξίζει να τον έχει, μαζί με τόον Ισαάκ και τον Ιακώβ, ως υπόδειγμα στον έγγαμο βίο του κάθε άντρας· αξίζει το παράδειγμά τους να εμπνέει τον κάθε νυμφίο όχι μόνο στις καλές και ευτυχισμένες στιγμές αλλά και στις μικρές και μεγάλες δοκιμασίες της οικογενειακής ζωης.

    «Καί σύ, Νύμφη, μεγαλύνθητι ὡς ἡ Σάρρα…»

    55. Η παρούσα ευχή απευθύνεται προσωπικά προς τη νύφη. Είναι ακριβώς αντίστοιχη της προηγούμενης· κι αυτή παρά τη συντομία της κρύβει πολλή σοφία και έχει μεγάλη σπουδαιότητα για τη νύφη. Οι βιβλικές γυναικείες μορφές που προβάλλονται εδώ με έμμεσο τρόπο είναι αντίστοιχα γυναίκες των τριών αντρικών μορφών που μνημονεύθηκαν στην προηγούμενη ευχή· η Σάρρα ήταν η γυναίκα του Αβραάμ, η Ρεβέκκα ήταν η γυναίκα του Ισαάκ και η Ραχήλ ήταν η γυναίκα του Ιακώβ. Τρεις γυναίκες που έζησαν αρμονικά με τους άντρες τους και ένιωσαν μαζί τους την οικογενειακή χαρά, αλλά και τις δοκιμασίες του έγγαμου βίου, και αξιώθηκαν να αποκτήσουν απογόνους ευλογημένους από το Θεό. Τις χαρακτήριζε η σύνεση και η φρονιμάδα, η ανοχή και η σύμπνοια, πνεύμα υπομονής, κατανόησης και συνεργασίας, πάνω απ᾿ όλα φόβος Θεού και συνειδητή τήρηση των εντολών του, η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός προς τους άντρες τους, αγάπη ειλικρινής και πραγματική προς αυτούς, αγάπη ανυπόκριτη.

    Η Σάρρα υπομένει καρτερικά την ατεκνία της, δε γογγύζει, δε στενοχωρεί και δεν πληγώνει τον άντρα της· αντίθετα, για να γεννήσει παιδί ο Αβραάμ που δεν είχε μέχρι τότε με τη Σάρρα (αργότερα, σε βαθιά γεράματα εκδηλώθηκε σ᾿ αυτούς η εύνοια του Θεού και απέκτησαν με τρόπο θαυμαστό τον Ισαάκ), «η ίδια η Σάρρα παρακίνησε τον Πατριάρχη Αβραάμ να έλθει σε σχέση με την Άγαρ» (τη δούλη του) για το σκοπό αυτό παρατηρεί ο ιερός Χρυσόστομος (Ομιλία κ´, κεφ. 19). Τόση ήταν η αγάπη της προς τον Αβραάμ.

    Γι᾿ αυτή την αγάπη, την αγάπη γενικά της γυναίκας προς τον άντρα, ο ίδιος ο Χρυσόστομος, ο οποίος την αποδίδει στη μεγάλη πρόνοια του Θεού για χάρη της συζυγίας και της ομαλής συμβίωσης, λέει τα εξής χαρακτηριστικά σε άλλο σημείο της ίδιας ομιλίας του (κεφ. 1)· «Κάποιος μεγάλος άνθρωπος για να περιγράψει τη σφοδρή αγάπη που είχε σε κάποιο από τους φίλους του και τους ομοψύχους του και τον οποίο πενθούσε για το θάνατό του, δεν τον αποκάλεσε πατέρα, μητέρα, τέκνο, αδελφό, φίλο, αλλά πως; Συγκλονίστηκε η ψυχή μου γιατί σε αγαπούσα, λέει, όπως αγαπά η γυναίκα τον άντρα της. Διότι πράγματι περισσότερο από κάθε άλλη τυραννία είναι αυτή η μεγάλη και σφοδρή και τυραννική αγάπη της γυναίκας προς τον άντρα. Και άλλες μορφές αγάπης είναι σφοδρές, όμως αυτή η επιθυμία έχει και τη σφοδρότητα αλλά και τη μονιμότητα και σταθερότητα». Τέτοια αγάπη, βαθιά, μόνιμη και σταθερή, και όχι επιφανειακή και προσωρινή, είχαν η Σάρρα, η Ρεβέκκα και η Ραχήλ, τις οποίες καλείται η νύφη να ομοιάσει και να έχει πάντοτε ως υπόδειγμα, για να «μεγαλυνθεί» με τη σειρά της κι αυτή και να αποσπάσει την ευλογία του Θεού για την άριστη συμπεριφορά της και τη φύλαξη των «όρων του νόμου», του θείου δηλαδή θελήματος.

    Και για να συνδέσουμε τις δύο ξεχωριστές ευχές· Η αγάπη ανάμεσα, στα τρία αντρόγυνα που μνημονεύονται στις χαρακτηριστικές αυτές «αποστροφές» (έτσι αποκαλείται στη λογοτεχνία το σχήμα τούτο, κατά το οποίο διακόπτεται ο κανονικός ρυθμός του λόγου και ο ομιλών στρέφεται και απευθύνεται σε συγκεκριμένο πρόσωπο) ήταν αμοιβαία, δεν ήταν μονομερής· άντρας και γυναίκα συναγωνίζονταν ο ένας τον άλλο σε αρετή· και όταν ερχόταν η στιγμή της αδυναμίας στήριζε ο ένας τον άλλο. Διότι έτσι μόνο πραγματοποιείται η αλληλοσυμπλήρωση, ένας από τους βασικούς σκοπούς του γάμου· έτσι μόνο θα μπορέσει το αντρόγυνο, αλληλοβοηθούμενο και αλληλοϋποστηριζόμενο, να φτάσει στην τελειότητα.

    «Εὐλόγησον αὐτῶν εἰσόδους καί ἐξόδους»

    56. Για ποιές εισόδους και εξόδους των νεονύμφων γίνεται άραγε λόγος στην παρούσα σύντομη ευχή, με την οποία ο Ιερέας επικαλείται την ευλογία του Θεού και με την οποία κατά κάποιο τρόπο τους προπέμπει, τους ξεπροβοδίζει δηλ. από το ναό, καθώς η Ακολουθία του στεφανώματος βαδίζει ήδη προς το τέλος της; Να πρόκειται άραγε για τις εισόδους και τις εξόδους των νεονύμφων που έχουν σχέση με το ναο του Θεού, όπου οφείλουν να προσέρχονται με καθαρή τη συνείδηση και να αντλούν δύναμη για το δύσκολο έργο τους με τη συμμετοχή τους στη μυστηριακή ζωη της Εκκλησίας;

    «Ὑπέρ τοῦ ἁγίου Οἴκου τούτου καί τῶν μετά πίστεως, εὐλαβείας καί φόβου Θεοῦ εἰσιόντων ἐν αὐτῷ», γι᾿ αυτούς δηλ. που εισέρχονται στον ιερό ναο, εύχεται ο Διάκονος στη Συναπτή. «Εὐλογημένη ἡ εἴσοδος τῶν ἁγίων σου, Κύριε…» λέει ο Ιερέας στη θ. Λειτουργία κατά την είσοδο του αγίου Ευαγγελίου που είναι γνωστή με το όνομα «μικρά εἴσοδος». Και στήν ευχή που ακολουθεί παρακαλεί το Θεό η «είσοδος ημών» στο νοερό θυσιαστήριο «εἴσοδον ἁγίων ἀγγέλων γενέσθαι», να ταυτισθεί δηλαδή με την είσοδο των αγίων αγγέλων. Και η είσοδος αυτή προϋποθέτει βέβαια αγιότητα και καθαρότητα βίου. «Ἡ ἐν τῷ ναῷ εἴσοδος τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου», που η Εκκλησία μας εορτάζει την 21η Νοεμβρίου πολλά έχει να μας διδάξει για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να γίνεται η είσοδος του πιστού στον οίκο του Θεού και αποτελεί για τους νεονύμφους ένα λαμπρό παράδειγμα αγιότητας και καθαρότητας, άξιο προς μίμηση, η Παναγία μας, αυτός «ὁ καθαρώτατος ναός τοῦ Σωτῆρος», αυτό «τό ἱερόν θησαύρισμα τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ», όπως χαρακτηριστικά αποκαλείται από τον ιερό υμνογράφο (βλ. Κοντάκ. της εορτής).

    Αλλά και την έξοδο των πιστών από το ναό ευλογεί ο Λειτουργός. Στην οπισθάμβωνη ευχή, προς το τέλος της θ. Λειτουργίας, μεταξύ άλλων λέει ο Ιερέας· «εὐλόγησον τήν κληρονομίαν σου», τους πιστούς δηλαδή που είναι κληρονόμοι των ποικίλων δωρεών του Θεού, ενώ λίγο πριν από την Απόλυση και την έξοδο των πιστών από το ναό ο ίδιος ο Λειτουργός απευθύνεται προς το «πλήρωμα τῆς ἐκκλησίας» και ευλογώντας το λέει· «εὐλογία Κυρίου καί ἔλεος αὐτοῦ ἔλθοι ἐφ᾿ ἡμᾶς τῇ αὐτοῦ χάριτι καί φιλανθρωπίᾳ». Ευλογία τόσο απαραίτητη για τον καθημερινό αγώνα του ανθρώπου και τον προκείμενο αγώνα των νεονύμφων που η Εκκλησία μας εύχεται να τον συνοδεύουν πάντοτε «ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί Πατρός καί ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (θ. Λειτουργία).

    Τα όσα είπαμε μέχρι τώρα αποτελούν μια πρώτη προσέγγιση του νοήματος της φράσης «εὐλόγησον αὐτῶν εἰσόδους καί ἐξόδους». Μήπως όμως άλλο είναι το νόημά της και για άλλες εισόδους και εξόδους των νεονύμφων γίνεται εδώ λόγος; Μήπως δηλαδή πρόκειται για την είσοδό τους σε ένα διαφορετικό κόσμο, σε ένα εντελώς νέο στάδιο, αυτό δηλαδή του έγγαμου βίου, και τη μελλοντική τους έξοδο από αυτό; Σε μια τέτοια εκδοχή το νόημα της φράσης προβάλλει ολοφάνερο. Ο Ιερέας δηλαδή στο σημείο τούτο της ευχής εύχεται ευλογημένη να είναι των νεονύμφων τόσο η είσοδος σ᾿ αυτό το στάδιο όσο και η έξοδός τους από αυτό.

    Ευλογημένη θα είναι η είσοδος των νεονύμφων στο στάδιο του γάμου, όταν είναι αποφασισμένοι να ζήσουν με ομοφροσύνη, με ομόνοια, με αμοιβαία κατανόηση και ειλικρινή αγάπη «πορευόμενοι ἐν εἰρήνῃ καί ἐργαζόμενοι ἐν δικαιοσύνῃ τάς ἐντολάς τοῦ Θεοῦ» και φυλάττοντες τους όρους του νόμου (βλ. παραπάνω τις σύντομες ευχές του Ιερέα κατά την «έπαρση» των στεφάνων των νυμφίων).

    Και ευλογημένη έξοδος από το γάμο, αν μάλιστα λάβουμε υπόψη το «αδιάλυτο» αυτού (πρβλ. την εντολή της Αγ. Γραφής· «…γυναῖκα ἀπό ἀνδρός μή χωρισθῆναι… καί ἄνδρα γυναῖκα μή ἀφιέναι» Α´ Κορ. ζ´ 10–11), δεν μπορεί βέβαια να είναι άλλη (π.χ. η εκούσια εγκατάλειψη της συζυγικής στέγης, η με οποιαδήποτε πρόφαση διακοπή της «εννόμου συζυγίας» η το διαζύγιο οποιασδήποτε μορφής) παρά η φυσιολογική και η μόνη από την Εκκλησία παραδεκτή, αυτή δηλαδή που πραγματοποιείται με τό θάνατο.

    Αυτός ουσιαστικά είναι ο μόνος που, κατά τη χριστιανική διδασκαλία, πρέπει να χωρίζει το αντρόγυνο, δεδομένου ότι το λεγόμενο για τη γυναίκα «γυνή δέδεται νόμῳ ἐφ᾿ ὅσον χρόνον ζῇ ὁ ἀνήρ αὐτῆς» (Α´ Κορ. ζ´ 39) δεν μπορεί παρά να ισχύει αντίστοιχα και για τον άντρα. Ο θάνατος εξάλλου είναι εκείνος ο οποίος προοιωνίζεται και υπόσχεται την ελπίδα της ανάστασης και της αιώνιας μακαριότητας, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι το αντρόγυνο στο στάδιο του γάμου αγωνίστηκε με πίστη και συνέπεια «τόν ἀγῶνα τόν καλόν» και τίμησε το γάμο του με την όλη σώφρονα και άμεμπτη συμπεριφορά του και δίκαια επομένως αναμένει «τόν τῆς δικαιοσύνης στέφανον» (Β´ Τιμ. δ´ 7–8). Πρβλ. και αμέσως επόμενο σχόλιο αριθ. 57.

    Παρόμοια κάπως αντίληψη, αλλά για το στάδιο της ζωής γενικά και το θάνατο, διατυπώνεται σε μια ευχή του Εσπερινού της Πεντηκοστής (ανήκει στη γ´ φάση των ευχών)· «Σοί χάριν ἐπὶ πᾶσιν ὁμολογοῦμεν, ἐπὶ ταῖς εἰσόδοις ἡμῶν ταῖς εἰς τόν κόσμον τοῦτον (εδώ βέβαια εννοεί την είσοδο του ανθρώπου στον κόσμο που πραγματοποιείται με τη γέννησή του), καί ταῖς ἐξόδοις (=το θάνατο), αἵ τάς ἐλπίδας ἡμῶν τῆς ἀναστάσεως καί τῆς ἀκηράτου ζωῆς, διά τῆς σῆς ἀψευδοῦς ἐπαγγελίας προμνηστεύονται». Για το τελευταίο αυτό στάδιο, την έξοδο δηλαδή από αυτόν εδώ τον κόσμο, πρβλ. και τους«ἐξοδίους» ή «ἐπιταφίους ὕμνους» των Εγκωμίων που ψάλλονται το βράδυ της Μ. Παρασκευής, καθώς και τη συγκινητικότατη απορία του υμνωδού «ποῖα ἄσματα μέλψω τῇ σῇ ἐξόδῳ, Οἰκτίρμον;» που διατυπώνεται στο Δοξαστικό που ψάλλεται μετά την αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου και την έξοδο του Επιταφίου από το ιερό Βήμα και την τοποθέτησή του στο μέσο του ναού.

    Παρεμφερείς επίσης και ενισχυτικές για την παρούσα εκδοχή, ότι ο γάμος δηλαδή θεωρείται η απαρχή μιας νέας περιόδου και ο Λειτουργός εύχεται ευλογημένη να είναι των νεονύμφων τόσο η είσοδός τους στο νέο αυτό στάδιο όσο και η έξοδός τους, είναι και οι εξής φράσεις από τα δύο Κοντάκια της Ινδίκτου, του νέου δηλαδή εκκλησιαστικού έτους που την αρχή του η Εκκλησία μας εορτάζει την 1η Σεπτεμβρίου, φράσεις που περιορίζονται βέβαια στην ετήσια χρονική περίοδο· «τήν ἐνιαύσιον εὐλόγησον περίοδον» και «ἔτους τάς εἰσόδους τε καί ἐξόδους εὐλογῶν καί κατευθύνων ἡμῶν τά ἔργα πρός τό σόν θέλημα».

    Ίσως έχουν βάση και ίσως είναι πιθανές οι δύο εκδοχές, προπαντός η δεύτερη, που εκθέσαμε παραπάνω. Νομίζουμε όμως πως στο σημείο τούτο της Ευχής γίνεται μάλλον λόγος για τις εισόδους και τις εξόδους των νεονύμφων που έχουν σχέση με τη δική τους φωλιά, με το σπίτι τους δηλαδή, που κατά την ορθόδοξη διδασκαλία είναι μικρογραφία της Εκκλησίας, μια «κατ᾿ οἶκον Ἐκκλησία», όπου παρών είναι ο ίδιος ο Κύριος. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρέας, θεολόγος του 3ου μ.Χ. αιώνα, σημειώνει χαρακτηριστικά πως ο λόγος του Κυρίου «οὗ (= όπου) γάρ εἰσι δύο ἤ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ἐμόν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν»(Ματθ. ιη´ 20) αναφέρεται στη χριστιανική οικογένεια, στους δύο δηλαδή συζύγους και τα παιδιά, όπου είναι παρών ο ίδιος ο Κύριος, για νάα τους προστατεύει και να τους ενισχύει στο δύσκολο έργο τους.

    Ευλογημένη, επομένως, εύχεται ο Ιερέας, να είναι κάθε έξοδος των συζύγων από το σπίτι και κάθε είσοδός τους σ᾿ αυτό· χωριστά του καθενός, αλλά και των δύο μαζί. «Ευλογημένη η έξοδός σου» θα μπορούσε να εύχεται ο καθένας από τους συζύγους στον άλλο, όταν βγαίνει από το σπίτι. Και «ευλογημένη η είσοδός σου» θα μπορούσε και πάλι να εύχεται ο καθένας απ᾿ αυτούς στον άλλο, όταν με το γυρισμό μπαίνει στο σπίτι, στο μικρό αυτό ναο. Ευλογημένη η έξοδος και η είσοδος… Έτσι εξηγείται η συνήθεια πολλών απλοϊκών αλλά πιστών ανθρώπων, καθώς ξεπροβοδίζουν το σύντροφό τους, να τον σταυρώνουν (μυστικά ή φανερά) κάνοντας στον αέρα το σχήμα του Σταυρού.

    Πόσες όμως φορές η έξοδος ή η είσοδος δεν είναι, αλίμονο, καθόλου ευλογημένη! Πόσες φορές ο άντρας ή η γυναίκα φεύγουν ή γυρίζουν στο σπίτι θυμωμένοι και οργισμένοι ή στενοχωρημένοι από τη μεταξύ τους συμπεριφορά! Ή πόσες φορές έξω από το σπίτι, μακριά από τα βλέμματα του συντρόφου, κάνουν πράγματα ασυμβίβαστα προς το χριστιανικό γάμο! Και πόσες, αλίμονο, φορές γυρίζοντας κουρασμένοι από το μόχθο της ημέρας και μη βρίσκοντας το κατάλληλο περιβάλλον στο σπίτι ή κάτω από το βάρος των αδυναμιών τους δημιουργούν σκηνές απαράδεκτες! Πόσα, αλήθεια, κακά μπορούν να συμβούν έξω από το σπίτι στον καθένα από τους συζύγους; Και πόσα άσχημα και απρεπή μπορεί να κάνει ή να πάθει ο καθένας από τους συζύγους έξω από το σπίτι ή μέσα στο ίδιο του το σπίτι κατά την απουσία του άλλου; Η καθημερινή ζωη βρίθει, δυστυχώς, από τέτοια περιστατικά που παίζουν αρνητικό ρόλο στην ομαλή συμβίωση του αντρόγυνου και οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη διάλυση του γάμου με τα γνωστά σ᾿ όλους μας επακόλουθα.

    Υπάρχει, λοιπόν, για το αντρόγυνο μεγαλύτερη ευτυχία από το νά βγαίνει από το σπίτι όχι οργισμένο η φορτισμένο με προβλήματα συζυγικής ασυμφωνίας αλλά χαρούμενο και ευδιάθετο και νά επιστρέφει στο σπίτι με τή βεβαιότητα ότι σ᾿ αυτό θα βρεί τη χαρά, τη γαλήνη, την ανακούφιση, την αγαλλίαση και τήν ευφροσύνη; Ακριβώς τέτοια εύχεται η Εκκλησία να είναι κάθε είσοδος και κάθε έξοδος των νεονύμφων από το σπίτι. «Εὐλόγησον αὐτῶν εἰσόδους καί ἐξόδους». Αλλά η ευλογημένη αυτή είσοδος και έξοδος είναι θείο δώρο που απονέμεται στο αντρόγυνο όχι βέβαια χωρίς αγώνα συνεχή και χωρίς κοινή και ειλικρινή προσπάθεια. Γιατί αυτόν ακριβώς τον αγώνα και αυτή την προσπάθεια των συζύγων ευλογεί ο Θεος καί επισκιάζει με τη θεία του χάρη.

    Ο ιερός ψαλμωδός εκφράζει ακλόνητη την πεποίθησή του στην άγρυπνη και διαρκή προστασία του Κυρίου όπου κι αν σταθεί, όπου κι αν πορευθεί. Είναι πολύ χαρακτηριστική και συμφωνεί, κατά τη γνώμη μας, με όσα εκθέσαμε παραπάνω η ομολογία του· «Κύριος φυλάξει σε ἀπό παντός κακοῦ… Κύριος φυλάξει τήν εἴσοδόν σου καί τήν ἔξοδόν σου…» (Ψαλμ. 120).

    «Ανάλαβε τους στεφάνους αυτών εν τη Βασιλεία σου, ασπίλους και αμώμους και ανεπιβουλεύτους διατηρών»

    57. «Ἀνάλαβε τούς στεφάνους αὐτῶν ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου, ἀσπίλους καί ἀμώμους καί ἀνεπιβουλεύτους διατηρῶν». Τα καθαρά και αμόλυντα και ανεπιβούλευτα στέφανα, ο καθαρός δηλαδή συζυγικός βίος, η «ἀκηλίδωτος συμβίωσις», ἡ «ἄμεμπτος βιοτή καί πολιτεία», ἡ «ἀκατάγνωστος διαγωγή» καί ἡ συζυγική «σωφροσύνη», ὁ «τίμιος γάμος», ἡ «ἀνεπιβούλευτος» καί «ἀμίαντος κοίτη», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε άλλα σημεία της ιερολογίας του γάμου, δε διευκολύνουν στην παρούσα μόνο ζωη τους νεονύμφους ώστε να ζουν αρμονικά και αγαπημένα και να απολαμβάνουν τις χαρές της συζυγικής και οικογενειακής ζωης, αλλά τους παρέχουν και το εισιτήριο για τη Βασιλεία των Ουρανών, τους εξασφαλίζουν «τά ἐπηγγελμένα ἀγαθά τῆς ἀπολαύσεως» (βλ. αμέσως επόμενη Ευχή) και «τόν ἀμαράντινον τῆς δόξης στέφανον» (Α´ μεγάλη Ευχή ευλογίας). Πρβλ. και παραπάνω, σχόλια αριθ. 16, 34, 48 και 52.

    Η ευχή της Απόλυσης

    58. Με την ευχή τούτη της Απόλυσης ζητούμε, μέσω του Ιερέα, από τον Κύριο να στείλει το έλεός του και τη σωτηρία σ᾿ όλους εμάς που παρακολουθούμε το μυστήριο του γάμου και φυσικά και στους νεονύμφους, για τους οποίους εξάλλου τελείται το μυστήριο. Σ᾿ αυτό μας το αίτημα ως μεσολαβητές και συμπαραστάτες επικαλούμαστε την ίδια την Παναγία, τους αγίους Αποστόλους, τους ισαποστόλους Κωνσταντίνο και Ελένη, το μεγαλομάρτυρα Προκόπιο και όλους τους Αγίους. Η ειδική μνεία του ονόματος του μεγαλομάρτυρα Προκοπίου στην Ευχή έχει προφανώς συμβολική σημασία για τους νεονύμφους. Μας θυμίζει τη φράση της προηγούμενης ευχής «ἡ Παναγία… Τριάς… παράσχοι ὑμῖν… προκοπήν βίου καί πίστεως». Το ίδιο το όνομα Προκόπιος παράγεται από το ρήμα «προκόπτω» που σημαίνει· προκόβω, κάνω προκοπή, προοδεύω, ευδοκιμώ στη ζωή σε πίστη και αρετή, γενικά απολαμβάνω πλούσια τα αγαθά και την ευλογία του Θεού. Αυτή την προκοπή, αυτή την πρόοδο, αυτή την ευδοκίμηση κι αυτή την απόλαυση και ευλογία κρύβει και υπονοεί και η θυμόσοφη λαϊκή ευχή που λέγεται από τους γονείς και τους γεροντότερους συνήθως προς τους νεονύμφους· «καλή προκοπή!»

    Η μνεία πάντως του ονόματος του μεγαλομάρτυρα Προκοπίου είναι κοινό στοιχείο της Απόλυσης και των δύο επόμενων Ακολουθιών, «εἰς δίγαμον» δηλαδή και «ἐπὶ ἐπανασυστάσει γάμου». Το ότι τούτο δεν είναι τυχαίο και ότι η ειδική μνεία του ονόματος του μεγαλομάρτυρα έχει πράγματι συμβολική σημασία για τους νεονύμφους φαίνεται, πέρα από όσα είπαμε παραπάνω, και από τη μελέτη του βίου του αγίου. Το αρχικό του όνομα ήταν Νεανίας. Έζησε στα χρόνια του Ρωμαίου αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Στρατιωτικός στο επάγγελμα, του ανατέθηκε ο διωγμός των χριστιανών. Κατά την πορεία του προς εκτέλεση της εντολής οραματίζεται το Σταυρό και ακούει τη φωνή· «Νεανία, ἐγώ εἰμι ὁ ἐσταυρωμένος Ἰησοῦς, ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός». Το γεγονός τούτο τον κάνει να μεταστραφεί και από διώκτης των χριστιανών να γίνει στη συνέχεια κήρυκας του Ευαγγελίου. Αργότερα συλλαμβάνεται, ομολογεί την πίστη του, φυλακίζεται, βασανίζεται και στο τέλος αποκεφαλίζεται. Κατά το χρονικό διάστημα που είναι φυλακισμένος βλέπει «ἐν ὁράματι» το Χριστό, ο οποίος τον μετονομάζει από Νεανία σε Προκόπιο. Η μετονομασία είναι ολοφάνερα δηλωτική της «προκοπής», της προόδου δηλαδή σε πίστη και αυταπάρνηση που σημείωσε ο Νεανίας· γι᾿ αυτό και δίκαια του απονέμεται το συμβολικό όνομα Προκόπιος. Και οι νεόνυμφοι; Θα αξιωθούν άραγε κι αυτοί να «προκόψουν» στο νέο στάδιο του βίου που ανοίγεται τώρα μπροστά τους; Αυτό θα εξαρτηθεί από τη δική τους αγωνιστική προσπάθεια που σίγουρα θα την επισκιάσει η ευλογία και η χάρη του Θεού.

    Η Απόλυση της όλης Ακολουθίας του στεφανώματος κλείνει με τη σύντομη και συνηθισμένη σ᾿ όλες τις Ακολουθίες της Εκκλησίας ευχή «Δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίων Πατέρων…» (Βλ. και σχόλ. αριθ. 30 της Ακολουθίας του αρραβώνα).

    Η «λύσις» των στεφάνων μετά το εορταστικό επταήμερο

    59. Παλιότερα νύφη και γαμπρός συνήθιζαν επί επτά ημέρες μετά την τέλεση του μυστηρίου του γάμου να κυκλοφορούν στεφανωμένοι με τα στέφανα του γάμου. Την όγδοη όμως ημέρα επέστρεφαν στο ναό, για να αφαιρέσει από τα κεφάλια τους τα στέφανα ο Ιερέας. Τα στέφανα του γάμου εξάλλου ήταν πολλές φορές κτήματα του ναού και φυλάγονταν στο σκευοφυλάκιο. Η «λύσις», η αφαίρεση δηλ. των στεφάνων από τα κεφάλια των νεονύμφων «τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ», συνοδεύεται από τις δυο αυτές ευχές που είναι καταχωρισμένες στο Μικρό Ευχολόγιο μετά το τέλος της Ακολουθίας του στεφανώματος.

    Για να κατανοήσουμε καλύτερα την παλιά αυτή συνήθεια, θα ήθελα στο σημείο τούτο να προσθέσω τα εξής για το εορταστικό επταήμερο του θρησκευτικού γάμου, ο οποίος βέβαια είναι ένα από τα σπουδαιότερα γεγονότα της ζωής του ανθρώπου. Ήδη στην Π.Δ. βλέπουμε τον πεθερό του Ιακώβ, το Λάβαν, να απαντάει ως εξής στο εύλογο και δίκαιο παράπονο του Ιακώβ πως τον εξαπάτησε δίνοντάς του ως γυναίκα την κόρη του Λεία αντί της νεότερης και όμορφης Ραχήλ που υπερβολικά αγαπούσε· «Συντέλεσον οὖν τά ἕβδομα ταύτης, καί δώσω σοι καί ταύτην ἀντί τῆς ἐργασίας, ἧς ἐργᾷ παρ᾿ ἐμοί ἔτι ἑπτά ἔτη ἕτερα. Ἐποίησεν δέ Ἰακώβ οὕτως καί ἀνεπλήρωσεν τά ἕβδομα ταύτης, καί ἔδωκεν αὐτῷ Λάβαν Ραχήλ τήν θυγατέρα αὐτοῦ αὐτῷ γυναῖκα» (Γεν. 29, 27–28). Ζητάει δηλ. από τον Ιακώβ να συμπληρώσει πρώτα «τά ἕβδομα», την εβδομάδα δηλ. του γάμου του με τη Λεία, και του υπόσχεται πως μετά τη συμπλήρωση των επτά ημερών θα του δώσει και τη Ραχήλ. Και έτσι ακριβώς έγινε, μας βεβαιώνει στη συνέχεια η Γραφή. Βλέπουμε επίσης, σ᾿ άλλο σημείο, πως και η «χαρά» του γάμου του Τωβία διαρκεί επτά ημέρες· «καί ἤχθη ὁ γάμος Τωβία μετ᾿ εὐφροσύνης ἑπτά ἡμέρας» (Τωβίτ 11,19). Αλλά και αντίστροφα· το πένθος για το θάνατο της Ιουδίθ κρατάει επτά ημέρες· «καί ἐπένθησεν αὐτήν οἶκος Ἰσραήλ ἡμέρας ἑπτά» (Ιουδίθ, 16,24).

    Γενικά παρατηρούμε ότι ο πανηγυρισμός μεγάλων και σπουδαίων γεγονότων διαρκεί ένα ολόκληρο επταήμερο (πρβλ. Βασιλ. Γ´ 8,65–66 – Έσδρας Α´ 4,63 – Νεεμίας 18,18 – Εσθήρ 2,18 – Μακκαβ. Γ´ 6,30). Η εορτή των αζύμων επίσης διαρκούσε επτά ημέρες·«καί ἠγάγοσαν οἱ υἱοί Ἰσραήλ… τό Πάσχα καί τήν ἑορτήν τῶν ἀζύμων ἡμέρας ἑπτά» (Έσδρας Α´ 1,17)· «ἑπτά ἡμέρας ἄζυμα ἔδεσθε» (Ιεζεκιήλ 45,21). Για τήν ίδια εορτή βλ. καί· Παραλειπ. Β´ 30,21–22 – Έσδρας Α´ 7,14 και Έσδρας Β´ 6,2. Θα μπορούσε ακόμη να προσθέσει κανείς ότι και το χριστιανικό Πάσχα εορτάζεται επί επτά ημέρες, για μιά ολόκληρη δηλ. εβδομάδα, που και Διακαινήσιμος λέγεται, ενώ ακριβώς την όγδοη ημέρα μετά την ανάσταση του Κυρίου, «μεθ᾿ ἡμέρας ὀκτώ» κατά τον ευαγγελιστή Ιωάννη (κ´ 26), έχουμε «τήν ψηλάφησιν τοῦ Θωμᾶ» ή αλλιώς την Κυριακή του Αντίπασχα. Σημειώνουμε τέλος πως και η περιτομή του Κυρίου έγινε την όγδοη ημέρα από την «κατά σάρκα» γέννησή του, δηλ. «ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτώ τοῦ περιτεμεῖν τό παιδίον» (Λουκ. β´ 21), ενώ στο Μικρό Ευχολόγιο μετά την Ακολουθία του Αγίου Βαπτίσματος βλέπουμε καταχωρισμένη «Διάταξη» -οδηγία προς τον Ιερέα να μην παραλείψει να παραγγείλει στους οικείους του νεοφωτίστου «ἵνα μή κολυμβήσωσιν αὐτόν ἤ τό πρόσωπον αὐτοῦ νίψωσιν ἕως ἡμερῶν ζ´, τῇ δέ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ πλυνάτωσαν καί λουσάτωσαν αὐτόν…».

    Από τα ανωτέρω στοιχεία κατανοούμε, νομίζω, καλύτερα γιατί το ευφρόσυνο γεγονός του γάμου επικράτησε να διαρκεί μια ολόκληρη εβδομάδα, γιατί οι νεόνυμφοι παλιότερα φορούσαν, σαν βασιλιάδες, τα στέφανα του γάμου όλο αυτό το χρονικό διάστημα και γιατί «τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ» προσέρχονταν στο ναό για την αφαίρεση των στεφάνων και την ύστατη, μέσω του Ιερέα, ευλογία της Εκκλησίας. Ως απομεινάρι αυτής της συνήθειας μπορεί να θεωρηθεί σήμερα ο επίσημος εκκλησιασμός των νεονύμφων την πρώτη μετά το γάμο τους Κυριακή, ακριβώς δηλ. την όγδοη ημέρα μετά το γάμο τους. Τα «γυρίσματα» η «πιστρόφια» επίσης, η συνήθεια δηλ. των νεονύμφων να επιστρέφουν την πρώτη μετά την τέλεση του μυστηρίου του γάμου Κυριακή στο πατρικό σπίτι της νύφης, όπου φιλοξενούνται με στοργή και εγκαρδιότητα μέσα σε μια ατμόσφαιρα αγάπης που εκδηλώνεται με πλούσια δώρα και ευχές για την ευτυχία, ευγονία και μακροζωία τους, μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν υποκαταστήσει κατά κάποιο τρόπο τις ευχές της Εκκλησίας κατά τη «λύση των στεφάνων» την όγδοη ημέρα από το γάμο τους. (Βλ. Θ.Ν. Ζήση «Λαογραφικά Σημειώματα», στο συλλογικό έργο ΚΑΝΑΛΙΑ ΚΑΡΔΙΤΣΗΣ, έκδοση του Συλλόγου τῶν ἐν Βόλῳ Καναλιωτῶν Καρδίτσης, Βόλος 1976, όπου σε ειδικό κεφ. εξετάζεται ο γάμος από λαογραφική άποψη (σελ. 349 κ.ε.), ενώ τα τραγούδια του γάμου παραθέτονται σε άλλο κεφ. (σελ. 308 κ. ε.).

    «Ὁ τοῦ ἐνιαυτοῦ τόν στέφανον εὐλογήσας»

    60. «Ὁ τοῦ ἐνιαυτοῦ τόν στέφανον εὐλογήσας». Η φράση τούτη της Ευχής είναι μικρή παραλλαγή του στίχου του Ψαλμωδού «εὐλογήσεις τόν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου» (Ψαλμ. 64, στιχ. 12)· Με τα αγαθά της καλοσύνης σου θα ευλογήσεις το έτος στο σύνολό του που σαν στεφάνι περιστρέφεται και γυρίζει περιοδικά στις ίδιες πάντοτε εποχές. Τον ίδιο ψαλμικό στίχο βλέπουμε να χρησιμοποιεί και ο συνθέτης του Απολυτικίου της Ινδίκτου, του νέου δηλαδή εκκλησιαστικού έτους, του οποίου την αρχή εορτάζει η Εκκλησία μας την 1η Σεπτεμβρίου· «εὐλόγησον τόν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου, Κύριε,…». Αυτόν, λοιπόν, που ευλογεί «τόν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ» και παρέχει δαψιλώς τα αγαθά του, αυτόν επικαλείται ο Λειτουργός να ευλογήσει και τους νεονύμφους και να διατηρήσει αδιάσπαστο το δεσμό τους.

    «Ὅτι ἁγνοί πρός τὸν ὑπό σοῦ νομοθετηθέντα γάμον συνήφθησαν»

    61. «Ὅτι ἁγνοί πρός τὸν ὑπό σοῦ νομοθετηθέντα γάμον συνήφθησαν». Εδώ είναι ολοφάνερος ο συμβολισμός των στεφάνων του γάμου για τον οποίο έγινε λόγος στο σχόλιο αριθ. 33. Οι νεόνυμφοι, κατά τον ιερό Χρυσόστομο, στεφανώνονται για το σώφρονα, εγκρατή και αγνό τους βίο «ὅτι ἀήττητοι γενόμενοι, οὕτω προσέρχονται τῇ εὐνῇ, ὅτι μή κατηγωνίσθησαν ὑπό τῆς ἡδονῆς» (Ομιλία θ´ εις Α´ Τιμόθ. παρ. 2).

    Ευχαριστήρια ευχή κατά τη συστολή των συμβόλων του γάμου

    62. Η ευχαριστήρια τούτη ευχή φαίνεται να λέγεται από τους ίδιους τους νεονύμφους ή από τον Ιερέα για λογαριασμό τους. Και ενώ η προηγούμενη ευχή λέγεται κατά τη «λύση» των στεφάνων, αυτή εδώ λέγεται τη στιγμή που «συστέλλονται» μαζεύονται δηλ. και περιτυλίγονται τα στέφανα. Οι νεόνυμφοι κατά τη «συστολή» των συμβόλων του γάμου, των στεφάνων δηλ., αναπέμπουν ύμνο ευχαριστίας στον Τριαδικό Θεο που τους αξίωσε με δική τους αβίαστη, ανεπηρέαστη και σύμφωνη γνώμη να καταλήξουν σε αμοιβαία υπόσχεση γάμου και να τελέσουν την ακολουθία του μυστηρίου αυτού που εξύψωσε και καθαγίασε ο ίδιος ο Κύριος με την προσωπική του παρουσία και την τέλεση του γνωστού θαύματος κατά τη διάρκεια «τοῦ ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας γάμου». Για τη φύλαξη των στεφάνων του γάμου από τους νεονύμφους ή παλιότερα από την ίδια την Εκκλησία βλ. παραπάνω αντίστοιχα τα σχόλια αριθ. 33 και 59.

    PHGH=

    Απόσπασμα από το βιβλίο:
    «Μεγαλύνθητι, Νυμφίε… Ἡ ἱερολογία τοῦ θρησκευτικοῦ ὀρθοδόξου Γάμου»
    του Θωμᾶ Ν. Ζήση, Φιλολόγου-Γυμνασιάρχου

     
  • lithari 10:02 pm on 24/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση
    Tags: Μακάρι να μην συμβεί τίποτα, αλλά καλόν είναι να είμαστε κι'εμείς προετοιμασμένοι και ..αχρείαστα να είναι !!!   

    Οδηγός και λίστα επιβίωσης…Μακάρι να μην συμβεί τίποτα,αλλά καλόν είναι να είμαστε κι’εμείς προετοιμασμένοι και ..αχρείαστα να είναι !!! 

    Οδηγός και λίστα επιβίωσης για τυχόν………………………………..

    πτώχευση, και όχι μόνο…..

    Πολλοί φίλοι και φίλες μου έχουν ζητήσει να γράψω ένα άρθρο με «Οδηγίες Επιβίωσης»,γιατί μπορεί σύντομα να αντιμετωπίσουμε δύσκολες καταστάσεις που να οφείλονται σε διάφορους λόγους,όπως πτώχευση και στάση πληρωμών,περίεργα και πρωτόγνωρα γεωφυσικά φαινόμενα και εγώ δεν ξέρω τι άλλο…Μην ξεχνάμε,ότι τον Ιούνιο του 2011,ο διευθυντής της ΝΑΣΑ 

    =========================================================

    Φίλοι αναγνώστες,

    ΤΟ ΝΑ ΑΡΜΕΓΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΣΑΛΑΓΙΑΖΗΣ ΠΡΟΒΑΤΑ ΕΙΝΑΙ

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΕΥΚΟΛΟ.  ΕΜΑΣ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

    ΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΒΟΣΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΝΕΜΕΤΕ !!!

    =BY=f.b=BOSKO

    Φίλοι αναγνώστες.

    Βρίσκεστε σ΄αυτό το ιστολόγιο με δική  σας ευθύνη .

    Ενδεχομένως κάτι που θα διαβάσετε εδώ μπορεί να το

      θεωρήσετε ύβρη ή να σας θίξει ή να σας προσβάλλει.

    Θα πρέπει να γνωρίσετε πως δεν έχουμε καμία τέτοια πρόθεση .

    Έχοντας λοιπόν αυτό υπ΄όψιν οι επιλογές σας είναι δύο :

    α) ή να φύγετε απ΄το ιστολόγιο αυτό , διακόπτοντας την

    ανάγνωσή του ,ώστε να αποφύγετε πιθανή προσβολή των

    ηθικών , θρησκευτικών ή άλλων αξιών σας , ή β) να παραμείνετε

    αποδεχόμενοι πως ότι και να διαβάσετε

    δεν θα σας προσβάλλει καθ΄ οιονδήποτε τρόπο .

    Εμείς απ΄την μεριά μας θα προσπαθήσουμε να διαφυλάξουμε

    και να προβάλουμε τις πραγματικές ανθρώπινες αξίες , έχοντας

    πάντα ως γνώμονα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αλήθεια .

    ΕΠΙΣΗΣ:

    1.Τα δημοτικά αθάνατα δημοτικά μπορεί η δεν συμφωνούν πλήρως με τις απόψειςτου άρθρου.

    2.Επισημαίνουν ώμος στου φίλους του μπλοκ τα παρακάτω.

    3.Η ενημέρωσης-μάθηση, είναι ιερή υποχρέωση καθενός από εμάς.

    4.Η οποίες Αποψις του άρθρου εκφράζουν το συντάκτη του, ο

    όποιος και αναφέρετε .

    5.Την ευθύνη στα κείμενα που αναρτούνται στο

    https://boskotsopanhs.wordpress.com/

    φέρει ο υπογράφων ,ή η πηγή, και δεν αποτελούν απαραίτητα θέση και άποψη του παρόντος ιστολογίου.

    6.Σκέψης, κρίση, απόψεις, επιδίωξη  κάθε μορφής μήδε αυτής

    καθεαυτής της ατομικής προβολή, η με σκοπό

    αλλότριο η αλά αίτια η άλλης αίτιας,μήδε και του οικονομικού

    στόχου η του αυτό κάθε αυτό ως στόχο

    προσωπικο οικονομικο κέρδους η εκ Άλου σκοπού  οικονομικού η μέσο με στόχος το προσωπικό όφελος ,

    από οιαδήποτε αφορμή η σκοπό μέσο η αιτιατό μήδε και Tου προσωπικού η ατομικού συμφέροντος επί του

    συγκεκριμένου άρθρου ουδεμία σχέση έχουν τα δημοτικά

    αθάνατα δημοτικά οπουδήποτε και προέρχεται και

    απορρέουν .-

    7.Η δημοσιοποίηση άρθρων έχει ως σκοπό μονό και μονό την

    ενημέρωση-μάθηση και τίποτα λιγότερο η

    περισσότερο.-

    8.ΝΑ ΔΗΛΩΣΟΥΜΕ-ΔΗΛΩΣΗ ΟΤΙ¨

    ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΚΑΝΕΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ Η ΑΛΛΟ ΟΦΕΛΟΣ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ, ΔΕΝ

    ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΘΑ ΕΠΙΔΙΩΚΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

    ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΣΕΛΙΔΑ.

    ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΕΧΟΜΑΣΤΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ

    ΜΕ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΚΑΜΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

    Η ΑΛΛΗ ΕΚΛΥΣΗ Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟΔΕΚΤΗ

    ΓΙΑ ΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΛΟΓΟ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΑΝΑΓΡΑΦΕΤΕ ΣΤΗ

    ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΕ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΘΑ

    ΔΙΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ

    ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.-

    Αν παρ΄όλα αυτά υπάρξει κάποιο

    πρόβλημα ,

    επικοινωνήστε μαζί μας e-mail .

    Καλή συνέχεια ==============

    προέτρεψε μέσω τηλεοράσεως το προσωπικό της υπηρεσίας να εκπονήσει ένα οικογενειακό πλάνο επιβίωσης,γιά περίπτωση εκτάκτου ανάγκης.Προέτρεψε μάλιστα να γίνουν και αντίστοιχες συλλογές για τα κατοικίδια τους ζώα !!!

    Μακάρι να μην συμβεί τίποτα,αλλά καλόν είναι να είμαστε κι’εμείς προετοιμασμένοι και ..αχρείαστα να είναι !!!Θα προσπαθήσω λοιπόν να φτιάξω έναν ενδεικτικό κατάλογο για είδη που θα μάς χρειασθούν,για μία περίοδο τριών μηνών,για μία τριμελή οικογένεια.

    Οσον αφορά τα τρόφιμα που προτείνω, δεν αλλοιώνονται και μπορούν να φαγωθούν και μετά έναν χρόνο.
    Βέβαια όλα αυτά θα μας κοστίσουν λιγάκι !!!!

    ΤΡΟΦΙΜΑ

    – Να μπορούν να διατηρηθούν επί μακρόν.
    – Να πληρούν τις διατροφικές ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού. -Οσπρια (φακές,φασόλια,ρεβύθια ) 20 κιλά.
    -Ζυμαρικά (μακαρόνια σπαγγέτι,κοφτά,κριθαράκι) 30 κιλά.
    -Ρύζι 20 κιλά.
    -Αλεύρι 50 κιλά.
    -Μαγιά 3 κιλά.
    -Ιωδιούχο αλάτι 3 κιλά.
    -Χοντρό αλάτι 10-20 κιλά .(Χρειάζεται για τυχόν πάστωμα ψαριών και κρέατος).
    -Ντοματάκια κονσέρβα 45 κουτιά.
    -Γάλα εβαπορέ 100 κουτιά ή γάλα σκόνη.
    -Καφές 3-4 Σακουλακια των 250γρ.
    -Ζάχαρι 2 κιλά ή κουτάκια μέλι.
    -Λάδι 36 κιλά (δύο τενεκέδες)
    -Μπουκαλάκια ξύδι 10 μπουκαλάκια.
    -Τσάι 60 φακελλάκια.
    -Κονσέρβες κρέατος-ψαριού των 300γρ.30 κουτιά.
    -Σαλάμια αέρος-Λουκάνικα 20 τεμάχια.
    -Τυρί μυτζίθρα 10 κεφαλάκια.Δεν χαλάει όταν είναι στην αρχική συσκευασία,αεροστεγώς κλεισμένη.
    -Μπουκαλάκια ξυνό (υποκατάστατο λεμονιού) 10.
    -Ξηροί καρποί αλατισμένοι και μή.
    -Αποξηραμένα φρούτα και ντοματάκια.
    -Σκόρδα.
    -Μπαχαρικά διάφορα.
    Μην αποθηκεύσετε τίποτα στην κατάψυξη του ψυγείου,γιατί (ιδίως σε νησιά) μπορεί να κοπεί το ρεύμα από έλλειψη πετρελαίου.

    ΦΑΡΜΑΚΑ

    -Βιταμίνες.Οι PHARMATON GERIATRIC (είναι φθηνές,περί τα 9 Ε κόστος).Καθε κουτί αρκεί για τις ανάγκες ενός ατόμου για 30 ημέρες.Καλύπτει πλήρως τις ανάγκες σε βιταμίνες του οργανισμού, απορροφάται κατά 90% τουλάχιστον διότι είναι σε μορφή κάψουλας (εν αντιθέσει με τις βιταμίνες σε μορφή χαπιού που απορροφώνται κατά 25-30% από τον οργανισμό) και εμπεριέχει Ginseng που προσφέρει αυξημένη ενέργεια.

    -Παυσίπονα( Depon, ασπιρίνη, ponstan).
    -Αντιβιώσεις.
    -Οινόπνευμα.
    -Οξυζενέ.
    -Ιώδειο.
    -Σουλφαμιδόσκονη.
    -Betadine.
    -Hexalen (απαραίτητο για μολύνσεις στο φάρυγγα κ.α).
    -Immodium (κατά της διάρροιας).
    -Βαμβάκι.
    -Γάζες.
    -Επίδεσμοι
    -Γαντζάκια επιδέσμων
    -Αμμωνία.
    -Σκευάσματα για τσιμπήματα εντόμων.
    -Αλοιφή για εγκαύματα.
    -Αλοιφή κατα μυικών πόνων,όπως η Counter Pain.
    -Σπρέι αερολίν για βήχα ή σιρόπι βήχα.
    -Χάπια για το στομάχι.
    -Χαρομάντηλα.
    -Κολλύριο για τα μάτια.
    -Αποφρακτικό μύτης.
    -Φάρμακα που τυχόν λαμβάνονται από τα άτομα της οικογένειας.
    ΝΕΡΟ
    -Το λιγότερο 100 μπουκάλια.
    -Φίλτρα νερού και χάπια καθαρισμού νερού.(θα χρειασθούν αν πάρουμε νερό από κάποια άγνωστη πηγή).

    ΕΙΔΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ-ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΟΣ.

    -Χαρτιά Υγείας 40-60 ρολά
    -Χαρτί κουζίνας 6 ρολά
    -Χαρτοπετσέτες 10 μικρές συσκευασίες.
    -Σαπούνια 6 τεμάχια.
    -Βούρτσες για τα δόντια.
    -Οδοντόκρεμες 3 τεμ.
    -Ξυραφάκια και αφρός ξυρίσματος.
    -Απορρυπαντικό ρούχων (πληντυρίου και για το χέρι).

    ΕΡΓΑΛΕΙΑ

    -Πριόνι.
    -Τσεκούρι.
    -Σφυρί και πρόκες.
    -Πένσα.
    -Κόφτης σύρματος.
    -Ρολο λεπτού σύρματος.
    -Μαχαίρια.
    -Φτυάρι.
    -Σκαπάνι.
    -Αγκίστρια για ψάρεμα.
    -Δολώματα.
    -Σχοινί 10μ περίπου.
    -Βελόνες,καφίτσες,παραμάνες,κλωστές.
    ΕΙΔΗ ΦΩΤΙΣΜΟΥ
    -Αναπτήρες και Σπίρτα.
    -Κεριά.(Σπαρματσέτα).
    -Λάμπες πετρελαίου θυέλλης ή υγραερίου.
    -Γκαζάκια.
    -Φακοί 3
    -Μπαταρίες.
    -Γκαζιέρα υγραερίου και γκαζάκια γι’αυτην.
    -Δαδί ή υποκατάστατο για άναμα καυσοξύλων.
    -Φωτιστικό πετρέλαιο 3 μπετόνια.
    ΕΙΔΗ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΩΣ Υπάρχει περίπτωση αν τυχόν γεωφυσικά φαινόμενα να χρειασθει να κατασκηνώσουμε στην ύπαιθρο,οπότε θα χρειασθούμε.
    -Υπνόσακκους.
    -Φουσκωτά στρώματα.
    -Σκηνή 4 ατόμων ή 2 αντίσκοινα των 2 ατόμων.
    -Πλαστικά: Πιάτα,κυπελάκια,πηρούνια,κουτάλια.
    -Σουγιάδες πολλαπλής χρήσεως.
    -Αποθητικά κουνουπιών.
    -Αποθητικά φιδιών.Το καλύτερο απωθητικό φιδιών είναι το σκόρδο.Μερικές σκελίδες γύρω από εκεί που θα κοιμηθούμε απωθούν τα φίδια.
    -Φάρμακα για τσίμπημα φιδιού,σκορπιού,κλπ (ξέρουν τα φαρμακεία).
    -Πετσέτες.
    -Χύτρες 2 ,κατσαρολάκι και μπρίκι.

    ΟΠΛΙΣΜΟΣ

    Σε περίπτωση στάσεως πληρωμών,μπορεί να αρχίσουν ληστείες από πεινασμένους και από ληστοσυμμορίες,ιδίως αλλοδαπών,οπότε για την ασφάλεια μας,καλόν είναι να βγάλουμε από τώρα άδεια κυνηγίου και να αγοράσουμε ένα κυνηγετικό όπλο,δίκανο(φθηνό είναι) ή επαναλλειπτικό μονόκανο (όχι αυτομάτου γεμίσεως γιατί συνήθως μπλοκάρει),με τα κατάλληλα φυσίγγια.Η άδεια κυνηγίου χρειάζεται γιά να πάρουμε άδεια αγοράς του όπλου από την αστυνομία.
    ΚΑΥΣΙΜΑ

    Θα χρειασθούμε καύσιμα για το αυτοκίνητο μας,τα οποία θα έχουν από την πρώτη μέρα εξαφανισθεί απο τα βενζινάδικα.Μπορούμαι να αποθηκεύσουμε,αλλά κυρίως η βενζίνη χρειάζεται ειδικά δοχεία.Τα βενζινάδικα μπορούν να σας πληροφορήσουν που πωλούνται τέτοια δοχεία.Το πετρέλαιο μπορεί να αποθηκευθεί και σε κοινό μπετόνι.

    ΕΙΔΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ

    Φορητό ραδιοφωνάκι με απόθεμα μπαταριών για να μπορούμε να ενημερωνόμαστε σε περίπτωση διακοπής του ρεύματος ή αν κατασκηνώσουμε.

    ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

    Οσοι μένετε στην επαρχία,καλόν είναι να κάνετε από τώρα αναγνωρίσεις για χώρους που προσφέρονται για κατασκήνωση στην ύπαιθρο.Να επιδιωξετε να βρείτε όσον το δυνατόν ψηλότερα,για αποφυγή <τσουναμιού>.Καλόν είναι να επισημάνετε σπηλιές,αν υπάρχουν σε βουνά.Σε τέτοια περίπτωση πρέπει να πάρετε μέτρα ασφαλείας κατά την νύχτα.

    Ενας αυτοσχέδιος συναγερμός για να αντιληφθείτε ότι κάποιος πλησιάζει την κατασκ΄νωση σας,είναι ο εξής.Απλώνουμε σε απόσταση 20-30μ,λεπτό σύρμα ή σπάγγο τεντωμένο σε πασσάλους ανά 5 μέτρα και σε απόσταση 25 εκατοστών από το έδαφος.Επάνω στο σύρμα δένουμε κουτάκια αναψυκτικών με πετραδάκια μέσα,ώστε αν κουνηθεί το σύρμα να κουδουνίσουν.Καλύτερο βέβαια θα ήταν να είχαμε κρεμάσει στο σύρμα μικρά κουδουνάκια.Είναι ένας πρόχειρος τρόπος συναγερμού.

    Γιάυτο χρειάζεται να έχουμε προμηθευτεί την κουλούρα λεπτού συρματος ,που αναφέρω στα εργαλεία.

    Αν στην περιοχή που κατασκηνώσαμε υπάρχουν Λαγοί,φτιάχνουμε με το σύρμα που προανέφερα θηλειές διαμέτρου 15-20 εκατοστών και τις τοποθετούμε σε περάσματα Λαγών (επισημαίνονται από τις ακαθαρσίες τους) ως εξής.

    Τοποθετούμε την θηλιά κάθετα πρός το έδαφος και το άλλο άκρο του σύρματος,περίπου 50 εκατοστά,το δένουμε σε πασαλάκι.Ο λαγός όταν περάσει από μέσα η θηλεία σφίγγει και τον πιάνει.Βέβαια αυτός ο τρόπος κυνηγιού απαγορεύεται,αλλά στην ανάγκη ..ο σκοπός αγιάζει τα μέσα !!

    Ενδεικτικά είναι όσα ανέφερα,μπορεί να ξέχασα και κάτι.Ο καθένας μας ξέρει τι άλλο μπορεί να του χρειασθεί.Πάντως μην αφήσετε να τα προμηθευτείτε την τελευταία στιγμή,γιατί μπορεί να μη βρείτε τίποτα για πολλούς λογους (εξάντληση,κερδοσκοπία,ληστείες,κλπ).

    Καλόν είναι επίσης,να έχετε ορισμένα χρήματα εκτός τραπέζης,γιατί σε τέτοιες περιπτώσεις τα ΑΤΜ θα αδειάσουν πολύ γρήγορα ή η τράπεζα να μην δίνει.

    Ας κάνουμε λοιπόν προμήθειες και ΑΧΡΕΙΑΣΤΕΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ !!!!!!!!!

    ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗΣ

    ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ εα

    http://perseasorion.blogspot.gr

    Επειδή η κατάσταση στην Ελλάδα ως προς την οικονομία δεν έχει αλλάξει. Αλλά αντιθέτως χειροτερεύει…
    Τα πράγματα φαίνεται να έχουν ως εξής:

    Είτε συνεχίζουν τα μέτρα των μνημονίων, ξεφεύγουμε την χρεωκοπία ως χώρα(στα χαρτιά μόνο), χρεοκοπεί όλος ο κόσμος κανονικά.
    Ξεπουλιέται παράλληλα ο ορυκτός και μη πλούτος της χώρας, αφού από ένα σημείο και μετά ο κόσμος δεν θα έχει άλλα για να ξεχρεώσει έχοντας δώσει ακόμα και το σπίτι του.

    Και καθιερώνεται λοιπόν σκλάβος για δεκαετίες στην ίδια του την χώρα χάνοντας κάθε αξιοπρέπεια.
    Όλα αυτά προσχεδιασμένα από εκτός και κυρίως εντός παραγόντων και πλέον νόμιμα χάρη στα τελευταία καμάρια της Ελληνικής πολιτικής σκηνής.

    Το άλλο σενάριο είναι να πτωχεύσουμε κανονικά, όπως έπρεπε να γίνει εδώ και 2 χρόνια.

    Τα νούμερα δεν βγαίνουν, πότε δεν έβγαιναν, όλοι το ήξεραν και το εκμεταλλευόντουσαν και συνεχίζουν ακόμη να το κάνουν.
    Δουλεύουμε για ένα καλύτερο μέλλον, έχοντας την αξιοπρέπεια μας, το σπίτι μας, χωρίς να είμαστε σκλάβοι στην ίδια μας την χώρα. Βλέποντας τι μπορούμε να κάνουμε από εκεί και πέρα, βρίσκουμε νέες συνεργασίες, αφού θα έχουμε μάθει από τα λάθη μας πρώτα.
    Το πιο βασικό από όλα.

    Αυτή η χώρα έχει περάσει χειρότερα βάσανα από χρεοκοπίες, και πόσες χρεοκοπίες αν έχει επιβιώσει!?
    Μπορούμε να αντέξουμε πιστεύω άλλη μία.

    Εμείς έτσι και αλλιώς χαμένοι είμαστε,άσχετα με το ποιος θα βγει στις εκλογές, οικονομικά δεν στεκόμαστε καλά, να το θέσω και ευγενικά.

    Το θέμα είναι να κάνουμε μια καλή αρχή από εδώ και πέρα, έχοντας μάθει από τα λάθη μας.

    Κοσκινίζοντας και τιμωρώντας πάντα, και όχι επιλεκτικά, όταν παρανομούν, τους πολιτικούς και με όραμα να κοιτάμε το μέλλον για τα παιδιά μας.

    Μακάρι να μπορεί να βρεθεί λύση να είμαστε εντός Ευρώπης και να μην ξεπουληθούμε. Να υπάρξει μια ανθρώπινη λύση που να βοηθήσει την χώρα να βρει τον δρόμο της.

    Φυσικά θα είναι ανάλογη με τα προβλήματα της που στην Ελλάδα είναι πάρα πολλά, για να είμαι ειλικρινής.

    Η οποία θα πρέπει να αρχίσει από όλους μας, από μέσα μας καταρχάς, να θελήσουμε όλοι να κάνουμε την Ελλάδα έτσι όπως έπρεπε να ήταν.

    Το σίγουρο είναι ότι όποια από τις 3 πρώτες(φυσικά η 3 είναι καλύτερη), ή οποιαδήποτε άλλη λύση βρεθεί, καμία δεν θα είναι ρόδινη για την Ελλάδα, και αυτό χάρη στα καμάρια, στα ακατέργαστα διαμάντια της πολιτικής που όλοι μας(μούντζα στα μούτρα μας) ψηφίζαμε(πλειοψηφία του κόσμου) τα τελευταία 37 χρόνια.

    Για αυτό μην κοροϊδευόμαστε, δύσκολοι καιροί έρχονται.

    Σημείωση:

    Δεν είναι σκοπός μου να προ διαθέσω κάποιον τι να ψηφίσει, γιατί πιστεύω πλέον έχουν πέσει οι μάσκες και με λίγο παρατηρητικότητα όλα φαίνονται για το ποιος αντιπροσωπεύει τι, αλλά να τονίσω ότι στην περίπτωση που συμβεί κάτι, λογικά θα γίνει μετά τις εκλογές του Ιουνίου, αν γίνουν(πρέπει να κοιτάμε και αυτή την περίπτωση λόγω ρευστότητας των γεγονότων) και για αυτό θα πρέπει να είμαστε όλοι προετοιμασμένοι από πριν για ότι τυχόν έρθει. Γιατί όπως όλα δείχνουν δεν υπάρχει μεγαλύτερο περιθώριο λόγω της οικονομικής μας κατάστασης.

    Αν ισχύσει λοιπόν μία από τις δύο πρώτες περιπτώσεις, γιατί η τρίτη είναι σχεδόν απίθανη για να είμαι ειλικρινής.

    Σας στέλνω λοιπόν οδηγό επιβίωσης:

    http://perseasorion.blogspot.com/2011/12/blog-post.html

    (Εννοείτε ψάξτε και εσείς στο διαδίκτυο αν κάτι δεν σας καλύπτει στο παραπάνω link)
    Όποια αρνητική οικονομική εξέλιξη συμβεί, θα πάρει τουλάχιστον 6 μήνες την χώρα για να επανέλθει κάπως στα ίσα της.

    Ασφάλεια & φαγητό, φάρμακα
    (κυρίως αυτό το σχέδιο είναι για άτομα που δεν έχουν εύκολη προσπέλαση σε χωριό, επειδή ζουν σε μεγάλες πόλεις όπως Αθήνα, Θεσσαλονίκη κλπ. Εκτός των φαρμάκων που τα χρειάζονται και στην επαρχία, λιγότερο από τις μεγαλουπόλεις λόγω πιο ποιοτηκής ζωής όμως).

    Άρα προτείνω να έχετε προμήθειες 6 μηνών τουλάχιστον.

    Επίσης για θέμα ασφάλειας σε τυχόν στάση πληρωμών,(δες Αργεντινή*) προτείνω να έχετε σχέδιο να πάτε στο χωριό σας. Να πάρετε μαζί τις προμήθειες καθώς και τα απαραίτητα φάρμακα ή να τα έχετε ήδη πάει εκεί.

    ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΑ ΝΑ ΔΙΚΤΥΩΘΕΊΤΕ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ, ΝΑ ΕΙΣΤΕ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ!!!(πολύ σημαντικό SOS).

    *Επίσης φανταστείτε τι θα γίνει στις πόλεις ή περιοχές που υπάρχει μεταναστευτικό πρόβλημα.(πέρα από τα δικά μας εγκληματικά στοιχεία).

    Και δεν αναφέρομαι στους καλούς σε χαρακτήρα μετανάστες.

    Προτείνω όλοι να έχουν και κάποιο είδους όπλο(όχι αναγκαστικά περίστροφο) που να είναι ξεκάθαρα και για κανέναν άλλο λόγο για την άμυνα του ιδίου και της οικογενειάς του.

    Σας παραθέτω και πληροφορίες για χόρτα, ποια είναι φαγώσιμα(έχει φωτογραφίες) και πως να τα μαζεύετε.
    Υπάρχουν πολλά sites πάνω στο θέμα αυτό καθώς και βιβλία που μπορείτε να αγοράσετε.

    Στο ftiaxno.gr σας παραθέτει μερικούς τίτλους βιβλίων για χόρτα, βότανα κλπ.

    Ψάξτε και μόνοι σας φυσικά.

    Σχετικά links:

    http://laspistasteria.wordpress.com/2008/03/20/radiki/

    http://sigatakastana.blogspot.com/2012/03/blog-post_10.html

    http://www.ftiaxno.gr/2008/03/blog-post_17.html

    Τρόποι μαγειρέματος χωρίς ρεύμα
    Εξοπλιστείτε με φουρνάκι που καίει ξύλα, ή φιάλη υγραερίου με μάτι και βαλβίδα και λάστιχο που συνδέει αυτά φυσικά.
    Ώστε να είστε ανεξάρτητοι από τυχόν διακοπή ρεύματος για κανένα μήνα πάνω κάτω, για να μαγειρεύετε. Μετά βρίσκεται την άκρη.

    Φιάλες υγραερίου βρίσκετε σε καταστήματα που πουλάνε είδη camping-barbeque,συσκευές θέρμανσης όπως αυτές που βλέπετε σε καφετέριες.

    http://www.xo.gr/dir-az/Y/Ygraeriou-Fiales
    http://www.4uthesite.com/category.php?caid=442
    http://www.vrisko.gr/dir/fiales-ygraerioy/athina/
    http://www.xo.gr/dir-az/Y/Ygraeriou-Fiales

    Τιμή, φιάλη, μάτι, βαλβίδα και λάστιχο είναι 60 ευρώ πάνω κάτω(αν δεν έχετε άδεια φιάλη). ΑΛΛΑ με κάθε άδεια φιάλη που έχετε η νέα δίδεται 20 ευρώ, άρα αν έχετε μάτι, βαλβίδα και λάστιχο, δίνεται την παλιά φιάλη και παίρνεται με 20 την νέα.

    Ορίστε και παράδειγμα:
    http://st3.xo.gr/files/1/Backoffice/customer_photos/10557587.JPG
    http://st3.xo.gr/files/1/Backoffice/customer_photos/10557588.JPG

    Μην ξεχάσετε βαλβίδα και το λάστιχο.

    Αλλιώς δείτε αν μπορείτε να φτιάξετε ηλιακούς φούρνους. Φτιάχνονται εύκολα και με απλά υλικά.
    Σχετικό link:
    http://solarcooking.org/plans/

    Να έχετε υπόψη για κάκιστο σενάριο
    Επίσης αυτό είναι επιφύλαξη αλλά συζητιέται και σε σοβαρούς κύκλους, επειδή η χώρα είναι σε αδύναμη κατάσταση υπάρχει η περίπτωση να συμβεί θερμό επεισόδιο. Θυμηθείτε τις συνθήκες των Ιμίων.
    Και ήταν χειρότερες από ότι είναι τώρα για τους Τούρκους.
    Μακάρι να μην συμβεί, αλλά τίποτα δεν αποκλείεται. Σε τέτοιες καταστάσεις όλα είναι ρευστά.
    Έχουν καταγραφεί περίεργες Τουρκικές κινήσεις την περίοδο των εκλογών, καθώς και μέχρι 24 Μαΐου κάνουν ασκήσεις στο Αιγαίο.
    Ψάξτε το και εσείς.

    Υ.Γ. Ξέρω ότι υπάρχει δισταγμός για να πάρει κανείς 6 μήνες προμήθειες, εδώ και για 3 μήνες είναι πολύ. Για 3 κυρίως λόγους, λεφτά, ψυχολογική πίεση, χώρος.

    1)Τα λεφτά δεν θα πάνε χαμένα, γιατί σκεφτείτε ότι αγοράζετε τώρα θα το φάτε στο μέλλον πριν λήξει, άρα δεν θα κάνετε ψώνια τότε. Το μόνο μη βολικό στη όλη διαδικασία είναι ότι πρέπει να δώσετε λεφτά μαζεμένα για να τα αγοράσετε.
    Σε αυτό προτείνω λίγα λίγα, όσα μπορείτε κάθε φορά που πάτε σούπερ μάρκετ.

    2)Χώρος, προσωπικά το βρίσκω ανούσια δικαιολογία
    γιατί όλα τα σημάδια εντός και εκτός Ελλάδος δείχνουν
    αρνητικά, άρα με το να είστε προετοιμασμένοι, αλλά θυσιάζετε λίγο την διακόσμηση του σπιτιού και επηρεάζεται η καλαισθησία σας, πιστεύω δεν είναι σημαντικό.

    3)Ψυχολογική πίεση, ότι θα μπεις στο τρυπάκι ότι μπορεί να συμβεί κάτι τραγικό και τρέχεις να πάρεις πράγματα, και αν δεν γίνει θα είναι κουραστικό με ψυχολογικές μεταπτώσεις ενδιάμεσα και στο τέλος ποιος μου εγγυάται ότι θα γίνει κιόλας?

    Δυστυχώς σε τέτοιες περιπτώσεις είσαι σίγουρος μόλις γίνουν τα γεγονότα, μπορεί να γίνουν γρήγορα μπορεί να γίνουν αργά, μπορεί και καθόλου, αλλά αν γίνουν δεν ξαναγυρνάνε πίσω για να ετοιμαστείς.
    Άρα μπορεί να προλάβεις να πάρεις προμήθειες μόλις δεις τα πρώτα σημάδια ή να είναι πολύ αργά για κάθε κίνηση ή να μην γίνουν και να βρεθεί η ιδανική λύση ώστε τελειώσουν όλα τα προβλήματα.
    Μπορείς όμως να το ξέρεις 100% ότι θα γίνει το τελευταίο, όταν όλα κατά 95% και πάνω δείχνουν το αντίθετο?

    Πέρα του επιχειρήματος ότι πρέπει πάντα να έχουμε προμήθειες για ώρα ανάγκης, από φυσική καταστροφή(σεισμός, πιθανό στην Ελλάδα) έως πόλεμο
    ή στην περίπτωσή μας καμιά στάση πληρωμών και αναρχία(με την κακή έννοια) στους δρόμους.

    Υπάρχει επιπλέον το επιχείρημα ότι όλα δείχνουν ότι τώρα δεν είναι μια κανονική, δύσκολη περίοδος για την χώρα όπου θα φτιάξει, με κάποια απλά προβλήματα κοκ.
    Έχει γίνει τους τελευταίους μήνες κάτι, για το καλύτερο της χώρας? Τίποτα δεν έφτιαξε, ψάξτε τι λένε οι έξω, οι αντικειμενικές πάντα εφημερίδες ή sites, ψάξτε μόνοι σας, καλυτέρεψε καθόλου η κατάσταση? Μεταξύ μας δεν χρειάζεται να βλέπουμε ειδήσεις ή να μας πούμε οι έξω πως είναι η κατάσταση στην Ελλάδα, τα βλέπουμε καθημερινά μόνοι μας.
    Μπορεί να θεωρηθεί ότι αυτή η περίοδος που περνάμε είναι σαν την περίοδο 2008 έως και 2011 μέσα, που υπήρχε ελπίδα ότι κάτι μπορεί να γίνει ώστε να αποφύγουμε τα χειρότερα που έρχονται?
    Ή πρόκειται να καλυτερέψει έτσι εύκολα από την μια μέρα στην άλλη?

    Το τελευταίο που θέλω να πω, είναι ότι αν όλα αυτά συμβούν, αυτό που θα έχει σημασία είναι να βοηθάει ο ένας τον άλλον, να μείνουμε ενωμένοι ότι και αν συμβεί.
    Αλληλεγγύη είναι το μόνο που μας έχει μείνει και αλληλεγγύη είναι αυτό που θα μας σώσει.
    Dimitris K.
    Hellas XG
    ΠΗΓΗ

    Διαβάστε περισσότερα θέματα επιβίωσεις με κλικ ΕΔΩ

    http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2014/03/blog-post_1435.html#ixzz2wtCOI0jH

     
  • lithari 10:41 am on 24/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    …δύο Διαθήκες που δόθηκαν στον άνθρωπο από τον Θεό …Εντολή πέμπτη «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα εύ σοι γένηται, και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης της αγαθής, ής Κύριος ο Θεός σου δίδωσί σοι». 

    Η πίστη αποτελεί το ζωογόνο θεμέλιο της ηθικής πράξεως, την εμπνέει και την καθοδηγεί, ώστε να είναι ενέργεια φωτισμένη και ισόρροπη. Αυτή δε πάλιν αποτελεί την έμπρακτη πιστοποίηση της δυνάμεως τού δόγματος, τον καρπό τού Δέντρου της πίστεως, η ικμάδα τού οποίου καθιστά έκδηλη τη δύναμη της  φανερωμένης θείας αλήθειας. Πίστη και πράξη ή δόγμα και ήθος είναι οι δύο όροι της δικαιώσεως τού ανθρώπου, τα δύο σταθερά βάθρα στα οποία στηρίζεται η  σωτηρία τού ανθρώπου. Κατά την ορθόδοξη σωτηριολογία, ο άνθρωπος για να σωθεί χρειάζεται πρώτιστα πίστη ορθή, βασισμένη στο λόγο της θείας αλήθειας,  όπως αυτός δόθηκε και λειτουργεί στο χαρισματικό χώρο της Εκκλησίας. Οποιαδήποτε απόκλιση από την πίστη αυτή, οποιαδήποτε αιρετική στρέβλωση των  δογμάτων και αντιλογία προς ό,τι αποκάλυψεν ο Θεός στερεί τον άνθρωπο της σωτηρίας. Παράλληλα, είναι απαραίτητη και η παρουσία αγαθών έργων, σαν  έκφραση ζωής διαθερμαινόμενης και φωτιζόμενης από την πίστη. Τα αγαθά έργα φυσικά δεν είναι καθ’ εαυτά αξιόμισθα. Ο Θεός δηλαδή δεν είναι  υποχρεωμένος -όπου αυτά υπάρχουν- να τα ανταμείψει. Όμως η παρουσία τους, ως απτή πιστοποίηση της αλήθειας και της ζωτικότητος της πίστεως, είναι  αναγκαία διά τή δικαίωση τού ανθρώπου. Μόνο κάτω από το πρίσμα αυτό θεωρούμενα τα αγαθά έργα είναι σχετικώς αξιόμισθα. Περιττό βέβαια να  σημειώσουμε, ότι τα αγαθά έργα είναι δυνατά και έχουν την κάποια αξία τους μόνο με τη βοήθεια της χάριτος τού Θεού, η οποία τα εμπνέει και τα καθιστά  δυνατά. Έτσι ο Θεός, ανταμείβοντας τα αγαθά έργα, δεν κάνει τίποτε άλλο από τού να στεφανώνει τα ίδια του τα δώρα, διότι η χάρη που τα πραγματώνει  είναι δωρεά ελεύθερη τού Θεού. Είναι λάθος να νομίζουμε, ότι η πίστη, σαν μια εγκεφαλική παραδοχή των θείων αληθειών χωρίς την ποιότητα τού ενάρετου  βίου, που εστιάζεται κυρίως στην αγαπώσα καρδία, μπορεί να σώσει τον άνθρωπο. Μια τέτοια πίστη έχουν και τα δαιμόνια, χωρίς αυτό να τα οδηγεί στη  σωτηρία446. Μόνον η πίστη η δι’ αγάπης ενεργουμένη447, δηλαδή η ορθή αποδοχή των δογμάτων συνταιριασμένη με την έμπρακτη αγάπη προς τον Θεό και  το συνάνθρωπο, μπορεί να σώσει τον άνθρωπο448. Ορθοδοξία και ορθοπραξία αποτελούν τα δύο ακλόνητα βάθρα πάνω στα οποία στηρίζονται το ήθος και ο  προς σωτηρία δυναμισμός της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας. Μετά τα λίγα αυτά, στη συνέχεια θα πούμε λίγα λόγια και για το νόμο τού Θεού που αποτελεί έκφραση της πίστεως, όπως αυτός εκφράζεται στις δύο  Διαθήκες που δόθηκαν στον άνθρωπο από τον Θεό, η μία (η παλαιά) στο όρος Σινά και η άλλη (η νέα) στην επί τού Όρους Ομιλία τού Κυρίου.

    α) Ο παλαιός Νόμος.

    Ο παλαιός Νόμος δόθηκε στο όρος Σινά τον τρίτο μήνα από της εξόδου των Εβραίων από την Αίγυπτο και κατά την πορεία τού λαού προς τη γη των πατέρων του449.
    Ο Νόμος αυτός δόθηκε με εξαιρετική μεγαλοπρέπεια, με θορυβώδεις εκδηλώσεις, μέσα σε καπνούς και διάτορες φωνές σαλπίγγων, με αστραπές και σε νεφέλη γνοφώδη, ώστε να πτοηθεί ο σάρκινος εκείνος και αισθησιακός λαός από τα ηχηρά αυτά εκδηλώματα, να εντυπωσιαστεί και να μπορέσει να λάβει έτσι κάποια αίσθηση της μεγάλης σημασίας της θείας φανερώσεως και τού γεγονότος ότι με την τήρηση της διαθήκης τού Θεού θα γινόταν «λαός περιούσιος από  πάντων των εθνών»450. Το γεγονός δε, ότι ο Νόμος δόθηκε στο όρος έχει συμβολική αναγωγική σημασία. Το όρος είναι τόπος υψηλός. Η προσέγγιση της κορυφής του απαιτεί ανάβαση. Όμοια και ο Θεός κατοικεί στα υψηλά (στους ουρανούς), μακριά από τη χθαμαλότητα της γης. Για να προσεγγίσεις την Αλήθεια και το Νόμο του, πρέπει ν’ ανέβεις ψηλά, ν αφήσεις πίσω σου τα ταπεινά και χαμαίζηλα, ν’ αποδεσμευτείς από ό,τι σε κρατεί δεμένο με τη γη, ν’ αποκολληθείς από κάθε υλικό και γήινο (η έκφραση έχει σημασία τροπική). Το όρος όπου κατέβη ο Θεός ήταν τόπος άγιος. Στον αμαρτωλό λαό απαγορεύτηκε η προσέγγισή του. Μόνον ο υπηρέτης τού Θεού ανέβηκε μαζί με τον αδελφό του Ααρών στην κορυφή, για να συναντήσει εκεί τον Θεό. Ο λαός ωστόσο στον οποίον αφορούσε άμεσα η θεία φανέρωση, αγνίστηκε από το Μωϋσή με νηστεία, εγκράτεια και εξωτερικούς καθαρμούς, σαν ένα έργο ηθικής προετοιμασίας απαραίτητης για την υποδοχή τού Αγίου.

    Ο Νόμος, αν και προσαρμοσμένος στην ηθικοπνευματική αντοχή τού ανθρώπου της παλαιάς οικονομίας, όμως, ως φανέρωμα της λυτρωτικής βουλής τού Θεού, ως έκφραση τού αγίου του θελήματος σε μια πρώτη φάση της θείας αποκαλύψεως, έχει ακατάλυτο κύρος και ισχύ και έμελλε, συμπληρούμενος, να ενσωματωθεί στή νέα οικονομία της χάριτος στο Πρόσωπο τού σαρκωμένου Λόγου τού Θεού. Περιλαμβάνει δε ο Νόμος δέκα βασικές εντολές, οι οποίες ρυθμίζουν τα καθήκοντα τού ανθρώπου προς τον Θεό και το συνάνθρωπο. Ας τις δούμε κάπως αναλυτικά.

    Εντολή πρώτη

    «Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου, όστις εξήγαγόν σε εκ γης Αιγύπτου. Ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλην εμού».

    Στην εντολή αυτή περιλαμβάνονται· μία δήλωση, μία υπόμνηση και μία απαγόρευση. Και η μεν δήλωση αφορά στην αλήθεια και την κυριότητα τού Θεού πάνω στο λαό. «Εγώ είμαι ο αληθινός Θεός σου, ο μοναδικός κύριος της ζωής σου». Η δε υπόμνηση αναφέρεται στην απελευθέρωση τού λαού από το δουλικό ζυγό των Αιγυπτίων, την οποίαν έκανε Πρόσφατα ο Θεός, συντρίβοντας την αλαζονεία και τη δύναμη τού Φαραώ. Η υπόμνηση έχει άμεση αναφορά στην πιο πάνω δήλωση τού Θεού. «Μη λησμονείτε -τους υπενθύμιζε -ότι εγώ είμαι εκείνος που, αποδεικνύοντας τη μεγάλη μου δύναμη, σάς έσωσα θαυματουργικά από την κάκωση της δουλείας». Στα λόγια αυτά τονίζεται η βαθιά υπαρξιακή σχέση τού Θεού με το λαό του. Ο Θεός δεν είναι εδώ μία αφηρημένη θεότητα, μια ιδέα γενική και αόριστη σαν κι αυτές που πλάθει με το μυαλό του ο άνθρωπος, θεότητα παγερή και αδιάφορη, αδύναμη να βοηθήσει στην ιστορική του στιγμή τον άνθρωπο. Είναι ο Θεός ο γεμάτος αγάπη που μεριμνά για το πλάσμα του, ρυθμίζει και καθοδηγεί τη ζωή του, παρεμβαίνει στις δύσκολες ώρες του, το σώζει από κινδύνους και περιπέτειες, το περιέπει και το προστατεύει. Η απαγόρευση, τέλος, εκφράζει την απαίτηση τού Θεού, ο λαός, μπροστά στο μέγεθος της αγάπης, της αλήθειας και της δυνάμεως τού Θεού, να μένει πιστά προσκολλημένος σ αυτόν, χωρίς να στρέφεται σε άλλους ξένους και αλλότριους θεούς. Στην πιστότητα αυτή τού λαού που έρχεται σαν συνέπεια της πιστότητας τού Θεού προς το λαό, συνάπτεται η Διαθήκη, η συμφωνία τού Θεού με τον άνθρωπο. «Εγώ είμαι ο κύριος ο Θεός, ο γεμάτος πιστότητα και αγάπη προστάτης σας· αν και σεις μείνετε πιστοί και αφοσιωμένοι στο Νόμο μου, θα σάς αναδείξω λαό μου περιούσιο, εκλεκτό μεταξύ των άλλων λαών της γης· θα σάς χορηγήσω την αλήθειά μου και θα σάς περιβάλω με την αγάπη και την προστασία μου». Η Διαθήκη επομένως τού Θεού μένει αταλάντευτη και ισχυρή μόνο σε περίπτωση και στο μέτρο που ο λαός τιμά την υπόσχεσή του και μένει κι αυτός πιστός στο θέλημα τού Θεού.

    Εντολή δευτέρα

    «Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον ουδέ παντός ομοίωμα, όσα εν τώ ουρανώ άνω και όσα εν τή γη κάτω και όσα εν τοίς ύδασιν υπό κάτω της γής. Ου προσκυνήσεις αυτοίς ουδέ μη λατρεύσεις αυτοίς· εγώ γάρ ειμι Κύριος ο Θεός σου, Θεός ζηλωτής αποδιδούς αμαρτίας πατέρων επί τέκνα έως τρίτης και τετάρτης γενεάς τοίς μισούσί με και ποιών έλεος εις χιλιάδας τοίς αγαπώσί με και τοίς φυλάσσουσι τα προστάγματά μου».

    Η εντολή αυτή αποτελεί προέκταση της προηγούμενης. «Δεν θα έχεις άλλους θεούς -λέγει ο Κύριος- των οποίων να κατασκευάζεις ειδωλικά ομοιώματα ούτε από όσα υπάρχουν στον ουρανό, ούτε από όσα υπάρχουν στη γη ούτε και από όσα κινούνται στα ύδατα κάτω από τη γη (στις θάλασσες). Τα ομοιώματα αυτά δεν θα τα λατρεύσεις ούτε θα τα προσκυνήσεις». Κάνει δε και μια σημαντική δήλωση ο Θεός, θέλοντας να θέσει το λαό προ των ευθυνών του (το ίδιο είχε κάνει και στον πρώτον άνθρωπο, σχετικά με ενδεχόμενη παράβαση της εντολής του που θα γεννούσε το θάνατο451). «Σάς απαγορεύω την κατασκευή και την προσκύνηση των ειδώλων, γιατί πρέπει να ξεύρετε ότι είμαι Θεός ζηλωτής, που φθάνω σε σημείο να τιμωρώ τις αμαρτίες των πατέρων στα παιδιά τους μέχρι τρίτης και τετάρτης γενεάς». Με τα λόγια αυτά φοβίζει ο Θεός το λαό, που σκληροτράχηλος και απειθής καθώς ήταν, μόνο τη γλώσσα αυτή μπορούσε να κατανοήσει. Άλλωστε δεν βρισκόμαστε στην εποχή της χάριτος, που η ενέργεια τού Πνεύματος τού Θεού έμελλε να ενεργήσει στις καρδιές των ανθρώπων σαν αύρα λεπτή και απαλή. Στην παλαιά οικονομία τα εκδηλώματα της θείας ενέργειας ήσαν θορυβώδη και βίαια, με άμεση απάντηση της θείας δικαιοσύνης στα παραπτώματα τού λαού σαν μέσο ανασχέσεώς του από τον κατήφορο προς το κακό και την ειδωλολατρία. Εν πάση περιπτώσει ό,τι λέγεται εδώ κρύβει μια πολύ μεγάλη αλήθεια· ότι ο Θεός είναι ζηλωτής δηλαδή η φύση του ζέει, είναι καυτή σαν φωτιά («πύρ καταναλίσκον»452). Δεν είναι ψυχρός ή χλιαρός. Δεν μεταμελείται για τις αποφάσεις του. Η βούλησή του δεν έχει μεταπτώσεις και γυρίσματα ούτε γνωρίζει χαλάρωση στον τόνο και την έντασή της.

       Δεν λησμονεί ούτε αμνηστεύει την αμαρτία, αλλά την τιμωρεί οπουδήποτε και από οποιονδήποτε διενεργείται, με διαφοροποιήσεις φυσικά ανάλογα με τη βαρύτητα των αμαρτημάτων και στο μέτρο της πεισματικής και αμετανόητης επιμονής σ αυτήν της ανθρωπίνης βουλήσεως. Είναι φοβερόν, λέγει η Γραφή, «το εμπεσείν εις χείρας Θεού ζώντος»453. Η αλήθεια αυτή φαίνεται να μη συνειδητοποιείται όσο θα έπρεπε από τον άνθρωπο και μάλιστα στη νέα Διαθήκη της χάριτος, με το σκεπτικό ότι ο Θεός δεν είναι εκδικητικός και ότι η άπειρη αγαθωσύνη του είναι πιο δυνατή από τη δικαιοσύνη του, ώστε να μην είναι δυνατόν ο άνθρωπος να τιμωρηθεί αιώνια από τον εύσπλαχνο και πανοικτίρμονα Θεό. Λάθος μεγάλο, που ο διάβολος με τέχνη περνά στις επιπόλαιες και αστήρικτες ψυχές, κάνοντάς τες να λησμονούν ότι συναισθηματικοί ρομαντισμοί σαν κι αυτούς που παρατηρούνται στα επιπόλαια πλάσματα δεν υπάρχουν στον άγιο και αναλλοίωτο Θεό, που μένει αμετάκλητα πιστός στους λόγους και τις αποφάσεις του.

       Στο στόχαστρο της δευτέρας εντολής βρίσκεται η ειδωλολατρία, έναντι της οποίας ο Θεός φέρεται με πολλήν αυστηρότητα. Διότι αυτή είναι η κατ εξοχήν αμαρτία. Η μεγάλη αντίζηλος τού Θεού. Όταν ο πρώτος άνθρωπος θέρισε τον καρπό της παρακοής στην Εδέμ, εγκατέλειψεν αλόγιστα τον Πλάστη του και προσκολλήθηκε σε άλλους ψεύτικους και ανύπαρκτους θεούς. Το μυαλό του σκοτίστηκε τόσο, ώστε ανήγαγε σε θεούς τα κτίσματα. Λάτρεψε τα ουράνια σώματα, τα πλάσματα που κινούνται στη γη και τα ψάρια μέσα στις θάλασσες. Εθεοποίησε τα φαινόμενα της φύσεως, στην ουσία θεοποιώντας τον ίδιο τον εαυτό του, γιατί κι αυτός είναι ένα κομμάτι της φύσεως, ένα δημιούργημα. Επρόδωσε τη σχέση του με τον αληθινό Θεό και δέθηκε με το ψέμα. Αποδείχτηκε μοιχός, προδίδοντας το δεσμό του με τον Πατέρα και δημιουργώντας σχέσεις με άλλες ψεύτικες κι ανύπαρκτες θεότητες, προσκυνώντας είδωλα κωφά και άλαλα. Η ειδωλολατρία είναι το ψέμα, η διαστροφή, η αναλήθεια. Γκρεμίζει τον Πλάστη και στη θέση του ανεβάζει το πλάσμα του. Είναι η μεγάλη αυθάδεια, η ύβρη, η νόθευση της υπάρξεως. Γι αυτό κι ο Θεός στην παλαιά οικονομία απαντούσε άμεσα στη μεγάλη αυθάδεια τού λαού τον οποίον εξέλεξε σαν θεματοφύλακα της θείας του αλήθειας, όσες φορές αυτός αθετούσε την πίστη του, λατρεύοντας τα είδωλα. Τον τιμωρούσε πολύ αυστηρά παραδίδοντας αυτόν και τα τέκνα του στο δουλικό ζυγό άλλων ξένων ειδωλολατρικών λαών, για να νιώσει έμπρακτα το μέγεθος της αλόγιστης συμπεριφοράς και της αχαριστίας του. Όπως απαντά ο Θεός και σε κάθε άλλου είδους ειδωλολατρία και της πιο εκλεπτυσμένης μορφής, στην οποίαν περιέρχεται ο άνθρωπος κάθε εποχής, λησμονώντας τον Θεό που τον έπλασε και λατρεύοντας τις ιδέες, τις δυνάμεις και τις δεξιοτεχνίες του και γενικά τα έργα των χειρών του.

    Εντολή τρίτη

    «Ου λήψει το όνομα Κυρίου τού Θεού σου επί ματαίω· ου γάρ μη καθαρίσει Κύριος τον λαμβάνοντα το όνομα αυτού επί ματαίω».

    Όπως άγιος και σεβαστός είναι ο Θεός, άλλο τόσο άγιο και σεβαστο πρέπει να είναι και το όνομά του, που εκφράζει την άπειρη ουσία και τις θείες του ενέργειες. Ο Θεός νομοθετεί το σεβασμό τού ονόματός του σαν μια πιστοποίηση της σοβαρότητος της σχέσεως που σφυρηλατεί η Διαθήκη του με το λαό του. Διότι, όπου το όνομά του αλόγιστα διασύρεται, εκεί δεν μπορεί να υπάρχει αγάπη, σεβασμός και πιστότητα, οπότε η Διαθήκη τού Θεού κιβδηλεύεται. Στην εντολήν απαγορεύεται η «επί ματαίω», δηλαδή η χωρίς σοβαρό λόγο αναφορά και χρήση τού ονόματος τού Θεού, που είναι τόσο συχνές στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Η πρόχειρη και άνευ λόγου λήψη τού θείου ονόματος σημαίνει έλλειψη εκτιμήσεως και σεβασμού. Αν ο συνετός άνθρωπος κρύβει τα ιερά και τα όσιά του βαθιά μέσα στη ψυχή του, δεν τα προφέρει αλόγιστα ούτε τα διαπομπεύει, πόσο περισσότερο το πανάγιο όνομα τού Θεού οφείλει να κρύβει στα βάθη της καρδίας του, να το τιμά εν σιγή και να το λατρεύει! Απαγορεύει ο Θεός και τιμωρεί αυστηρά την πρόχειρη χρήση τού ονόματός του που γίνεται τόσο επιπόλαια είτε για να δοθεί σοβαροφάνεια στα λεγόμενα των ανθρώπων είτε και να βεβαιωθεί η αλήθεια των πράξεών τους. Απαγορεύει τον πρόχειρο όρκο και πολύ περισσότερο την ψευδορκία, που είναι διασυρμός της αλήθειας τού Θεού, σύμπτωμα ποταπότητος ψυχής. Η απαγόρευση της «επί ματαίω» λήψεως τού ονόματος τού Θεού, εξυπακούει φυσικά τη χρησιμοποίησή του σε περιπτώσεις σοβαρές454 που ανακύπτουν στην καθημερινότητα της ανθρώπινης ζωής. Ο Κύριος θα συμπληρώσει αργότερα τον Νόμο στο σοβαρό ζήτημα τού όρκου. Αν, τέλος, η πρόχειρη λήψη τού ονόματος τού Θεού απαγορεύεται, φανταζόμαστε πόσο πιο πολύ αποτρόπαιη είναι η βλασφημία τού αγίου του ονόματος, που είναι σύμπτωμα βαθιάς ακαθαρσίας και βδελυρότητος ψυχής, έστω κι αν αυτή γίνεται επιπόλαια και μηχανικά. Πώς είναι -αλήθεια- δυνατόν ο βλάσφημος να δει Πρόσωπο Θεού;

    Εντολή τετάρτη

    «Μνήσθητι την ημέραν των σαββάτων αγιάζειν αυτήν. έξ ημέρας εργά και ποιήσεις πάντα τα έργα σου· τή δε ημέρα τή εβδόμη σάββατα Κυρίω τώ Θεώ σου· ου ποιήσεις εν αυτή πάν έργον, σύ και ο υιός σου και η θυγάτηρ σου, ο παίς σου και η παιδίσκη σου, ο βούς σου και το υποζύγιόν σου και πάν κτήνός σου και ο προσήλυτος ο παροικών εν σοί. Εν γάρ έξ ημέραις εποίησεν ο Κύριος τον ουρανόν και την γήν και την θάλασσαν και πάντα τα εν αυτοίς και κατέπαυσε τή ημέρα τή εβδόμη· διά τούτο ευλόγησεν ο Κύριος την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν».

    Και η εντολή αυτή εντάσσεται στη σειρά των καθηκόντων που έχει ο άνθρωπος προς τον Θεόν· αφορά δε στον αγιασμό της ημέρας των Σαββάτων, που είναι η ημέρα τού Θεού. Κατ αυτήν γιορτάζει ο ίδιος ο Θεός. Αφού σε έξι μέρες τελείωσε το δημιουργικό έργο του και είδε ότι τούτο ήταν «καλόν», σύμφωνο δηλαδή με το σχέδιο της δημιουργικής του ενέργειας, «ξεκουράστηκε» από τον «κόπο» της δημιουργίας, ευλογώντας και αγιάζοντας την ημέρα την εβδόμη. Την «ανάπαυση» αυτή πρέπει να την νοήσουμε ιεροπρεπώς και όχι στα δικά μας φυσικά μέτρα, γιατί ο Θεός, ως το απόλυτο πνεύμα, δεν κουράζεται σωματικά όπως εμείς οι άνθρωποι. Με τη λήξη της δημιουργίας έχουμε τον πρώτο σαββατισμό (ανάπαυση) τού Θεού. Αργότερα ο Χριστός θα τελέσει με την ταφή του το δεύτερο σαββατισμό, μετά το πέρας τού λυτρωτικού έργου του, εγκαινιάζοντας την ημέρα την Ογδόη, τον άφθιτο αιώνα τού Θεού. Η ημέρα τού Σαββάτου, ως γιορτή τού Θεού, είναι ημέρα αγία και ιερά. Είναι άξια τιμής και σεβασμού. Όπως δε, τις ημέρες μεγάλων εθνικών και ιστορικών γεγονότων τιμούν οι άνθρωποι με αργία και άλλες εκδηλώσεις εορταστικές, έτσι και ο Θεός επιβάλλει στο λαό του αργία καθολική και απόλυτη κατά τη δική του γιορτή. Απαγορεύεται κατ’ αυτήν η εργασία σ’ ολόκληρο το οικογενειακό εύρος τού λαού. Δεν επιτρέπεται να εργάζονται οι γονείς, τα τέκνα, οι υπηρέτες, τα ζώα που είναι στη δούλεψη τού ανθρώπου και οι προσήλυτοι που μένουν προσωρινά κι εργάζονται στις εβραϊκές οικογένειες. Η αργία των Σαββάτων δεν είναι μία απλή τιμητική αφιέρωση στο δημιουργό Θεό, μία ανάμνηση τού έργου του, κομμάτι τού οποίου είναι και ο άνθρωπος, ο οποίος έχει τόσους λόγους να ευχαριστεί και να δοξάζει τον πλαστουργό του· είναι κατ’ επέκταση και σεβασμός προς την ανθρώπινη υπόσταση. Η ημέρα τού Θεού είναι ημέρα και τού ανθρώπου. Στον εβδοματικό χρόνο που ανακυκλώνεται συνεχώς σημαδεύοντας τη ζωή τού πλάσματος, η τελευταία ημέρα πρέπει να είναι ανάπαυση από κάθε δούλεψη και μόχθο. Και όχι μονάχα σαν φραγμός στην πλεονεξία τού ανθρώπου, αλλά και σαν ευκαιρία ανανεώσεως των σωματικών και ψυχικών του δυνάμεων, σαν ευκαιρία «αναψυχής» και επιδόσεως σε έργα αγαθά και καλλιέργειας πνευματικής της ψυχής. Αφ’ ετέρου πολύ συγκινητική είναι και η κοινωνική διάσταση της εντολής, που τόσο απλόχερα εκφράζει τη διάσταση της αγαπητικής πρόνοιας τού Θεού. Ο Θεός δεν περιορίζει την αργία μονάχα στους γαιοκτήμονες και τις οικογένειές τους, αλλά στους υπηρέτες και τους μισθωτούς προσήλυτους και σ αυτά ακόμη τα ζώα που αδιαμαρτύρητα δουλεύουν για το λίγο που έχουν ανάγκη για να ζήσουν. Όλοι αυτοί έχουν δικαίωμα στην ανάπαυσή τους. Ο άνθρωπος δεν πρέπει να τους την στερεί, πολύ δε ολιγότερο να τους συμπεριφέρεται απάνθρωπα και δυναστευτικά.

    Στην Κ. Διαθήκη το Σάββατο αντικαταστάθηκε από την Κυριακή455, ημέρα αφιερωμένη στην Ανάσταση τού Κυρίου. Και κατ αυτήν επιβάλλεται αργία από την Εκκλησία και τη χριστιανική πολιτεία. Η Κυριακή είναι η γιορτή τού Χριστού, στην οποίαν ανακλά η χαρά της αναστάσιμης θείας δόξας. Οι χριστιανοί πρέπει να την τιμούν και να την αγιάζουν μέσα στο πνεύμα της υψηλής κλήσεως και της αποστολής τους. Κάθε είδους προσβολή της Κυριακής είναι προσβολή τού ίδιου τού Χριστού και της Εκκλησίας. Περιττό να πούμε, ότι η κυριώτερη εκδήλωση τιμής της ημέρας τού Χριστού είναι ο εκκλησιασμός.

    Εντολή πέμπτη

    «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα εύ σοι γένηται, και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης της αγαθής, ής Κύριος ο Θεός σου δίδωσί σοι».

    Με την εντολήν αυτήν αρχίζει ο καθορισμός των καθηκόντων τού ανθρώπου προς τον πλησίον. Σε πρώτο πλάνο τονίζεται ο σεβασμός και η τιμή προς τους γεννήτορες, που είναι Πρόσωπα ιερά και σεβάσμια. Η περιωπή της πατρότητος και της μητρότητος είναι πολύ υψηλή. Με τις ιδιότητες αυτές ο άνθρωπος γίνεται συνδημιουργός Θεού. Ο Θεός έτσι έταξε τα πράγματα, η ζωή να διοχετεύεται διά μέσου των γονέων. Επομένως είμαστε χρεώστες σ’ αυτούς για το μεγάλο δώρο της ζωής, για τή δυνατότητα να υπάρχουμε. Είναι, λοιπόν, φυσικό και αυτοί να δικαιούνται την πρώτη μετά τον Θεό θέση στην αγάπη και το σεβασμό μας. Και όχι απλώς για το βιολογικό γεγονός της γεννήσεως, αλλά και για την περαιτέρω ανατροφή και εξέλιξη τού ανθρώπου, για την πολλή φροντίδα και αγάπη τους, για το μόχθο και τις πίκρες που νιώθουν στην ενάσκηση τού πατρικού και μητρικού τους καθήκοντος.
    Ο άνθρωπος πρέπει να τιμά και να σέβεται τους γονείς του όχι απλώς διότι το επιτάσσει ο Θεός και το υπαγορεύει η συνείδησή του, αλλά και διότι η απότιση τού χρέους αυτού είναι πηγή της δικής του ευδοκιμήσεως και ευτυχίας· «ίνα εύ σοι γένηται…». Πραγματικά· όταν μεταξύ γονέων και τέκνων υπάρχει η σωστή σχέση, οι γονείς αγαπούν και παιδαγωγούν με φόβο Θεού τα παιδιά τους, τα δε παιδιά είναι ευπειθή στους γονείς και ζουν στην παραδοσιακή ατμόσφαιρα της οικογένειας, δημιουργείται μία αρμονική κατάσταση την οποίαν ευλογεί ο Θεός, και η οποία γίνεται και από τις δύο πλευρές πηγή χαράς και αγαλλιάσεως. Ο υιός που φυλάσσει «νόμους πατρός» θα γίνει «επ’ εσχάτων σοφός»456, πράγμα πολυτίμητο διά τον άνθρωπο, ενώ οι ευχές των γονέων θα στηρίζουν θεμέλια οίκων τέκνων. Συγχρόνως τα παιδιά που ανατράφηκαν σωστά από τους γονείς, θα είναι πηγή ευφρόσυνης χαράς γι αυτούς, κόσμημα και στολίδι της ψυχής τους457.

       Και αυτά φυσικά σε μια οικογένεια που ζει και κατευθύνεται από το Νόμο τού Θεού. Δυστυχώς όμως υπάρχει και το αντίθετο φαινόμενο, οικογένειες που να ζουν χωρίς Θεό. Γονείς που είναι άστοργοι, βίαιοι και δυναστευτικοί στα τέκνα τους, τα παραδειγματίζουν κακώς με την απιστία και τα πολλά πάθη τους και σωρεύουν μνήμες πικρές και οργή στη ψυχή τους. Όπως και παιδιά σκληρά και αχάριστα προς τους γεννήτορες στους οποίους αρνούνται απόδοση της οφειλόμενης τιμής, τους προπηλακίζουν και τους εγκαταλείπουν απροστάτευτους στις δύσκολες και σκληρές ώρες τους, όταν η ζωή αρχίζει σιγά σιγά να τους εγκαταλείπει και έχουν ανάγκη στηρίγματος και βακτηρίας. Η αχάριστη αυτή διαγωγή στιγματίζεται από το Πνεύμα τού Θεού. Ο υιός που μυκτηρίζει τη μητέρα του και την ποτίζει με πικρία χαρακτηρίζεται ως άφρων458, ενώ αυτός που διώχνει τους γονείς του είναι «κοινωνός ανδρός ασεβούς»459. Όμοια, αυτών που κακολογούν τους γονείς «σβεσθήσεται λαμπτήρ, αι δε κόραι των οφθαλμών αυτών όψονται σκότος»460. Ιδιαίτερα αυστηρός είναι ο Νόμος στις περιπτώσεις που τα παιδιά σηκώνουν χέρι και κτυπούν τους γονείς τους· «ός τύπτει πατέρα αυτού ή μητέρα αυτού, θανάτω θανατούσθω» 461.

    Εντολή έκτη

    «Ου μοιχεύσεις»

    Η μοιχεία είναι σαρκική εξωσυζυγική σχέση, προσβλητική της οικογενειακής τιμής τού πλησίον. Είναι μεγάλο αμάρτημα, η βαρύτητα τού οποίου είναι ευθέως ανάλογη προς τη βαρύτητα της συζυγικής τιμής, που είναι ο συνεκτικός ιστός μιας σωστής και καθωσπρέπει οικογένειας. Η συζυγική πίστη είναι η έκφραση της αγάπης, της πιστότητας και τού σεβασμού που διακρατεί τους συζύγους σε μια ενότητα αρμονίας και αμοιβαίας αφοσιώσεως, η οποία συντηρεί τον οικογενειακό δεσμό και τον ανυψώνει σε ισόβια σχέση κάτω από την ευλογία και το πνεύμα τού Θεού. Η μοιχεία καταστρέφει το δεσμό αυτό. Είναι βάναυση προσβολή της προσωπικότητος τού ή της συντρόφου, καταπάτηση των όρκων πίστεως και διασυρμός της ιερότητος τού γαμικού δεσμού. Ο μοιχός αδικεί το σύντροφο μέλος, προσβάλλοντας την αγάπη και το σεβασμό που δικαιωματικά τού ανήκουν. Προσβάλλει την οικογένεια την οποίαν ουσιαστικά διαλύει με την ανάρμοστη διαγωγή του, διασύροντας συγχρόνως και τα λοιπά μέλη της. Και επειδή η οικογένεια είναι το ζωτικό κύτταρο της κοινωνίας, ο μοιχός αδικεί κατ επέκταση και την κοινωνία, διαλύοντάς την στο μέτρο της προσωπικής του συμμετοχής και ευθύνης. Τέλος ο μοιχός προσβάλλει και τον ίδιο τον Θεό, που είναι ο φυσικός νομοθέτης τού γάμου, τον οποίον εθέσπισε για τη συμπλήρωση της προσωπικότητος τού ανθρώπου και τη διαιώνιση τού είδους. Η μοιχεία, η οποία είναι πρόξενος και πολλών άλλων κακών, είναι αμάρτημα θανάσιμο, που οδηγεί τον άνθρωπο στην αιώνια αποκοπή του από τον Θεό. Επειδή δε προσβάλλει και τον κοινωνικό θεσμό, αποτελεί έγκλημα το οποίο τιμωρεί και ο νόμος των ανθρώπων. Ο παλαιός Νόμος τιμωρούσε τους μοιχούς με λιθοβολισμό462. Ο Σωτήρ τη μοιχεία τη θεώρησε ως το μόνο λόγο διαλύσεως τού γάμου463. Στη συνέχεια θα δούμε πώς ο Κύριος συνεπλήρωσε την απαγόρευση αυτή τού Νόμου.

    Εντολή εβδόμη

    «Ου φονεύσεις».

       Αν η μοιχεία είναι προσβολή της συζυγικής τιμής, ο φόνος είναι κατάλυση της ίδιας της ζωής. Είναι αμάρτημα μεγαλύτερο της μοιχείας, στο μέτρο που η ζωή είναι το ύψιστο φυσικό αγαθό, που μπορεί να έχει ο άνθρωπος επί της γης. Είναι και αυτός αδικία προς το συνάνθρωπο, την κοινωνία και τον Θεό, ο οποίος είναι ο δωρεοδότης της ζωής. Ο εσκεμμένος ιδιαίτερα φόνος προδίδει φύση άγρια, φαγωμένη από το μίσος και την εμπάθεια, ψυχή δουλωμένη στην κακουργία τού δαιμονικού πνεύματος. Είναι το θλιβερότεροη αμαρτία στην ειδεχθέστερή της μορφή. Σε καθολική συλλογική μεγέθυνση μετατρέπει σε κόλαση τη γη. Τη σπείρει με καταστροφές και χαλάσματα, τη γεμίζει με πόνο και δάκρυα. Ο πόλεμος στο στυγνό και αποτρόπαιο μεγαλείο του! Η ζωή είναι υπέρτατο δώρο Θεού. Κανένας δεν μπορεί να την αφαιρέσει. Θα την πάρει μονάχα αυτός που την έδωσε. Η ευθανασία δεν μπορεί να έχει ερείσματα στο Νόμο τού Θεού. Είναι φόνος, έστω κι αν έχει πολλά ελαφρυντικά. Πολύ δε περισσότερο η αυτοκτονία, που είναι έγκλημα χειρότερο από το φόνο, γιατί δεν είναι μόνο αυτοπροαίρετη αφαίρεση τού δώρου της φυσικής ζωής, αλλά και αφαίρεση της αιώνιας ζωής της ψυχής. Στο αυτό μέτρο και η εμβρυοκτονία είναι πράξη στυγητή και αποτρόπαιη, ως κατάλυση της ζωής στο πρώτο της τρυφερό ξεκίνημα!
    Ο φόνος, ως το μέγιστο αντικοινωνικό κακό, τιμωρείται αυστηρά και από τον ανθρώπινο νόμο. Ο παλαιός Νόμος τού Θεού τιμωρούσε τους φονείς με θάνατο,  φθάνοντας σε σημείο να τιμωρεί με το ίδιο μέτρο (με λιθοβολισμό) και τα ζώα, στις περιπτώσεις που αυτά τύχαινε να σκοτώσουν άνθρωπο465. Ο Νόμος της χάριτος θα συμπληρώσει τον παλαιό Νόμο και στο σημείο αυτό.
    σύμπτωμα της αμαρτίας, όπως το βλέπουμε στο φονικό χέρι τού Κάιν, που φορτισμένο με άγριο θυμό και σκοτεινή ζήλεια, σκότωσε τον αδελφό του464, γεμίζοντας από τότε με αίματα τη γη. Ο φόνος είναι καταστροφή και αφανισμός της υπάρξεως,

    Εντολή ογδόη

    «Ου κλέψεις»

    Αν η μοιχεία είναι αφαίρεση της συζυγικής τιμής, η κλοπή είναι αφαίρεση της περιουσίας τού πλησίον. Είναι κακό οπωσδήποτε μικρότερο τού φόνου, ίσως δε και μικρότερο της μοιχείας -εκτίμηση που θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση που κάνει ο καθένας των δύο αυτών αδικημάτων· δεν παύει εν τούτοις να είναι προσβολή προς το συνάνθρωπο, τού οποίου αφαιρεί αυτό που κατέχει, το οποίον είναι τόσο εξυπηρετικό της ζωής του. Η κλοπή είναι βαρύ κοινωνικό αδίκημα που αναστατώνει τις ομαλές σχέσεις και την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. Εμφαίνει απληστία και σκληρότητα ψυχής και μπορεί να οδηγήσει και σε πολλά άλλα κακά. Ο κλέπτης είναι Πρόσωπο στυγητό και επικίνδυνο. Ούτε δε η ανέχεια, παρά τα πολλά ελαφρυντικά που μπορεί να έχει, μπορεί να χρησιμεύσει ως δικαιολογία της κλοπής. Σε καθυστερημένες κοινωνίες η κλοπή τιμωρείται πολύ αυστηρά. Αλλά και στις προηγμένες, όπου η κλοπή ανάγεται σε επιστήμη, προσλαμβάνοντας ποικιλία μορφών, τιμωρείται εξ ίσου αυστηρώς από τους κειμένους νόμους της πολιτείας. Αμνήστευση της κλοπής ισοδυναμεί με αφανισμό της κοινωνίας. Ο Μωσαϊκός Νόμος είναι πολύ αυστηρός στο αδίκημα της κλοπής, ασχολούμενος λεπτομερώς με τις ποικιλομορφίες της, τις οποίες και τιμωρεί ανάλογα466.

    Εντολή ενάτη

    «Ου ψευδομαρτυρήσεις κατά τού πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδή».

    Και η ψευδομαρτυρία είναι αδίκημα κατά τού πλησίον, πλήττουσα το καλό όνομα, την αξιοπρέπεια και την καλή φήμη του. Μπορεί να λάβει πολλές μορφές· ψεύτικη βεβαίωση στα δικαστήρια, κατασυκοφάντηση, διαβολή, κατηγορία. Σε όλες τις περιπτώσεις είναι διαστροφή της αλήθειας, λόγος πικρός που σκοπό έχει να διασύρει και να βλάψει το συνάνθρωπο και να εξυπηρετήσει ατομικά συμφέροντα και άλλες σκοτεινές επιδιώξεις. Τα ελατήρια της ψευδομαρτυρίας είναι ποταπά. Γεννιέται σε ψυχές κακεντρεχείς και φθονερές, οι οποίες χαίρονται στην κακοδαιμονία και κακοπραγία τού πλησίον. Μπορεί δε να γίνει πρόξενος και πολλών άλλων κακών. Να οδηγήσει σε φυλάκιση ή θάνατο αθώους. Να καταρρακώσει τιμές και υπολήψεις, να διαλύσει οικογένειες, να οδηγήσει σε κοινωνικό διασυρμό Πρόσωπα έντιμα και ευυπόληπτα. Τον Υιόν τού Θεού τον κάρφωσε στο ξύλο τού σταυρού467. Η ψευδομαρτυρία σκοτώνει όπως ακριβώς και ο φόνος. Αυτός σκοτώνει το «ζείν»· εκείνη το «εύ ζείν». Θάνατος και στις δύο περιπτώσεις. Η ψευδομαρτυρία ενώπιον τού Θεού είναι θανάσιμο αμάρτημα, γιατί προσβάλλει βάναυσα το πλάσμα του και είναι βλάστημα τού διαβόλου στις ψυχές, ο οποίος είναι και ο εφευρέτης της διαβολής, με την οποίαν πλάνεψε την Εύα468 και σκότωσε τον πρώτον άνθρωπο. Είναι παράλληλα και μεγάλο κοινωνικό αδίκημα, το οποίο τιμωρεί αυστηρά ο ανθρώπινος νόμος. Ιδιαίτερα ειδεχθής είναι η ψευδομαρτυρία στα δικαστήρια, που, αν και λαμβάνει το όνομα τού Θεού (ψευδής όρκος), γίνεται κατ επάγγελμα προς πορισμό χρημάτων και επιδίωξη άλλων αθέμιτων σκοπών. Οι ψευδομάρτυρες και συκοφάντες σε όλα τα πλάτη και τα μήκη της γης είναι Πρόσωπα στυγητά και ανυπόληπτα, θεωρούμενα ως κοινωνικά καρκινώματα.

    Εντολή δεκάτη

    «Ουκ επιθυμήσεις την γυναίκα τού πλησίον σου. Ουκ επιθυμήσεις την οικίαν τού πλησίον σου ούτε τον αγρόν αυτού ούτε τον παίδα αυτού ούτε την
    παιδίσκην αυτού ούτε τού βοός αυτού ούτε τού υποζυγίου αυτού ούτε παντός κτήνους αυτού ούτε όσα τω πλησίον σου εστίν».

    Ο Νόμος εδώ σκάβει βαθύτερα στο εσωτερικό βάθος των ανθρώπων. Δεν απαγορεύει απλώς την εξωτερική πράξη, αλλά εισχωρεί στο εσωτερικό της ψυχής, για να συναντήσει εκεί και απαγορεύσει την επιθυμία, που είναι η ρίζα κάθε κακής πράξεως. Το ίδιο θα κάνει αργότερα και ο Σωτήρ στο έδαφος της Νέας Διαθήκης. Θα καταδικάσει την ένοχη επιθυμία, από την οποίαν τροφοδοτείται κάθε προσβολή της οικογενειακής τιμής τού πλησίον. Το περιεχόμενο της εντολής αυτής βρίσκεται σε άμεσο συσχετισμό με την απαγόρευση της κλοπής που νομοθετεί η ογδόη εντολή. «Όχι απλώς δεν θα κλέψεις, αλλά και δεν θα επιθυμήσεις ό,τι ανήκει στον πλησίον σου. Δηλαδή δεν θα επιθυμήσεις -με σκοπό να θελήσεις να κάνεις δικά σου- τη γυναίκα τού διπλανού σου, το σπίτι του, το χωράφι του, τον υπηρέτη του, την υπηρέτριά του, το βόδι του, τον όνο του και γενικώς κάθε ζώο που είναι ιδιοκτησία του». Η ένοχη επιθυμία, ιδίως όταν χρονίσει στη ψυχή, θα βρει κάποτε διέξοδο ώστε να μετουσιωθεί σε πράξη, με όλες τις συνέπειες και τα τραγικά της αποτελέσματα. Γνωρίζουμε δε πόσο ακριβά κόστισε στο συνετό κατά τα άλλα Δαβίδ η ένοχη επιθυμία της ωραίας συζύγου ενός από τους αξιωματικούς του, η απόκτηση της οποίας τον οδήγησε σε διπλό έγκλημα469 (μοιχεία και φόνο!). Και είναι μεν δύσκολο να κυριαρχήσει κανείς στις πονηρές και ένοχες επιθυμίες του. Όμως αυτός είναι ο μόνος ασφαλής τρόπος θωρακίσεως τού ανθρώπου στις τόσες επιθέσεις και επιβουλές που γίνονται κατά τού πλησίον, οι οποίες δηλητηριάζουν τις αδελφικές σχέσεις των ανθρώπων και σωρεύουν τόσα δεινά στην κοινωνική τους συμβίωση.

    Οι εντολές τού Μωσαϊκού Νόμου, όπως πιο πάνω τις είδαμε, εκφράζουν με λόγια απλά την αλήθεια τού Θεού και τού ανθρώπου. Ο Θεός της Π. Διαθήκης είναι ο δημιουργός τού κόσμου και τού ανθρώπου, ο πατέρας ο γεμάτος στοργή και αγάπη προς τα πλάσματά του, και ο νομοθέτης ο άγιος, τού οποίου οι εντολές αποβλέπουν στη σωστή τοποθέτηση τού πλάσματος στα κορυφαία ζητήματα της υπάρξεως και την ευτυχία του. Ο άνθρωπος αφ ετέρου που βγήκε από τα χέρια τού Θεού, υπάρχει αληθινά στο μέτρο που είναι κτισμένος στο θέλημα και την αλήθεια τού πλάστη του. Στον άνθρωπο υπάρχει ουσιαστικά ο Θεός. Η ψυχή του είναι εικόνα τού πλαστουργού της, στην οποίαν λάμπουν οι χαρακτήρες τού θείου αρχετύπου της. Ο άνθρωπος συγγενεύει με τον Θεό και εκ τού λόγου αυτού είναι ον άξιο και σεβαστό. Εν τούτοις η πτώση του στην αμαρτία αμαύρωσε την όμορφη φύση του και τον απομάκρυνε από τον κτίστη του, με συνέπεια να περιέλθει στη δυστυχία και την έσχατη εξαθλίωση.
    Ο Νόμος προσπαθεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να σταθεί στην αλήθειά του και να ζήσει ευτυχισμένος στη ζωή του. Αυτό θα γίνει πρώτιστα με την ορθή τοποθέτηση και τη σωστή σχέση του με τον Θεό. Πρέπει ν αποφεύγει την ειδωλολατρία που είναι το μέγιστο αμάρτημα, γιατί είναι άρνηση τού Θεού, στην οποίαν υπάρχει ο θάνατος. Όταν δε αγαπά και λατρεύει αληθινά τον Θεό, θα δημιουργήσει αυτόματα και τη σωστή σχέση του με το συνάνθρωπο. Θα τον βλέπει σαν παιδί τού Θεού, αδελφό, εικόνα Θεού. Θα βλέπει σ αυτόν τον ίδιο τον εαυτό του. Επομένως δεν θα τον βλάψει. Δεν θα πλήξει την αξιοπρέπεια και την τιμή του, δεν θα αφαιρέσει τη ζωή και την περιουσία του ούτε και θα κοιτάξει με ένοχη επιθυμία τα αγαθά του. Η απαγόρευση της εντολής αποσκοπεί στη διατήρηση ειρηνικών σχέσεων στην κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων, πράγμα που στην εποχή που δόθηκε σήμαινε πολλά. Βεβαίως λεπτότερες και πνευματικότερες διεισδύσεις δεν μπορούσε να κάνει ο παλαιός Νόμος, διότι η εποχή που δόθηκε δεν ήταν ακόμη ώριμη. Αυτό θα το κάνει αργότερα ο Νόμος της χάριτος, που θα δοθεί στο Πρόσωπο τού Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Τον Νόμο αυτό θα τον δούμε περιληπτικά στη συνέχεια.

    β) Ο Νόμος της Χάριτος.

    Ο Νόμος της Κ. Διαθήκης δόθηκε στον άνθρωπο όταν ήλθε το πλήρωμα τού χρόνου, δηλαδή είχεν ωριμάσει ο καιρός της οικονομίας τού Θεού και ο άνθρωπος ήταν ανοιχτός στην υποδοχή της θείας δωρεάς. Δόθηκε δε στο Πρόσωπο τού σαρκωθέντος Λόγου τού Θεού. Ήταν νόμος λυτρωτικός, ως έκφραση της φανερωμένης θείας αλήθειας. Ενώ δε ο παλαιός Νόμος, παρ όλον ότι ήταν και αυτός έκφραση τού θείου θελήματος, βρισκόταν σε μια μάλλον εξωτερική σχέση με τον άνθρωπο, στη ψυχή τού οποίου ετόνιζε περισσότερο την αίσθηση της αμαρτίας χωρίς παράλληλα να παρέχει σ αυτήν και τη δύναμη εφαρμογής των εντολών του, ο νέος Νόμος τού Ευαγγελίου, ριζωμένος στο θεανδρικό Πρόσωπο τού Κυρίου, εισχωρούσε βαθιά και ανεμόχλευε την ανθρώπινη ψυχή470, την πυρπολούσε με τη φωτιά τού Θεού και την αναγεννούσε με τη χάρη τού αγίου Πνεύματος, καθιστώντας δυνατή την εφαρμογή των θείων ενταλμάτων. Το νέο κρασί τού Νόμου της Χάριτος δεν μπορούσε να χωρέσει στα παλαιά ασκιά471, τα οποία παραμερίστηκαν ως άχρηστα. Όμως το παλαιό κρασί δεν πετάχτηκε κι αυτό ως άχρηστο. Ο Θεός δεν το έχυσε, αλλά το έβαλε στους νέους της χάριτος ασκούς και το ανακάτεψε με το καινούργιο του κρασί, με το οποίο κέρασε τον κόσμο ο σαρκωθείς Λόγος του. Ο Νόμος τού Ευαγγελίου δεν κατάργησε το Νόμο της παλαιάς οικονομίας472. Τον δέχτηκε μέσα του και τού έδωσε όλη τη δροσιά και τη ζωντάνια του. Τον συνεπλήρωσε με το νέο πνεύμα του, τον εσφράγισε με τη λυτρωτική του αλήθεια και τον ετοποθέτησε στη λειτουργία της νέας σωτήριας οικονομίας, όπου έπνεε σε όλη την αποκαλυπτική του φανέρωση το Πνεύμα τού Θεού.
    Ο νέος Νόμος τού Χριστού είναι διάσπαρτος σε όλα τα βιβλία της Κ. Διαθήκης, στα Ευαγγέλια, στις Πράξεις των Αποστόλων, στις Επιστολές και την ιερή Αποκάλυψη. Εμείς θα ρίξουμε λίγες μονάχα ματιές στην επί τού Όρους Ομιλία τού Κυρίου, στην οποία σκιαγραφείται το νέο ήθος της Χάριτος, το γεμάτο καλωσύνη και αγάπη, και χαράσσεται η χριστιανική πνευματικότητα σε όλο το μεγαλείο της απλότητος και της θείας της δυνάμεως. Την ομιλία του αυτήν ο Κύριος εξεφώνησε πάνω σε όρος473 (εξ ου και η ονομασία της· επί τού Όρους Ομιλία), σε ύψωμα κοντά στη λίμνη της Γαλιλαίας. Είχε συρρεύσει όχλος πολύς, ο οποίος είχε ανάγκη ν’ ακούσει το σωτήριο λόγο του. Ο Κύριος, καθίσας, άνοιξε το στόμα του και εδίδασκεν αυτούς. Ομιλία αρχίζει με τους μακαρισμούς (οκτώ τον αριθμό) που λέγονται έτσι γιατί αρχίζουν με τη λέξη «μακάριοι» (= ευτυχισμένοι)474. Στους μακαρισμούς αποτυπώνεται το νέο πνεύμα της χάριτος, που ανεβάζει τον άνθρωπο σε μια καινούργια ηθική και πνευματική σφαίρα, τού χορηγεί μια ιδιαίτερη πνευματικότητα πέρα από τα συνηθισμένα μέτρα της ανθρώπινης ζωής και καταχωρίζονται σ αυτούς τα κριτήρια τού Θεού -τα αντινομικά ως επί το πλείστον στο φυσικό άνθρωπο- με την τήρηση των οποίων αυτός (ο άνθρωπος) πετυχαίνει την αληθινή του ευτυχία στη ζωή.

         Ο πρώτος μακαρισμός αναφέρεται στην πνευματική φτώχεια σαν προϋπόθεση κληρονομίας της βασιλείας των ουρανών· «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι αυτών εστίν η βασιλεία των ουρανών». Ποιούς όμως θεωρεί πτωχούς τώ πνεύματι ο μακαρισμός; Φυσικά όχι αυτούς που έχουν λιγοστό μυαλό, τους διανοητικά  καθυστερημένους ή τους χαζούς (τους «αγαθούς»). Πτωχοί τώ πνεύματι είναι οι ταπεινοί, αυτοί που συστέλλονται και ζαρώνουν μπροστά στην απειρία τού Θεού, που, κατανοώντας τη δική τους πνευματική μηδαμινότητα και την ηθική τους ένδεια, συντρίβονται, ζητώντας το έλεος τού Θεού, όπως ο τελώνης της παραβολής475. Αυτοί που δεν έχουν φουσκωμένα μυαλά, δεν έχουν μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους (οι υψηλόφρονες), γνωρίζουν τα μέτρα και τις δυνατότητές τους και δεν κομπάζουν αλαζονικά και μάταια, όπως ο φαρισαίος της παραβολής476. Αυτά τα ήσυχα και ταπεινά πλάσματα, τα άσημα και διασυρμένα συνήθως στον κόσμο, είναι οι πτωχοί τω πνεύματι, στους οποίους αναπαύεται ο Θεός και πνέει η χάρη του477 και τα σφίγγει το έλεός του, χορηγώντας τους άφεση αμαρτιών και αγαλλίαση ψυχής. Αυτά είναι τα όμορφα κι ευωδιαστά λουλούδια της βασιλείας των ουρανών φυτρωμένα στη γη, την οποίαν συμπνίγουν οι σκληρές πέτρες και τα ζιζάνια της αμαρτίας. Την πνευματικήν αυτή φτώχεια δεν μπορούν φυσικά να την εννοήσουν οι άνθρωποι που δεν έχουν αίσθηση και «νούν» Χριστού478 και ζουν μακριά από τη λυτρωτική δύναμη τού Ευαγγελίου.

         Ο δεύτερος μακαρισμός αναφέρεται σε όσους πενθούν, οι οποίοι θα παρηγορηθούν· «Μακάριοι οι πενθούντες, ότι αυτοί παρακληθήσονται». Εδώ το πένθος που λαμβάνεται σαν προϋπόθεση της θείας παρακλήσεως, δεν είναι φυσικά το κοινό πένθος, η εξωτερική έκφραση λύπης που νιώθουν οι άνθρωποι όταν χάσουν αγαπημένα τους Πρόσωπα ή άλλα πράγματα χρήσιμα στη ζωή τους· αλλά το εσωτερικό πένθος, η λύπη της καρδίας για την απώλεια της χάριτος και την αποξένωση από τον Θεό, που επιφέρει η αμαρτία. Το πένθος εδώ έχει γενετική σχέση με την πνευματική φτώχεια τού προηγούμενου μακαρισμού. Όσοι είναι συντετριμμένοι για την πνευματική τους ένδεια και πονούν για τα πολλά τους αμαρτήματα, αυτοί πενθούν και θλίβονται στο εσώτερο ταμείο της ψυχής τους. Το πένθος τους όμως αυτό είναι πένθος ιδιότυπο, πένθος χαροποιό και μακάριο. Δεν είναι σαν την κοσμική λύπη που σβήνει το λυχνάρι της ψυχής. Είναι χαρά και λύπη μαζί· χαρμολύπη ψυχής που γεννά το παράδοξο τού Θεού, λύπη λυτρωτική και σωτήρια την οποία προκαλεί η γεύση τού Θεού, η παρηγοριά τού θείου Παρακλήτου που απαλά λουλουδίζει στον αγρό της χάριτος τού Θεού.

         Τού τρίτου μακαρισμού υπόθεση είναι η πραότητα· «Μακάριοι οι πραείς, ότι αυτοί κληρονομήσουσι την γήν». Ευτυχισμένοι είναι οι ήσυχοι και οι πράοι, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη, δηλαδή θα ζήσουν ευτυχισμένοι και στον κόσμο αυτό, αλλά -και κυρίως- στη μέλλουσα ζωή, τη γη τού Θεού και των αγίων. Η πραότητα είναι το εκχείλισμα της χάριτος τού Θεού στις καρδιές τις φτωχικές, που πενθούν για τ’ αμαρτήματά τους. Σ’ αυτές απαντά ο Θεός με το Πνεύμα του, χαρίζοντάς τους την ειρήνη την υπερβαίνουσα «πάντα νούν»479, που βρίσκεται πέρα από κάθε νοητική αίσθηση και κατάληψη. Όταν ο άνθρωπος πετύχει τη σωστή σχέση του με το δημιουργό και σωτήρα του, γαληνεύει εσωτερικά από την αγριεμένη συνείδηση και ειρηνεύει στις εξωτερικές σχέσεις του με το συνάνθρωπο και τη φύση ολόκληρη. Είναι ήπιος, μειλίχιος, ευγενικός. Γαληνεύει μέχρι σημείου που να τιθασσεύει και τα άγρια ακόμα θηρία. Δεν έχει θυμικά εκσπάσματα και εξαλλοσύνες. Οι θύελλες των παθών δεν σαλεύουν το πνεύμα του. Δεν δημιουργεί αναστατώσεις και έριδες. Δεν είναι βίαιος και δυναστευτικός στη συμπεριφορά του. Τα λόγια του είναι λίγα, ειρηνικά και αφοπλιστικά. Οι ψυχικοί βρασμοί που δημιουργούνται από το κόχλασμα της αμαρτίας και τη σαλεμένη συνείδηση, δεν έχουν Πρόσβαση στη γαληνεμένη καρδιά του. Δεν σπάει τις αλυσίδες του γυρνώντας στις ερημιές και στα μνήματα και κακοποιώντας το συνάνθρωπο, αλλά κάθεται «σωφρονών και ιματισμένος»480 παρά τους πόδας τού Άρχοντος της ειρήνης, τού «πράου και ταπεινού τη καρδία»481. Ο πράος είναι στοιχείο εξισορροπητικό της κακότητος της κοινωνίας. Η παρουσία του εμπνέει σεβασμό και σιγουριά. Είναι παρουσία με βάρος και υπευθυνότητα. Είναι το στολίδι της ζωής.

         Στον τέταρτο μακαρισμό θεωρούνται από τον Κύριον ευτυχισμένοι όσοι πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτάσουν από το αγαθό τού Θεού·
    «Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην, ότι αυτοί χορτασθήσονται». H δικαιοσύνη εδώ είναι κατά κύριο λόγο το ήθος και η αρετή τού Θεού, όπως αυτά εκφράζονται στις εξωτερικές του θείες ενέργειες. Τη δικαιοσύνη αυτή που φανερώνει την ουσία τού Θεού και αποτελεί τον ειδικό λόγο κάθε άλλης πνευματικής υπάρξεως, πρέπει να την επιθυμεί διακαώς ο άνθρωπος. Πρέπει να θέλει να την τρώγει σαν το ψωμί και να την πίνει σαν το νερό, για να έχει πνευματικό κορεσμό και ζωντάνια μέσα του. Γιατί χωρίς τη δικαιοσύνη τού Θεού, χωρίς την αρετή τη στημένη στο άγιο θέλημά του, ο άνθρωπος δεν είναι παρά μια νεκρωμένη ύπαρξη που εξωτερικά μόνο ζει, κουβαλώντας μέσα της τον πνευματικό θάνατο. Πολύ δε περισσότερο, όταν τροφή της ψυχής δεν είναι ο άρτος τού Θεού, ο πυρωμένος στο καμίνι της χάριτος, αλλά τα ξυλοκέρατα της αμαρτίας, η χοιρώδης και ακάθαρτη τροφή. Τη συντήρηση της ψυχής με τη δικαιοσύνη τού Θεού στη διάσταση της θείας βασιλείας ο Σωτήρ ανύψωσε σε κορυφαία επιδίωξη τού βίου· «ζητείτε δε πρώτον την βασιλείαν τού Θεού και την δικαιοσύνην αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν»482. Κατά δεύτερο λόγο, ο άνθρωπος πρέπει να πεινά και να διψά την κοινωνική δικαιοσύνη, που είναι μεγάλη χριστιανική αρετή, αναφερόμενη στη σωστή σχέση τού ανθρώπου με το συνάνθρωπο. Η δικαιοσύνη, ως σεβασμός και απονομή τού ανήκοντος στον πλησίον στην οποιαδήποτε μορφή του, ξεκινά από την ιδέα της συναδελφώσεως των ανθρώπων, από το γεγονός ότι όλοι οι άνθρωποι, ως παιδιά τού ενός Θεού, κουβαλούν μέσα τους την ίδια φύση, είναι ίσοι μεταξύ τους και αδελφοί κάτω από την ίδια στοργική αγάπη τού Πατέρα και επομένως έχουν ίσα δικαιώματα στη ζωή. Αριστοκρατισμοί κάθε λογής καθώς και άνισες ταξικές και κοινωνικές διαφορότητες και διακρίσεις δεν προέρχονται από τον Θεό. Είναι μορφώματα της αμαρτωλότητος των ανθρώπων. Η αδικία ως καταπάτηση τού δικαιώματος τού πλησίον, είναι καταρράκωση της προσωπικότητός του και ύβρη προς τον Θεό, εικόνα τού οποίου είναι κάθε αδικούμενος άνθρωπος. Είναι δε και η βασική αιτία τόσων άλλων κακών, τα οποία δηλητηριάζουν την ομαλή συμβίωση των ανθρώπων. Ο γνήσιος μαθητής τού Χριστού, ο ταπεινός και πράος, ουδέποτε θα αδικήσει το συνάνθρωπό του, καταπατώντας το δίκαιο και το μόχθο του και ό,τι άλλο δικαιωματικά τού ανήκει. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και δραστήρια αγωνίζεται για την πάταξη κάθε μορφής αδικίας και την προάσπιση των ατομικών δικαιωμάτων των ανθρώπων, στις όσες περιπτώσεις αυτά καταπατούνται βάναυσα από τους άλλους.

         Η ελεημοσύνη ως προϋπόθεση της μακαριότητος τού ανθρώπου είναι το περιεχόμενο τού πέμπτου μακαρισμού· «Μακάριοι οι ελεήμονες ότι αυτοί ελεηθήσονται». Ο άνθρωπος χωρίς το έλεος τού Θεού είναι πλάσμα μετέωρο, ύπαρξη πενιχρή και άχρηστη. Κουβαλάει μέσα του πολλήν αθλιότητα και δυστυχία. Ολ’ αυτά τα δημιουργεί στη ψυχή η αμαρτία με το πιεστικό άγχος και τις ενοχές της, με την αίσθηση ότι το πλάσμα είναι αποκομμένο από τον Θεό, ο οποίος είναι ο ζωτικός χώρος του και η υπαρξιακή του νομοτέλεια. Σε μια τέτοια κατάσταση περιερχόμενος ο άνθρωπος έχει απόλυτη ανάγκη τού θείου ελέους για να μπορέσει πραγματικά να ζήσει. Και το έλεος αυτό παρέχεται πλούσια από τον Πατέρα. Όπως όμως ο Θεός ελεεί το πλάσμα του, έτσι και το πλάσμα, για να λάβει το θείον έλεος, πρέπει κι αυτό να αγαπά και να ελεεί το συνάνθρωπό του. Να έχει ανοιχτή την καρδιά του έτοιμη να δεχτεί μέσα της τον πλησίον με όλες τις περιστάσεις και τις ανάγκες του. Και οι ανάγκες αυτές σ ένα κόσμο τόσο ανταγωνιστικά σκληρό και ανελέητο, είναι ποικιλόμορφες· λίγο ψωμί, λίγο νερό, ένα ρούχο, λίγα χρήματα, δυό λόγια καλά, ένα χαμόγελο, μια συμβουλή, μια παραίνεση, μια συμμετοχή στον πόνο τού πλησίον, μια όποια βοήθεια στην ανάγκη του. Δεν είναι δε ανάγκη να είναι κανείς πλούσιος για να ελεήσει το συνάνθρωπο. Λίγο από το υλικό του υστέρημα και λίγο από το περίσσευμα της καρδίας του είναι αρκετό για να κάνει τον άνθρωπο μέγα μπροστά στα μάτια τού Θεού. Πόσο όμορφη είναι, αλήθεια, η αρετή της ελεημοσύνης και πόσο υψηλή! Ανεβάζει τον άνθρωπο πολύ ψηλά, τον κάνει «θεό»! Το έλεος επισπάται το Έλεος, ενώ η σκληράδα οδηγεί στην απώλεια και τον αιώνιο πνευματικό θάνατο. Με το μέτρο αυτό θα κρίνει ο Θεός τον κόσμο.

         Στον έκτο μακαρισμό η καθαρότητα της καρδίας απαιτείται σαν προϋπόθεση να δει ο άνθρωπος τον Θεό· «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται». Μπορεί όμως ο άνθρωπος να δει τον Θεό; Και αν ναι, με ποίαν έννοιαν; Κατά την ουσία του φυσικά ο Θεός -όπως πολλές φορές ετονίσαμε- δεν μπορεί να γίνει εξωτερικά θεατός στον άνθρωπο. Τούτο μπορεί να γίνει μόνον με τη θεία ενέργεια, η οποία είναι μεθεκτή και κοινωνητή στα λογικά πλάσματα. Ο άνθρωπος μπορεί να δει τη μακαρία δόξα της Τριάδος ή το άκτιστο φώς τού Χριστού, ιδίως όταν βρίσκεται σε κατάσταση νοεράς προσευχής. Για την όραση όμως αυτή απαιτείται μια βασική προϋπόθεση· η καθαρότητα της καρδίας.Αυτό σημαίνει ότι η καρδία για να δει τον Θεό πρέπει προηγουμένως ν’ απαλλαγεί από κάθε μολυσμό αμαρτίας, ώστε ο νους, ήρεμος και αθόλωτος από το περικάλυμμα των παθών, να δει το μακάριο φώς που είναι το φυσικό ένδυμα της ψυχής. Όταν η θεία εικόνα που βρίσκεται στη ψυχή είναι φωτεινή και αστράφτουσα, θα μπορέσει να δει το θείο φώς στο οποίον είναι κτισμένη, όπως και ο καθρέφτης όταν είναι καθαρός και αθόλωτος, μπορεί ν αποδώσει ευκρινείς τους χαρακτήρες τού ειδώλου του. Αντίθετα· όταν τα διάφορα πάθη καθίσουν πυκνά στη ψυχή, την καλύπτουν τόσο ώστε να μη μπορεί η θεία ακτίνα να διαπεράσει το κάλυμμα της ακαθαρσίας που τη σκεπάζει και να γίνει θεατή στο νοερό όμμα της ψυχής. Η θέαση τού θείου φωτός αποτελεί την υπέρτατη μακαριότητα τού ανθρώπου, την ουσία της χαράς τού Παραδείσου, την οποίαν θ απολαύσουν μόνον οι καθαρές και αθόλωτες καρδιές. Το φώς θα προστεθεί στο φώς, το σκοτάδι θα επιμετρηθεί στα σκοτάδια!

         Τούς ειρηνοποιούς θεωρεί ευτυχισμένους ο έβδομος μακαρισμός. Αυτοί θα ονομαστούν παιδιά τού Θεού· «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται». Η ταπείνωση και η πραότητα είναι αρετές καθαρές στη ψυχή. Την ομορφαίνουν και τη στολίζουν. Έχουν όμως μια δόση στατικότητος, ένα εσωτερικό περικλεισμό. Οι πράοι και οι ταπεινοί πρέπει να μπουν σε μια ενεργότερη διάσταση. Πρέπει να γίνουν ειρηνοποιοί, να ποιούν ειρήνη. Πρέπει να λαμβάνουν πρωτοβουλίες, ώστε να προωθούν την ειρηνική συμβίωση και τις ειρηνικές κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων. Να εξομαλύνουν τις διαφορές, να σβήνουν τις έριδες, να διαλύουν τις παρεξηγήσεις, να αφανίζουν τα σκάνδαλα, να αντιπροσφέρουν κλαδί ελιάς στα σπαθιά και τα μαχαίρια, να μετέχουν σε ειλικρινή κινήματα ειρήνης. Με ένα μονάχα ελατήριο· την αγάπη, και ένα σκοπό· τη συμπαράσταση στον πλησίον. Με την ειρηνική δράση του ο πιστός σβήνει την αγριεμένη φωτιά της αμαρτίας, που μετατρέπει σε καυτό καμίνι την ανθρώπινη ζωή. Γιατί οι έριδες και οι αναστατώσεις και οι πόλεμοι είναι σπορά τού διαβόλου στις πατημένες ψυχές και στις κοινωνίες τις πυρωμένες στο μίσος και την απάνθρωπη κακουργία. Οι ειρηνοποιοί είναι αληθινά παιδιά τού Θεού. Ακολουθούν στα ίχνη τού μεγάλου Ειρηνοποιού, ο οποίος κατέβηκε στη γη, ντύθηκε το πλάσμα του και άπλωσε στο σταυρό τα χέρια του για να πιάσει με το ένα τον Θεό και με το άλλο τον άνθρωπο που βρίσκονταν σε διάσταση, να τους φέρει κοντά και να τους ενώσει διά τού λυτρωτικού πάθους του, καταργώντας την εχθρότητα και ποιώντας ειρήνην στους «εγγύς και τους μακράν»483. Οι αληθινοί χριστιανοί δουλεύουν την ειρήνη στη βάση που θέλει ο Θεός, και όχι στις όποιες άλλες ανειλικρινείς και δόλιες σκοπιμότητες, όπως κάνουν οι κατ επάγγελμα εμπορευόμενοι την ειρήνη, οι οποίοι στα περιστέρια που  αποστέλλουν ντύνουν τα κοράκια τού μίσους, τού κοινωνικού διχασμού και των πολεμικών συγκρούσεων!

         Στον όγδοο, τέλος, μακαρισμό θεωρούνται ευτυχισμένοι αυτοί που διώκονται για τη δικαιοσύνη. Ο διωγμός που γίνεται για τη δικαιοσύνη είτε σαν αρετή τού Θεού είτε σαν έργο κοινωνικής αγάπης, είναι σημάδι της παρουσίας τού Θεού στους εργάτες των εντολών και των δικαιωμάτων του. Έτσι γινόταν από την αρχή τού κόσμου. Τούς δίκαιους της Π. Διαθήκης τους φόνευαν484. Τον Χριστό τον κάρφωσαν στο σταυρό. Το ίδιο έκαναν και στους μαθητές, που πλήρωσαν με το ίδιο μέτρο την αφοσίωσή τους στο Διδάσκαλο. Και γενικά, όσοι θέλουν να ζήσουν σύμφωνα με την αρετή και το νόμο τού Θεού θα διωχθούν485. Το φυτό της θείας βασιλείας ποτίζεται με αίματα, την καλωσύνη δεν την αντέχουν οι κακοί και οι φαύλοι. Το φώς της ενοχλεί τα αρρωστημένα μάτια τους, που είναι συνηθισμένα να ζουν στις σκιερότητες και τα σκοτάδια τού θανάτου. Μισούν και διώκουν τους δίκαιους, πληρώνοντας το μέτρο τού σκοτεινού πατέρα τους, τού διαβόλου. Ο Θεός όμως αγαπά και προστατεύει τους δικούς του. Το πάθος τους το εξαργυρώνει με τη μακαριότητα και τη χαρά της θείας βασιλείας του. Ο Θεός είναι πλούσιος και γενναιόδωρος ανταποδότης. Το ένα τού πλάσματος το κάνει χίλια στον άπειρο αιώνα του. Γι’ αυτό και επιλέγει ο Σωτήρ· «είσαστε ευτυχισμένοι όταν σάς ονειδίσουν οι άνθρωποι και σάς διώξουν και πουν λόγια κακά εναντίον σας ψευδόμενοι, μόνο και μόνο γιατί πιστεύετε σε μένα. Να νιώθετε χαρά και αγαλλίαση, διότι ο μισθός σας είναι μεγάλος στους ουρανούς. Το ίδιο έκαναν και στους προφήτες πριν από σάς».

          Στη συνέχεια προβαίνει ο Σωτήρ στη συμπλήρωση τού Μωσαϊκού Νόμου. «Δεν ήλθα -λέγει- να καταλύσω τον νόμον ή τους προφήτες. Δεν ήλθα να τους καταλύσω, αλλά να τους συμπληρώσω». Ο Νόμος -στο ηθικό φυσικά μέρος του- έστω κι αν δόθηκε στον άνθρωπο στα πλαίσια της παλαιάς θείας οικονομίας, είναι αείζωος και λυτρωτικός. Ο Χριστός δεν μπορούσε να τον καταργήσει. Αυτό θα σήμαινε αναίρεση τού ίδιου τού Θεού. Φυσικά ο νόμος αυτός δεν ήταν τέλειος. Είχεν ελλείψεις τις οποίες προσδιόριζεν η ηθικοπνευματική κατάσταση των αποδεκτών του, προς την οποίαν προσαρμοζόταν η νομοθετική βουλή τού Θεού. Τις ελλείψεις αυτές θέλησε να θεραπεύσει ο Σωτήρ, ζυμώνοντας τη μωσαϊκή νομοθεσία με το νέο νόμο της χάριτος, τού οποίου ο ίδιος ήταν κομιστής στον άνθρωπο. Στο νέο Νόμο τού Ευαγγελίου ο παλαιός Νόμος τού Σινά ζωντανεύει, αποβάλλει τις ρυτίδες του, χωράει στα καινούργια ασκιά της νέας οικονομίας, στα οποία και διαιωνίζεται. Για το κύρος και τη διάρκεια των ηθικών διατάξεων τού Μωσαϊκού Νόμου ο Κύριος είναι σαφής και κατηγορηματικός. «Σάς βεβαιώνω -τονίζει- ότι μέχρι να παρέλθουν ο ουρανός και η γη, ένα γιώτα ή ένα κόμμα (μικρές δηλαδή εντολές) δεν θα παραπέσουν από το Νόμο, μέχρις ότου όλα όσα επιτάσσει εκπληρωθούν. Μονάχα οι τυπικές τελετουργικές διατάξεις του θα καταργηθούν». Αφού δε κάνει αυτή τη σημαντική δήλωση, στη συνέχεια συμπληρώνει τις κυριώτερες διατάξεις της μωσαϊκής νομοθεσίας.

    Οργή και φόνος

       «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους ‘όυ φονεύσεις· ός αν φονεύσει, ένοχος έσται τή κρίσει». Εγώ όμως σάς λέγω· κάθε ένας που οργίζεται κατά τού αδελφού του χωρίς κανένα σοβαρό λόγο, αυτός θα είναι ένοχος και θα λογοδοτήσει στην κρίση (ειδικό δικαστήριο). Όμοια, εκείνος που θα πεί «ρακά» (ανόητε) στον αδελφό του θα είναι ένοχος και θα δικαστεί από το συνέδριο (ανώτατο δικαστήριο). Και εκείνος που με εμπάθεια θ αποκαλέσει «μωρέ» (βλάκα) τον αδελφό του, θα είναι ένοχος και θα τιμωρηθεί στή γέεννα τού πυρός (στον άδη). Εάν, λοιπόν, προσφέρεις το δώρο σου πάνω στο θυσιαστήριο κι εκεί θυμηθείς, ότι ο πλησίον σου έχει κάτι στή ψυχή του εναντίον σου, άφησε το δώρο σου εκεί και σπεύσε πρώτα να συμφιλιωθείς με τον αδελφό σου και, αφού γυρίσεις συναδελφωμένος, να προσφέρεις το δώρο σου»κ.λπ.

    Ο Μωσαϊκός Νόμος, απαγορεύοντας το φόνο, έμενε στην επιφάνεια της εξωτερικής πράξεως. Δεν εισχωρούσε βαθιά να βρεί τις αιτίες που οδηγούν στο αποτρόπαιο αυτό έγκλημα. Αυτό κάνει ο Χριστός, θεραπεύοντας την έλλειψη της παλαιάς νομοθεσίας. Δεν απαγορεύει απλώς το φόνο, αλλά και την οργή που συνήθως είναι η βασική αιτία αφαιρέσεως της ζωής τού πλησίον. Προσπαθεί ν αποσπάσει σύρριζα το κακόν από την ψυχή. Ο Σωτήρ καταδικάζει την οργή που είναι βίαιο και τυφλό πάθος, που δεν είναι δύσκολο να οδηγήσει στην κακοποίηση και πολύ συχνά στο φόνο τού συνανθρώπου. Φυσικά υπάρχουν και πολλοί άλλοι λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν στο φόνο (ληστεία, εκδίκηση, φθόνος κ.ά.). Ο Σωτήρ επιλέγει ένα στον οποίον περικλείονται πολλοί άλλοι· την έλλειψη σεβασμού προς το συνάνθρωπο και την κατεξευτέλιση της προσωπικότητός του. Παράλληλα με την απαγόρευση της οργής που τιμωρείται όπως και ο φόνος, ο Κύριος απαγορεύει και τις προσβλητικές εκφράσεις (ανόητε, βλάκα) που εκτοξεύονται κατά τού πλησίον, τις οποίες τροφοδοτούν η εμπάθεια, η περιφρόνηση και το μίσος. Όταν ο άνθρωπος προπηλακίζεται και υβρίζεται, όταν διασύρεται το Πρόσωπο του και προσβάλλεται βάναυσα η αξιοπρέπεια και η τιμή του, μπορεί να αντιδράσει βίαια, πολλές δε φορές να καταλήξει και σε φόνο. Ολ’ αυτά πρέπει να αφανιστούν από την ψυχή. Όταν ο άνθρωπος είναι πράος, αόργητος και ειρηνικός, όταν αγαπά, σέβεται και εκτιμά το συνάνθρωπό του, είναι πολύ δύσκολο να καταλήξει σε φόνο. Η ανθρωποκτονία κυοφορείται σε βίαιες, εμπαθείς και υπεροπτικές ψυχές. Είναι σπόρος τού διαβόλου σ αυτές, όπως η ειρήνη, η αγάπη και ο σεβασμός είναι γέννημα τού Πνεύματος τού Θεού στις αναγεννημένες από τή χάρη του καρδιές.

    Μοιχεία

       «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους ‘όυ μοιχεύσεις». Εγώ δε σάς λέγω ότι κάθε ένας που βλέπει ένοχα τη γυναίκα (δηλαδή με επιθυμία να συνευρεθεί μαζί της), ήδη την εμοίχευσε εσωτερικά στην καρδία του. Εάν δε το δεξιό σου μάτι σε σκανδαλίζει (στον παραβολικό λόγο δεξιό μάτι είναι κάποιο πολύ κοντινό Πρόσωπο, τού οποίου η επιθυμία μπορεί να μας οδηγήσει σε αμαρτία), βγάλε το από πάνω σου και πέτα το μακριά (δηλαδή κόψε σχέσεις μαζί του). Διότι σε συμφέρει να χαθεί ένα από τα μέλη σου, παρά να το διατηρήσεις και να ριχτεί όλο σου το σώμα στη γέεννα (στην κόλαση). Και εάν το δεξιό σου χέρι σε σκανδαλίζει (γίνεται αφορμή να αμαρτήσεις), κόψε το και πέταξέ το μακριά» κ.λπ. Παράλληλα με το φόνο ο Χριστός νομοθετεί και για τη μοιχεία. Ο παλαιός Νόμος απαγόρευε γενικά τη μοιχεία· «ου μοιχεύσης». Κατεδίκαζεν όμως -όπως και στο φόνο- την εξωτερική πράξη, χωρίς να ερευνά το εσωτερικό βάθος της, να ζητά τους λόγους οι οποίοι οδηγούν σ αυτήν.  Αντίθετα ο Χριστός σκάβει βαθιά, ερευνώντας τα αίτια που οδηγούν στο θανάσιμο αυτό αμάρτημα. Ως βασικό δε αίτιο επισημαίνει την ένοχη επιθυμία. Αν η καρδιά τού ανθρώπου είναι καθαρή από επιθυμίες πονηρές, ο άνθρωπος δεν θα καταλήξει στη μοιχεία. Αντίθετα, αν η επιθυμία προσβάλει εσωτερικά την καρδιά και δεν αποκρουστεί έγκαιρα αλλά χρονίσει σ αυτήν επισπώμενη την εσωτερική τού ανθρώπου συγκατάθεση, η πράξη έχει ήδη συντελεστεί στο εσωτερικό βάθος της ψυχής του, πράγμα που κυρίως βαρύνει στην εκτίμηση τού Θεανθρώπου. Η εξωτερίκευσή της είναι ζήτημα της πρώτης ευκαιρίας, της πρώτης κατάλληλης στιγμής. Η κρίση φυσικά τού Κυρίου είναι πολύ σκληρή για τα συνηθισμένα μέτρα τού ανθρώπου, ο οποίος μαστιγώνεται άγρια από κάθε είδους προκλητικά ερεθίσματα σε μια κοινωνία τόσο ανήθικη και κραυγαλέα προκλητική. Ποιός μπορεί τάχα να ισχυριστεί, ότι παραμένει ακαψάλιστος οδεύοντας στο πυρωμένο καμίνι της σάρκας, που ανάβει επταπλασίως η αισθησιακή έξαψη ενός κόσμου που έχει ανυψώσει το σεξ σε υπέρτατη θεότητα; Και όμως αυτό είναι το ιδεώδες της ευαγγελικής νομοθεσίας· η καθαρότητα της καρδίας από κάθε ένοχη επιθυμία. Περιττόν βέβαια να τονίσουμε, ότι για να φθάσει κανείς στα μέτρα της ευαγγελικής αυτής καθαρότητος, έχει ανάγκη από επίμονο και επίμοχθο πνευματικό αγώνα. Κυρίως πρέπει να είναι προσεκτικός, να αποφεύγει επιμελώς τις εστίες της σαρκικής μολύνσεως, να απομακρύνεται από Πρόσωπα τα οποία μπορεί να τον οδηγήσουν σε σκάνδαλο, έστω κι αν αυτά είναι γνώριμα και αγαπητά. Διότι είναι προτιμότερο να διαλύσει κανείς μια επικίνδυνη γνωριμία, παρά διατηρώντας την να πέσει στην αμαρτία και να χάσει στο τέλος την ψυχή του.

    Όρκος και φιλαλήθεια

       «Πάλιν ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους ‘όυκ επιορκίσεις, αποδώσεις δε τω Κυρίω τους όρκους σου». Εγώ δε σάς λέγω να μην ορκίζεσθε καθόλου· ούτε στον ουρανό, διότι εκεί είναι ο θρόνος τού Θεού· ούτε στη γη, διότι αυτή είναι υποπόδιο των ποδών του· ούτε στα Ιεροσόλυμα, διότι είναι πόλις τού μεγάλου Βασιλέως (τού Θεού)· μήτε στην κεφαλή σου να ορκισθείς, διότι δεν μπορείς με τη θέλησή σου να κάνεις μια τρίχα της από άσπρη σε μαύρη. Ας είναι δε ο λόγος σου ένα ναι ή ένα όχι. Ο,τι είναι πέρα από αυτά προέρχεται από τον πονηρόν». Ο Νόμος τού Μωϋσέως δεν απαγόρευε τον όρκο, αλλά την επιορκία. Ο πιστός Ισραηλίτης όφειλε να αποδίδει (να εξοφλεί) στον Θεό τις ένορκες υποσχέσεις και βεβαιώσεις του. Έμενε όμως σ αυτό, χωρίς να εισχωρεί βαθύτερα. Ο Χριστός, συμπληρώνοντας το Νόμο, απαγορεύει τελείως τον όρκο. Ο νέος της χάριτος Ισραηλίτης (ο χριστιανός) δεν πρέπει να ορκίζεται καθόλου. Ούτε στο όνομα τού Θεού, αλλ’ ούτε και στα κτίσματα που προέρχονται και ανήκουν σ αυτόν. Με τον τρόπον αυτό θεραπεύεται ριζικά το μεγάλο αμάρτημα της ψευδορκίας και της επιορκίας. Όσοι ζουν στη ψυχή τους την αλήθεια τού Θεού, είναι αληθινοί και στις σχέσεις τους με τους άλλους ανθρώπους. Ο λόγος τους έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν έχουν ανάγκη να λαμβάνουν όρκους για να γίνουν πιστευτοί από τους άλλους. Ένα ναι ή ένα όχι (μία κατάφαση ή μία άρνηση), λίγα δηλαδή λόγια ανεπιτήδευτα και απλά, είναι αρκετά για να βεβαιώσουν αυτά που λέγουν. Τα λόγια τα πολλά προέρχονται συνήθως από καρδιές ρηχές και πονηρές. Είναι εκ τού πονηρού.

    Εκδίκηση

       «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους ‘‘οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος». Εγώ δε σάς λέγω να μην αντιστέκεσθε στον πονηρό. Αλλά σ’ εκείνον που θα σε ραπίσει στη δεξιά σου σιαγόνα, να τού γυρίσεις (να ραπίσει) και την άλλη. Και σ εκείνον που θέλει να σε πάει στο δικαστήριο διεκδικώντας το χιτώνα σου (το πουκάμισο), να τού αφήσεις και το ιμάτιο (το πανωφόρι). Αν δε σε αναγκάσει κάποιος να πάς μαζί του (για αγγαρεία) ένα μίλι, εσύ να πάς πρόθυμα δύο. Σ αυτόν που σού ζητά (ελεημοσύνη) να δίνεις και να δανείζεις πρόθυμα εκείνον που σού ζητά δανεικά». Ο παλαιός Νόμος καθιέρωνε τα αντίποινα· «οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος». Για τους ανθρώπους της παλαιάς εποχής η θέσπιση αυτή είχε κάποια ευεργετική αξία. Περιόριζε την εκδικητικήν ανταπόδοση στο ύψος της προσβολής και της αδικίας που έγινε. Την υπέρβαση τού ορίου αυτού την απαγόρευε, προφυλάσσοντας τον άνθρωπο από μεγαλύτερες κακώσεις στις οποίες μπορούσε να καταλήξει η μανία της εκδικήσεως. Τη θέσπιση αυτή μπορούσε να κατανοήσει ο άνθρωπος της μακρινής εκείνης εποχής. Ο νόμος όμως τού Ευαγγελίου δεν αρκείται στο ημίμετρο αυτό· προχωρεί δραστικότερα και καταργεί τελείως κάθε είδους αντίσταση, η οποία τροφοδοτεί την αντιδικία και γίνεται αιτία πολλών άλλων κακών. Όπως η φωτιά για να σβήσει δεν πρέπει να τροφοδοτηθεί με καύσιμη ύλη αλλά να απομονωθεί και να εξαντληθεί μονάχη της, έτσι και μια οποιαδήποτε επιθετική εκδήλωση πονηρών ανθρώπων δεν πρέπει ν’ αντιμετωπίζεται με αντίσταση και αντεπίθεση, διότι τότε θα δημιουργηθούν τριβές και εκρηκτικές καταστάσεις, που είναι άγνωστο που μπορούν να καταλήξουν. Η μη προβολή αντιστάσεως στις όποιες επιθέσεις των άλλων, η υποχωρητικότητα γενικά και η ανοχή, είναι ο μόνος τρόπος ριζικής θεραπείας ενός κακού τόσο συχνού στις κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων. Ο Κύριος φέρει και παραδείγματα για να τονίσει σχηματικά τη μεγάλη δύναμη και αξία της ανοχής. «Αν κάποιος σε κτυπήσει στο δεξιό μάγουλο -λέγει- να μην ανταποδώσεις το κτύπημα, αλλά να τού γυρίσεις (για να κτυπήσει) και το αριστερό. Και εάν διεκδικήσει το χιτώνα σου, να τού δώσεις μαζί με αυτόν και το ιμάτιο. Και αν σού επιβάλει να πάς μαζί του ένα μίλι, εσύ να πάς πρόθυμα δύο. Σε κάθε δύσκολη περίσταση η καρδιά σου να είναι ανοικτή προς το συνάνθρωπο. Έτσι αν σού ζητήσει κάτι (εννοείται χρήσιμο, καλό) να τού το δώσεις· κι αν θέλει χρήματα να τού δανείσεις, να το κάνεις πρόθυμα (εννοείται χωρίς τόκο)». Οι διατάξεις φυσικά αυτές αγγίζουν τα όρια των τελείων. Στους συνηθισμένους όμως ανθρώπους και μάλιστα στους καιρούς μας, όπου η εμπάθεια, το συμφέρον και η αγριάδα των ενστίκτων έχουν βαθιά αποτυπωμένη τη σφραγίδα τους στην κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων, το μέτρο αυτό της ευαγγελικής ανοχής είναι ακατανόητο, αν μη γελοίο. Και όμως· αυτό πρέπει να είναι το ήθος των γνησίων οπαδών τού Κυρίου, ο οποίος υπήρξεν η ενσάρκωση της ανοχής, την οποίαν εσφράγισε με το πανάγιον αίμα του!

    Η αγάπη και η χριστιανική τελειότητα

       «Ακούσατε ότι ειπώθηκε ‘‘αγαπήσεις τον πλησίον σου και μισήσεις τον εχθρόν σου». Εγώ σάς λέγω, να αγαπάτε τους εχθρούς σας, να λέγετε καλά λόγια γι’ αυτούς που σάς καταρώνται, να ευεργετείτε αυτούς που σάς μισούν και να προσεύχεσθε γι αυτούς που θέλουν το κακό σας και σάς καταδιώκουν· διότι έτσι θα γίνετε παιδιά τού Πατέρα σας που κατοικεί στους ουρανούς, ο οποίος δεν κάνει διακρίσεις στις ευεργεσίες του, αλλά στέλλει τον ήλιό του εξ ίσου σε πονηρούς και αγαθούς και βρέχει τη βροχή του σε δικαιους και αδίκους. Διότι, αν αγαπήσετε μονάχα αυτούς που σάς αγαπούν, ποιό μισθό θα έχετε από τον Θεό; Μήπως το ίδιο δεν κάνουν και οι αμαρτωλοί τελώνες; Και αν χαιρετίσετε (με ασπασμό) μονάχα τους αδελφούς σας, τι το εξαιρετικό ποιείτε; Μήπως και οι τελώνες δεν κάνουν το ίδιο; Σεις, λοιπόν, να είσθε τέλειοι, όπως τέλειος είναι και ο Πατέρας σας, ο οποίος βρίσκεται στους ουρανούς».

       Ο παλαιός Νόμος εθέσπιζε αγάπη προς τον πλησίον (τον ομοεθνή Ισραηλίτη) και μίσος προς τον εχθρό (τον αλλογενή που ενομίζετο εχθρός τού Θεού). Είναι προφανές ότι ο διαχωρισμός αυτός μεταξύ πλησίον και εχθρού με το εκατέρωθεν συναισθηματικό φόρτισμα, αποσκοπούσε στην προφύλαξη τού λαού από κάθε μολυσμό που ήταν ενδεχόμενο να προέλθει από την επαφή του με αλλογενείς ειδωλολάτρες. Τή διάταξη αυτή που ήταν κομμένη στα πνευματικά μέτρα τού αρχαίου Ισραηλίτη, σαρώνει κυριολεκτικά ο νόμος τού Χριστού, ο οποίος καταργεί την οποιαδήποτε μορφή μίσους ανυψώνοντας τους εχθρούς σε Πρόσωπα άξια της αγάπης και της βοηθείας μας486. Ο Χριστός, ο οποίος έδωσε πρώτος το παράδειγμα αγάπης προς τους εχθρούς του, είναι σαφής και κατηγορηματικός. «Εσείς -λέγει- οι πιστοί και γνήσιοι μαθητές μου, για να είσθε άξιοι της μεγάλης ευαγγελικής αποστολής σας, πρέπει ν αγαπάτε τους εχθρούς σας και να ευεργετείτε αυτούς που θέλουν να σάς βλάψουν. Διότι, αν περιορίζετε την αγάπη σας μονάχα σ αυτούς που σάς αγαπούν, δεν κάνετε τίποτε περισσότερο απ ό,τι κάνουν και οι αμαρτωλοί άνθρωποι. Κάτι δηλαδή φυσικό και αυτονόητο. Αγαπώντας όμως τους εχθρούς σας φτάνετε πολύ ψηλά, μοιάζοντας με τον πανάγαθο Θεό, ο οποίος αγαπά κι ευεργετεί εξ ίσου όλα τα πλάσματά του». Πραγματικά η αγάπη προς τους εχθρούς όπως τή δίδαξε και την ενσάρκωσε ο Κύριος, αποτελεί το ειδικό βάρος τού ευαγγελικού κηρύγματος, είναι η νέα εντολή487 η γνωριστική τού ήθους και τού ύφους των υιών της θείας βασιλείας488, η οποία -στο μέτρο που υιοθετήθηκε από τους ανθρώπους- ανεμόρφωσε το Πρόσωπο της γης. Η αγάπη προς τους εχθρούς «εξισώνει» τον άνθρωπο με τον Θεό! Περιττό να πούμε, ότι και η μεγάλη αυτή εντολή είναι κάτι που δεν μπορεί να κατανοήσει ο σημερινός άνθρωπος, ο κυριαρχημένος από το αδελφοκτόνο μίσος που μετατρέπει τη ζωή σε καυτή κόλαση· και ότι είναι ιδεώδες στο οποίο μόνο με τή χάρη τού Θεού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος. Στο έκτο κεφάλαιο της επί τού Όρους Ομιλίας περιγράφονται και άλλες πτυχές τού νέου ευαγγελικού ήθους που πρέπει να διακρίνει τους γνήσιους οπαδούς τού
    Χριστού.

    Ελεημοσύνη στα κρυφά

       «Προσέχετε να μη κάνετε την ελεημοσύνη σας μπροστά στους ανθρώπους με σκοπό να σάς δουν και να σάς επαινέσουν· αλλιώτικα, δεν θα πάρετε κανένα μισθό από τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς. Εσύ όταν κάνεις ελεημοσύνη, να μη το διασαλπίσεις γύρω σου, όπως συνηθίζουν να κάνουν οι υποκριτές στις συναγωγές και στους δρόμους, για ν αποσπάσουν τη δόξα των ανθρώπων. Σάς βεβαιώνω ότι με αυτά που κάνουν πήραν την ανταμοιβή τους (από τους ανθρώπους). Εσύ όταν κάνεις ελεημοσύνη, να την κάνεις τόσο κρυφά, ώστε το αριστερό σου χέρι να μη γνωρίζει τι κάνει το δεξιό σου, για να γίνεται η ελεημοσύνη σου στα κρυφά και ο Πατέρας σου που βλέπει στα κρυφά, θα σού δώσει την ανταμοιβή σου στα φανερά». Είναι φανερόν ότι με τις παραινέσεις αυτές ο Κύριος θέλει ν απαλείψει από τις ψυχές των οπαδών του τη δοξομανία, τη ματαιοδοξία και την επιδειξιομανία, κακίες τόσο βαθιά ριζωμένες στο αρρωστημένο έδαφος της ψυχής, που και την αρετή ακόμα την κάνουν όχι γιατί αυτή είναι υπαγόρευση τού χρέους της αγάπης προς τον πλησίον, αλλά «προς το θεαθείναι», να θαυμάζουν δηλαδή και να επαινούν την καλή τους πράξη οι άνθρωποι, χωρίς να κατανοούν ότι με τη διάθεση αυτή αδειάζουν τη ψυχή τους από τη συμπάθεια και το έλεος τού Θεού. Ο ανθρώπινος φυσικά έπαινος όχι μονάχα δεν είναι κακός αλλά και επιβάλλεται ως δίκαιη αναγνώριση μιας αξίας και ενός έργου καλού. Κακή είναι η υπέρμετρη και αποκλειστική θήρευση τού επαίνου εκ μέρους τού ενεργούντος υποκειμένου, που σημαίνει ότι τα ελατήρια της ψυχής του δεν κινούνται στο χώρο τού θείου θελήματος, αλλ είναι εγωπαθή και ματαιόδοξα.

    Προσευχή στα κρυφά

       Το ίδιο και με την προσευχή. «Όταν προσεύχεσαι -λέγει ο Κύριος- δεν πρέπει να μοιάζεις με τους υποκριτές, οι οποίοι αρέσκονται να στέκονται όρθιοι και να προσεύχονται επιδεικτικά στις συναγωγές και στις γωνιές των πλατειών (σε μέρη δηλαδή περίοπτα και πολυσύχναστα), με σκοπό να τους κοιτάξουν οι άνθρωποι. Σάς βεβαιώνω ότι πήραν (από τους ανθρώπους) την ανταμοιβή τους. Σύ δε, όταν προσεύχεσαι, μπες μέσα στο ιδιαίτερό σου δωμάτιο και, αφού κλείσεις τη θύρα για να μη σε βλέπουν οι άλλοι, να κάνεις την προσευχή σου μυστικά στον Πατέρα σου που είναι κρυμμένος και αθέατος. Και ο Πατέρας σου που βλέπει στα κρυφά την προσευχή σου, θα σε ανταμείψει στα φανερά. Όταν δε προσεύχεσθε, να μη φλυαρείτε διατυπώνοντας αιτήματα ανόητα, όπως κάνουν οι εθνικοί (ειδωλολάτρες). Νομίζουν ότι με την πολυλογία τους θα εισακουστούν από τον Θεό. Να μη τους μοιάσετε, γιατί ο Πατέρας σας γνωρίζει αυτό που έχετε ανάγκη, προτού ακόμα τού το ζητήσετε».

    Στη συνέχεια ο Κύριος παρέχει και πρότυπο αληθινής προσευχής, η οποία φέρει το όνομά του· «Κυριακή προσευχή»· «Πάτερ ημών ο εν τοίς ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά σου· ελθέτω η βασιλεία σου· γενηθήτω το θέλημά σου ως εν ουρανώ και επί της γής· τον άρτον ημών τον επιούσιον δός ημίν σήμερον· και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοίς οφειλέταις ημών· και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν, αλλά ρύσαι ημάς από τού πονηρού. Οτι σού εστιν η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα εις τους αιώνας· αμήν».

    Τα βασικά στοιχεία της Κυριακής προσευχής είναι·

    α) Η αναφορά προς τον Θεό ο οποίος είναι Πατέρας στοργικός και κατοικεί στους ουρανούς (έκφραση ανθρωποπαθής), δηλαδή βρίσκεται μακριά από την κακότητα και την ακαθαρσία της γης, σε χώρο άυλο γεμάτο μεγαλοπρέπεια και δόξα. β) Το αίτημα να αγιάζεται το όνομα τού Θεού εκεί, όπου πραγματώνεται η βασιλεία του διά της τηρήσεως από τους ανθρώπους τού αγίου του θελήματος, όπως αυτό γίνεται και στον ουρανό (από τους αγγέλους). γ) Το αίτημα για το καθημερινό μας ψωμί, που είναι απαραίτητο για τη σωματική μας συντήρηση. δ) Το αίτημα να μας συγχωρήσει ο Θεός όλα μας τα αμαρτήματα, με τη βεβαίωση ότι και εμείς συγχωρούμε τα πταίσματα των άλλων και ε) Το αίτημα να μην επιτρέψει ο Θεός να μπούμε σε πειρασμό (δοκιμασία ψυχική) δεδομένης της αδυναμίας της φύσεώς μας η οποία εύκολα μπορεί να μας οδηγήσει σε πτώση, αλλά να μας γλυτώσει από τον πονηρό, ο οποίος επιδιώκει να μας εξοντώσει πνευματικά. Τα αιτήματα δε αυτά τα κάνουμε με τη βαθιά πεποίθηση ότι στον Θεόν ανήκει η αιώνια βασιλεία, η δύναμη και η δόξα. Την ορθή στάση, το γνήσιο πνεύμα και το αληθινό περιεχόμενο της προσευχής σε αντίθεση με την ψεύτικη και κακή, μας εδίδαξεν ο Κύριος στην παραβολή τού Τελώνου και τού Φαρισαίου.

    Η νηστεία

       Παράλληλα με την ελεημοσύνη και την προσευχή ο Κύριος στηλιτεύει και την υποκριτική νηστεία, που έκαναν επιδεικτικά οι Φαρισαίοι για ν αποσπάσουν το θαυμασμό και τον έπαινο των ανθρώπων, τονίζοντας το νόημα της αληθινής και ανεπιτήδευτης νηστείας.«Όταν νηστεύετε -λέγει- να μη γίνεσθε περίλυποι και σκυθρωποί, όπως κάνουν οι υποκριτές, οι οποίοι αλλοιώνουν επίτηδες τα Πρόσωπα τους διά να φανούν στους ανθρώπους νηστεύοντες. Σάς βεβαιώνω ότι έχουν πάρει ήδη (από τους ανθρώπους) το μισθό τους. Σύ δε, όταν νηστεύεις, άλειψε την κεφαλή και νίψε το Προςωπό σου (σημεία ευδιαθεσίας και χαράς), έτσι που να μη φαίνεσαι εξωτερικά στους ανθρώπους ότι νηστεύεις, αλλά μυστικά στον Πατέρα σου, ο οποίος παρακολουθεί τα πάντα. Και ο Πατέρας σου που βλέπει τη νηστεία σου να γίνεται στα κρυφά, θα σού δώσει την αμοιβή σου στα φανερά». Η νηστεία είναι πολύ μεγάλη αρετή που εξυψώνει τον άνθρωπο πνευματικά, όταν γίνεται σωστά, με συναίσθηση της πνευματικής φτώχειας της ψυχής, με φόβο Θεού και με ταπείνωση και συντριβή καρδίας. Η υποκριτική φαρισαϊκή νηστεία, που σαν κύριο ελατήριό της έχει το θαυμασμό και τη δόξα των ανθρώπων, είναι στεγνή και άκαρπη, εξαντλούμενη στην ανθρωπαρέσκεια και την επιδειξιομανία της. Από τον Θεό δεν έχει τίποτε να περιμένει. Είναι υπόθεση χαμένη στην ιδιοτέλεια και την υποκρισία της.

    Ο πραγματικός θησαυρός

       Στη ζωή του ο άνθρωπος μπορεί να αποκτήσει πολλών ειδών θησαυρούς. Αυτό βέβαια δεν είναι κακό, όταν γίνεται με διακριτική επίγνωση και μέσα στα όρια της ηθικής τάξεως. Το πράγμα αρχίζει να γίνεται κακό, όταν ο άνθρωπος ειδωλοποιεί τους θησαυρούς αυτούς Δένοντας την καρδιά του μαζί τους, περικλείεται ασφυκτικά σε υλικές αξίες και αγαθά εφήμερα και παροδικά, τα οποία όχι μόνον είναι ανίσχυρα να τον βοηθήσουν, αλλ’ υπάρχει κίνδυνος να τον υποδουλώσουν και να τον καταστρέψουν. Στους θησαυρούς αυτούς ο Κύριος αντιτάσσει άλλους πνευματικούς και αιώνιους, οι οποίοι είναι απρόσβλητοι στο χρόνο και ακτύπητοι από τη φθορά, και οι οποίοι πρέπει να αιχμαλωτίζουν τη ψυχή, να συντηρούν την ύπαρξη και να κατευθύνουν την επίγεια ζωή τού ανθρώπου. «Να μη μαζεύετε θησαυρούς -παραινεί ο Κύριος- πάνω στη γη, όπου η σκουριά και η σαπίλα (της φθοράς) αφανίζουν και όπου οι κλέφτες τρυπούν τους τοίχους και τους κλέβουν. Να μαζεύετε δε θησαυρούς στον ουρανό, όπου οι κλέφτες δεν τρυπούν τούς τοίχους και δεν τους κλέβουν. Διότι εκεί που βρίσκεται ο θησαυρός σας, εκεί πρέπει να είναι στραμμένη και η καρδιά σας».

    Φώς και σκοτάδι

       Όπως υπάρχει φώς και σκοτάδι φυσικό, έτσι υπάρχει φώς και σκοτάδι πνευματικό. Το φυσικό σκοτάδι είναι η στέρηση τού φυσικού φωτός, όπως και το πνευματικό σκοτάδι (η αμαρτία) είναι η στέρηση τού πνευματικού φωτός (της αρετής). Όπως δε ο άνθρωπος οδεύει στα σκοτάδια όταν ο φυσικός του οφθαλμός υποστεί κάποια ζημιά, έτσι και η ψυχή οδεύει στα σκοτάδια, όταν ο πνευματικός της οφθαλμός (ο νους) αρρωστήσει· δεν μπορεί να δει τον Θεό και να αξιολογήσει σωστά τα πράγματα τού βίου και την υπόθεση της υπάρξεως.

    «Το λυχνάρι που φωτίζει το σώμα -λέγει ο Κύριος- είναι το μάτι. Εάν το μάτι σου είναι καθαρό (υγιές), όλο σου το σώμα θα είναι φωτεινό. Αν, αντίθετα, το μάτι σου είναι αρρωστημένο, όλο σου το σώμα θα είναι σκοτεινό. Εάν, λοιπόν, το φώς που σού δόθηκε για να σε φωτίζει γίνει σκοτάδι, τότε σε πόσο μεγαλύτερο σκοτάδι θα βυθιστείς; (εννοείται το πνευματικό σκοτάδι, σε περίπτωση που σκοτεινιάσει ο οφθαλμός της ψυχής). Κανένας δεν μπορεί να δουλεύει συγχρόνως σε δύο κυρίους (να είναι προσκολλημένος και στα επίγεια και στα ουράνια αγαθά). Διότι, ή τον ένα θα μισήσει και τον άλλο θ αγαπήσει ή στον ένα θα προσκολληθεί και τον άλλο θα περιφρονήσει. Δεν μπορείτε να υπηρετείτε συγχρόνως και τον Θεό και τον μαμωνά (τον ειδωλοποιημένο πλούτο)».Αλήθεια, πόσο υπέροχα και υψηλά είναι τα διδάγματα που μας παρέχει ο Κύριος! Η καρδιά τού ανθρώπου είναι το σπίτι τού Θεού, ο ναός τού αγίου Πνεύματος. Δεν μπορεί το σπίτι τού Θεού να χωρίζεται σε δύο διαφορετικά διαμερίσματα. Στο ένα να κατοικεί η χάρη τού Θεού και στο άλλο το πνεύμα τού διαβόλου, ο μαμωνάς. Η καρδιά ή θα δοθεί ολόκληρη στον Θεόν ή θα δοθεί ολόκληρη στο αντίπαλο πνεύμα της πονηρίας. Το μόνο που δεν μπορεί να κάνει είναι να αφοσιώνεται ολοκληρωτικά και να υπηρετεί συγχρόνως και τον Θεό και τον μαμωνά.

    Μέριμνα και εμπιστοσύνη στον Θεό

       Η αγωνιώδης μέριμνα της ζωής είναι κάτι το βαθιά ζυμωμένο με την καθημερινότητα τού βίου. Οι βιοτικές ανάγκες σ ένα κόσμο που τόσο ραγδαία εξελίσσεται είναι πάμπολλες και τα προβλήματα που δημιουργούνται καυτά και αναρίθμητα. Το βάρος της βιοτικής μέριμνας πιέζει ασφυκτικά και αναστατώνει τον άνθρωπο, που αγκομαχά προσπαθώντας να κερδίσει την καθημερινή του υπόθεση. Η πυρετική όμως αυτή έξαψη είναι κατάσταση πολύ επικίνδυνη. Κουράζει το σώμα και εξαντλεί την ψυχή. Φιλοδωρεί τον άνθρωπο με πολλά ψυχοσωματικά νοσήματα με συνέπειες πολύ θλιβερές, χωρίς ωστόσο να παρέχει κάτι το θετικό στον άνθρωπο, χωρίς να ανακουφίζει τή ζωή του και να βελτιώνει την τύχη του. Ο Κύριος μπροστά στο σοβαρότατο αυτό ασθένησα τού πλάσματος παρέχει τη δική του συνταγή, η εφαρμογή της οποίας είναι άμεσα λυτρωτική. Είναι δε αυτή η πεποίθηση στην πρόνοια τού Πατέρα, που θωρακίζει τον άνθρωπο, τού γαληνεύει τη ψυχή, τού κατευνάζει τις θύελλες και τις καταιγίδες και τού παρέχει αναψυχή, ώστε με δύναμη και αντοχή να παλέψει την τραχύτητα της βιοτικής συγκυρίας του.«Διά τούτο σάς λέγω να μη φροντίζετε με αγωνία στη ψυχή σας τι θα φάτε και τι θα πιήτε ή με τι θα ντύσετε το σώμα σας. Δεν αξίζει η ψυχή σας περισσότερο από την τροφή και το σώμα σας περισσότερο από το ένδυμα; Κοιτάξτε τα πουλιά που πετούν στον αέρα, τα οποία ούτε σπείρουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες· και όμως τα τρέφει ο ουράνιος Πατέρας σας. Δεν έχετε εσείς μεγαλύτερη αξία απ αυτά; Ποιός από σάς, όσο κι αν φροντίζει, μπορεί να προσθέσει ένα πήχη στο σωματικό του ανάστημα; Και για το ένδυμα, γιατί φροντίζετε; Κοιτάξτε προσεχτικά τ αγριολούλουδα πώς μεγαλώνουν. Δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σάς λέγω δε, ότι ούτε και ο Σολομών, σε όλη τη μεγαλοπρέπεια και τη δόξα του, δεν μπόρεσε να ντυθεί σαν ένα απ αυτά. Εάν δε το χορτάρι που ανέμελα φυτρώνει στους αγρούς, το οποίο σήμερα ζει και αύριο ξηραίνεται και το πετάνε στο φούρνο (για να καεί) ο Θεός τόσο όμορφα το ντύνει, πόσο περισσότερο θα κάνει αυτό για σάς, ολιγόπιστοι; Μη μεριμνάτε, λοιπόν, λέγοντες· τι θα φάμε ή τι θα πιούμε και με τι θα ντυθούμε; Γιατί όλ’ αυτά τα ζητάνε οι εθνικοί (ειδωλολάτρες). Ο δικός σας Πατέρας που κατοικεί στους ουρανούς, γνωρίζει ότι έχετε ανάγκην απ όλα αυτά. Να ζητάτε πρώτα τη βασιλεία τού Θεού και τη δικαιοσύνη του (το άγιο θέλημά του) και όλα τα άλλα θα σάς προστεθούν (από το Θεό). Μη γεμίζετε, λοιπόν, τη ψυχή σας με αγωνία για το τι θα σάς συμβεί αύριο, διότι η αυριανή ημέρα θα φροντίσει για τη δική της κακία. Αρκεί η στενοχώρια της
    σημερινής ημέρας». Ο Κύριος φυσικά νομοθετώντας αυτά δεν έχει σκοπό ν απαγορεύσει κάθε μέριμνα και κάθε προγραμματισμό στη ζωή μας, πράγμα που μπορεί να έχει δυσάρεστες επιπτώσεις όχι μονάχα στο βιοτικό μας πεδίο, αλλά και στην πνευματική μας εξέλιξη. Αυτό που απαγορεύει είναι η άμετρη και αγχώδης μέριμνα, η  αναστάτωση και η ταραχή στην αντιμετώπιση της καθημερινής βιοπάλης, καταστάσεις που σε τελική ανάλυση είναι σημάδια ολιγοπιστίας στην πρόνοια και την αγάπη τού Θεού. Αυτό κυρίως μετράει αρνητικά από την πλευρά τού πλάσματος. Και αυτό θέλει να θεραπεύσει ο Κύριος.

    Η κατάκριση τού πλησίον

    Η κατάκριση τού πλησίον είναι φαινόμενο πολύ συνηθισμένο μεταξύ των ανθρώπων. Προέρχεται από καρδιά από την οποίαν απουσιάζει η αδελφική αγάπη. Αυτός που κατακρίνει δεν σέβεται τον αδελφό του. Και μπορεί μεν, και έχει χρέος να ελέγχει την κακή συμπεριφορά του· κατ ιδίαν όμως και με σκοπό να τον βοηθήσει να την βελτιώσει. Η άσκοπη και εμπαθής επίκριση είναι κακολογία. Είναι δε και υποκρισία, γιατί βλέπει μονάχα τις ενέργειες των άλλων, ενώ παραβλέπει τις δικές της που μπορεί να είναι χειρότερες εκείνων που κατακρίνει. Ο Κύριος στηλιτεύει έντονα την κατάκριση τού πλησίον.«Μη κρίνετε -τονίζει- για να μη κριθείτε. Διότι με το κριτήριο με το οποίο κρίνετε τους άλλους θα κριθείτε κι εσείς και με το μέτρο που εκτιμάτε τις πράξεις των άλλων, θα εκτιμηθούν και οι δικές σας (από τον Θεό). Γιατί δε, βλέπεις το μικρό ξυλαράκι που είναι στο μάτι τού αδελφού σου, και δεν παρατηρείς το δοκάρι που είναι σφηνωμένο στο δικό σου μάτι; Η πώς θα πεις στον αδελφό σου· άφησε να βγάλω το ξυλαράκι από το μάτι σου, τή στιγμή που υπάρχει το δοκάρι στο δικό σου; Υποκριτή, να αφαιρέσεις πρώτα το δοκάρι που είναι στο δικό σου μάτι, και έπειτα να προσπαθήσεις να βγάλεις το μικρό ξυλαράκι από το μάτι τού αδελφού σου».

    Οι θείοι μαργαρίτες

    Η έλλειψη επικριτικής και κατακριτικής διαθέσεως τού πλησίον που πρέπει να κοσμεί τη ψυχή κάθε καλού χριστιανού, δεν πρέπει ωστοσο να μας οδηγεί σε μια αδιάκριτη και χαλαρή εκτίμηση της συμπεριφοράς των άλλων και σε μια ανεξέλεγκτη σχέση μαζί τους κυρίως σε σημαντικά ζητήματα πίστεως, πράγμα που μπορεί να μας κοστίσει βαθιές και ανεπανόρθωτες ζημιές. Συγκεκριμένα ο Κύριος μας απαγορεύει να παρέχουμε τους πνευματικούς θησαυρούς της πίστεώς μας σε άγριους και χοιρώδεις ανθρώπους, οι οποίοι όχι μόνο δεν έχουν τη δυνατότητα να τους δεχτούν, αλλά θα τους βεβηλώσουν και παράλληλα θα βλάψουν και εκείνους οι οποίοι τους μεταδίδουν.«Να μη δίνετε το άγιον (δηλ. το μυστήριο της πίστεως) -λέγει- στα σκυλιά (τους τραχείς και άγριους ανθρώπους) και να μη ρίχνετε τα μαργαριτάρια σας (τις θείες αλήθειες) στους χοίρους (στους αισθησιακούς και ακάθαρτους ανθρώπους), μη τυχόν και τα καταπατήσουν με τα πόδια τους (τα προσβάλλουν και τα βεβηλώσουν) και μετά στραφούν εναντίον σας να σάς ξεσχίσουν». Προσοχή, λοιπόν, στη μετάδοση των ιερών της πίστεως αληθειών. Να μη γίνεται αδιάκριτα, αλλά με σύνεση και διακριτική εκτίμηση των συνθηκών τού περιβάλλοντος. Όπου δηλαδή το περιβάλλον, οι άνθρωποι, ο τόπος και η ώρα δεν αντέχουν στην υποδοχή της θείας αλήθειας, εκεί να μη προβάλλουμε τις αλήθειες τού Ευαγγελίου, γιατί είναι ενδεχόμενο αντί ωφελείας να προξενήσουμε άθελά μας ζημιά τόσο σε μας όσο και σε άλλους κακότροπους ανθρώπους.

    Η αποτελεσματικότητα της προσευχής

       Εκείνος που προσεύχεται με πίστη και ειλικρίνεια στον Θεό θα λάβει Οπωσδήποτε τα αιτήματά του. Διότι ο Θεός είναι στοργικός Πατέρας, ο οποίος αγαπά τα παιδιά του και δεν μπορεί να κωφεύσει στις δεήσεις τους, αλλά θα ικανοποιήσει όλες τις λογικές χρείες και ανάγκες τους. Μόνο τα παράλογα αιτήματα δεν μπορεί -γιατί δεν θέλει- να ικανοποιήσει ο παντοδύναμος Θεός.«Ζητείτε -παραινεί ο Κύριος- και θα σάς δοθεί· γυρεύετε και θα βρείτε· κτυπάτε και θα σάς ανοίξουν. Διότι κάθε ένας που ζητά, λαμβάνει· και κάθε ένας που γυρεύει, βρίσκει· και σ εκείνον που κτυπά, θα ανοιχτεί (η πόρτα). Η ποιός από σάς, όταν το παιδί του τού ζητήσει ψωμί, θα τού δώσει λίθον; Η αν τού ζητήσει ψάρι, θα τού δώσει φίδι; Εάν, λοιπόν, εσείς που είσθε αμαρτωλοί, ξέρετε να δίνετε χρήσιμα πράγματα στα παιδιά σας, πόσο μάλλον ο ουράνιος Πατέρας σας θα δώσει αγαθά πράγματα σ αυτούς που με πίστη τα ζητούν;».

    Ο χρυσός κανόνας τού Ευαγγελίου

       «Εκείνα που θέλετε να σάς κάνουν οι άνθρωποι -λέγει ο Κύριος- τα ίδια να κάνετε και σείς σ’ αυτούς. Διότι σ αυτό συγκεφαλαιώνονται η διδαχή τού Νόμου και
    οι Προφήτες». Κέντρο τού χρυσού αυτού κανόνος τού Ευαγγελίου είναι το ατομικό εγώ τού ανθρώπου. Ο άνθρωπος δικαιολογημένα απαιτεί οι άνθρωποι να τιμούν και να σέβονται την προσωπικότητά του, να μην καταπατούν τις ελευθερίες και τα δικαιώματά του, να σέβονται την οικογένεια και την περιουσία του και γενικά να τον συντρέχουν στις ανάγκες και τις περιστάσεις του. Ολ’ αυτά είναι μια λογική και δίκαιη απαίτηση. Ο δίκαιος όμως και καλοπροαίρετος άνθρωπος την απαίτησή του αυτή οφείλει να την ανταποδίδει στο συνάνθρωπο. Να κάνει δηλαδή και στον άλλον όσα αυτός θέλει να τού κάνουν οι άλλοι. Αν το πλέγμα αυτό των αμοιβαίων διεκδικήσεων εφαρμοστεί αρμονικά και ισχύσει σαν καθολική νομοθεσία, οι άνθρωποι θα ζήσουν ειρηνικά μεταξύ τους, απαλλαγμένοι από πολλά κακά που προξενούν ο νοσηρός ατομισμός, η εγωπάθεια, το προσωπικό συμφέρον και τόσα άλλα, που μετατρέπουν τις ανθρώπινες κοινωνίες σε αγέλες άγριων θηρίων, όπου το ένα επιτίθεται και κατασπαράσσει το άλλο. Στην αρνητική του μορφή ο χρυσός κανόνας τού Ευαγγελίου είναι γνωστός ως· «ό σύ μισείς, μηδενί ποιήσης»489. Αυτό που εσύ απεχθάνεσαι και μισείς, να μη το κάνεις στους άλλους.

    Οι δύο δρόμοι

       Δύο είναι οι δρόμοι τους οποίους μπορεί ν ακολουθήσει στη ζωή του ο άνθρωπος. Ο ένας είναι της αρετής, στενός και δύσκολος, τον οποίο λίγοι μονάχα ακολουθούν. Το τέρμα τού δρόμου αυτού καταλήγει στην ευρυχωρία τού ουρανού, στην αιώνια χαρά της θείας βασιλείας, στους ολόφωτους κόλπους τού Πατέρα. Ο άλλος είναι ο δρόμος της κακίας, ευρύχωρος και άνετος, τον οποίον ακολουθούν οι περισσότεροι των ανθρώπων. Το τέρμα τού δρόμου αυτού είναι η απώλεια της ψυχής στη στενότητα και την οδύνη της κολάσεως, η νέκρωση της υπάρξεως μακριά από την αληθινή ζωή και το φώς, που είναι ο Θεός. Ο Κύριος μας παραινεί να μπαίνουμε από τη στενή πύλη και την τεθλιμμένη οδό που οδηγεί στην ανάπαυση της αιώνιας ζωής. Σχετικά λέγει· «Να μπαίνετε από τη στενή πύλη, διότι είναι πλατειά η πύλη και ευρύχωρη η οδός που οδηγεί στην απώλεια και πολλοί είναι εκείνοι που μπαίνουν από αυτήν. Αντίθετα, είναι στενή η πύλη και στενόχωρος ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή και λιγοστοί είναι εκείνοι που τη βρίσκουν».

    Οι ψευδοπροφήτες

       Στους ανθρώπους που ακολουθούν το δρόμο της κακίας συγκαταλέγονται και οι ψευδοπροφήτες. Είναι άνθρωποι διεστραμμένοι και επικίνδυνοι. Πλανεμένοι αυτοί, προσπαθούν να πλανήσουν και τους άλλους. Είναι στρατευμένοι πράκτορες τού ψεύδους, πολέμιοι της αλήθειας. Μεταμφιέζονται, λαμβάνοντας ψεύτικα προσωπεία για να παραπλανήσουν τις αφελείς και αστήρικτες ψυχές. Οι πιστοί πρέπει να βρίσκονται σε επιφυλακή, να τους επισημαίνουν και να προφυλάσσονται από την πανουργία και την κακουργία τους. Θα τους αναγνωρίζουν δε από τα έργα τους. Η συμπεριφορά τους θα προδώσει τους καταχθόνιους σκοπούς και τις διαθέσεις τους. Όπως από τα αγκάθια δεν μπορεί να μαζέψει κανείς σύκα, έτσι και από αυτούς δεν μπορεί να προέλθει κάτι σωστό και καλό. Και όπως ένα Δέντρο σάπιο δεν μπορεί να κάνει καρπούς καλούς, έτσι και από αυτούς δεν μπορούν να προέλθουν παρά έργα ανάλογα με τη σαπρότητα της ψυχής τους.«Προσέχετε -λέγει ο Σωτήρ- από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι σάς πλησιάζουν με ένδυμα προβάτων, εσωτερικά όμως είναι λύκοι άγριοι και αρπακτικοί. Θα τους αναγνωρίσετε από τα έργα τους. Μήπως μαζεύουν από τα αγκάθια σταφύλια ή από τους τριβόλους σύκα; Έτσι κάθε Δέντρο καλό παράγει καρπούς καλούς, ενώ το σάπιο Δέντρο παράγει καρπούς χαλασμένους και κακούς. Δεν μπορεί ένα Δέντρο καλό να κάνει φθαρμένους καρπούς, ούτε ένα σάπιο Δέντρο να κάνει καρπούς υγιείς. Κάθε Δέντρο που δεν κάνει καρπούς καλούς το κόβουν από τη ρίζα και το ρίχνουν στη φωτιά. Έτσι, λοιπόν, κι εσείς θα τους αναγνωρίσετε ποιοί είναι από τους καρπούς των έργων τους».

    Τα λόγια και τα έργα

       Ο άνθρωπος είναι πολύ εύκολος στα λόγια. Η γλώσσα του δουλεύει ασταμάτητα. Αντίθετα, στα έργα είναι πολύ νωθρός και δυσκίνητος. Αν αυτό ισχύει γενικά, ιδιαίτερη σημασία έχει στο πεδίο της σωτηρίας. Στη βασιλεία των ουρανών δεν θα μπουν όσοι περιορίζονται μονάχα στα λόγια, τα ωραία εξωτερικά και όμορφα, αλλ’ αυτοί που κάνουν το θέλημα τού ουράνιου Πατέρα. Τα λόγια από μόνα τους, όταν δηλαδή δεν έχουν ουσιαστικό αντίκρυσμα σε έργα αρετής, δεν θα μπορέσουν να τους σώσουν. Χειρότερα δε, σε περίπτωση που άλλα λέγουν και άλλα κάνουν. Ομολογούν εξωτερικά τον Χριστό, ενώ κατά βάθος είναι εργάτες δόλιοι της ανομίας. Αυτούς θα τους αποπέμψει490 ο Σωτήρ κατά την ημέρα της κρίσεως491. Ο Κύριος δηλώνει κατηγορηματικά·«Στη βασιλεία των ουρανών δεν θα εισέλθει κάθε ένας που μου λέγει ‘‘Κύριε, Κύριε», αλλά εκείνος μονάχα που κάνει το θέλημα τού επουράνιου Πατέρα μου. Πολλοί θα μου πουν την ημέραν εκείνη (της κρίσεως) ‘‘Κύριε, Κύριε, στο όνομά σου δεν προφητέψαμε και δεν βγάλαμε δαιμόνια και δεν κάναμε θαύματα;». Και τότε θα τους πω· φύγετε από κοντά μου όλοι οι εργαζόμενοι την ανομία».

    Τα δύο θεμέλια

       Ένα σπίτι για να στηθεί καλά και ν αντέξει στο πέρασμα τού χρόνου, πρέπει να κτιστεί πάνω σε θεμέλιο γερό. Έτσι, δεν φοβάται το ορμητικό ρεύμα των ποταμών, τους δυνατούς ανέμους και τις θύελλες. Στέκει ακλόνητο, γιατί έχει θεμέλια γερά. Αντίθετα, όταν δεν έχει θεμέλιο στέρεο, όταν είναι κτισμένο πάνω στην άμμο, με την πρώτη κακοκαιρία θα σωριαστεί κάτω και θα καταστραφεί. Έτσι και στο χώρο της σωτηρίας. Αυτός που κτίζει το οικοδόμημα της ψυχής του πάνω στο θεμέλιο της πίστεως και των αγαθών έργων, δεν αρκείται δηλαδή σε λόγια ανούσια αλλ εκτελεί το θέλημα τού Θεού, αυτός δεν φοβάται τις αντίξοες συνθήκες τού βίου και τις επιθέσεις των εχθρών, αλλά μένει ασάλευτος, πιασμένος από την πέτρα της πίστεως και κληρονομεί τη βασιλεία των ουρανών. Αντίθετα, αυτός που αρκείται μονάχα σε λόγια χωρίς να κάνει το θέλημα τού Θεού, κτίζει το σπίτι της ψυχής του στην άμμο, το οποίο με την πρώτην επίθεση των στοιχείων σωριάζεται κάτω και χάνεται. Ο Κύριος τονίζει χαρακτηριστικά.«Κάθε έναν που ακούει τα λόγια μου και τα εκτελεί, θα τον παρομοιάσω με φρόνιμον άνδρα, ο οποίος έκτισε το σπίτι του πάνω στην πέτρα. Και κατέβηκε η βροχή και ήλθαν οι ποταμοί και φύσηξαν οι άνεμοι και έπεσαν επάνω στο σπίτι εκείνο, το οποίον όμως δεν έπεσε γιατί ήταν θεμελιωμένο στην πέτρα. Και κάθε ένας που ακούει τα λόγια μου και δεν τα εφαρμόζει, θα μοιάσει με άνδρα ασύνετο, ο οποίος έκτισε το σπίτι του πάνω στην άμμο. Κατέβηκε δε η βροχή και ήλθαν οι ποταμοί και φύσηξαν οι άνεμοι και έπεσαν στο σπίτι εκείνο που σωριάστηκε κάτω και ήταν η πτώση του μεγάλη».

         Στο σημείο αυτό τελειώνει η επί τού Όρους Ομιλία τού Κυρίου. Στόχος της είναι να επισημάνει την αλήθεια τού πλάσματος, η οποία τότε είναι δυνατή, όταν είναι βαθιά ριζωμένη στην αλήθεια τού Θεού. Αντίθετα, η αναλήθεια τού πλάσματος συμβαίνει, όταν αυτό απομακρύνεται από τον Θεό, δημιουργώντας μια ψεύτικη σχέση με τον Πλάστη του. Στο Μωσαϊκό Νόμο το ψεύτισμα τού ανθρώπου εντοπίζεται στην ειδωλολατρία. Η απομάκρυνση τού ανθρώπου από τον Θεό και η αντικατάσταση τούτου με άλλους ανύπαρκτους και ψεύτικους θεούς δημιουργεί διαστροφή στη σχέση του με τον αληθινό Θεό, που έχει σαν φυσικό επακόλουθο τη διαστροφή στη σχέση του με το συνάνθρωπο. Όταν ο άνθρωπος πιστεύει αληθινά στον Θεό, δεν μπορεί παρά να είναι σωστός και στις σχέσεις του με τον πλησίον. Το ίδιο και στο νόμο τού Ευαγγελίου. Στο νέο ήθος που στηρίζεται στην ατρωτική χάρη τού Χριστού, εντοπίζεται η αλήθεια τού πλάσματος, που πιστεύει βαθιά στον Θεό και μετουσιώνει την πίστη του σε έργα αγάπης προς τον πλησίον. Εκείνο που χαλάει την αλήθεια αυτή είναι η υποκρισία και το ψεύδος. Ο φαρισαϊσμός είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της ευαγγελικής αρετής. Είναι κι αυτός μια μορφή ειδωλολατρίας.

        Στη θέση τού Θεού μπαίνει ο νοσηρός ατομισμός, μεταμφιεσμένος σε Πρόσωπο αρετής, για να ικανοποιήσει την εγωιστική του προβολή και τις προσωπικές του ιδιοτέλειες. Το νέο πνεύμα της χάριτος είναι πνεύμα ειλικρίνειας και αγάπης. Πάει βαθιά στην καρδιά, της οποίας ζητά την καθαρότητα και τη διαύγεια. Την καθαρή καρδιά την ανυψώνει σε ναό των αρετών. Αυτή μονάχα θα δει τον Θεό και θα συναντήσει σε μια σωστή σχέση το συνάνθρωπο. Τροφή της είναι η αληθινή πίστη, ο φωτισμένος λόγος, η δύναμη της χάριτος, η φανέρωση τού Λόγου τού Θεού, η οποία συνεπλήρωσε την παλαιά οικονομία στις πολλαπλές της ατέλειες, κτίζοντας τον άνθρωπο στην αλήθεια της θείας βασιλείας.

    Σ’ αυτήν θα εισέλθουν οι ταπεινοί, οι μετανιωμένοι για τις αμαρτίες τους, οι πράοι και οι ειρηνοποιοί, οι ελεήμονες, αυτοί που αγαπούν τη δικαιοσύνη και διώκονται γι αυτήν· οι συνετοί και οι ενάρετοι άνθρωποι, αυτοί που κτίζουν τη ζωή τους στο θεμέλιο της πίστεως, που έχουν το νου τους στραμμένο στους θησαυρούς τού ουρανού και ακολουθούν το στενό μονοπάτι της αρετής, που οδηγεί στην αιώνια ζωή· τα παιδιά γενικά τού Θεού που είναι αγορασμένα με το αίμα τού Χριστού και κτισμένα στην άγια χάρη του.

    Read more: http://www.egolpion.net/duo_dia8hkes.el.aspx#ixzz2wsHIkJEu

     
  • lithari 1:48 pm on 23/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    Φτιάχνω μόνος μου – Πως φτιάχνουμε κάρβουνο …2. ΟΛΑ ΣΤΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑ ΤΑ ΘΕΛΕΙ Ο ΝΕΟΕΛΛΗΝΑΣ …ΑΛΛΑ …ΓΙΑ ΝΑ ΤΑ ΑΠΟΛΑΥΣΕΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ , ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Ο …. 

     

     

    Το κάρβουνο είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο υλικό, που χρησιμοποιείτε ακόμα και σήμερα σε πολλές εφαρμογές. Παλαιότερα ήταν η κύρια καύσιμη ύλη για θέρμανση, μαγείρεμα και παραγωγή ενέργειας.

     

    Εκτός από αυτές το κάρβουνο έχει και άλλες χρήσιμες εφαρμογές.

    Το κάρβουνο έχει χρησιμοποιηθεί από αρχαιοτάτων χρόνων στην τέχνη και την ιατρική, αλλά κυρίως ως καύσιμο στην μεταλλουργεία λόγο της μεγάλης θερμότητας που παράγει, για την διαμόρφωση και κατασκευή μεταλλικών εργαλείων και αντικειμένων.

     

    Αργότερα χρησιμοποιήθηκε σαν καύσιμο στις ατμομηχανές και μετέπειτα στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω θερμότητας.

     

    Το κάρβουνο μπορεί να ενεργοποιηθεί, για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητά του ως φίλτρο. Ο ενεργός άνθρακας προσροφά αμέσως ένα ευρύ φάσμα οργανικών ενώσεων που είναι διαλυμένες ή αιωρούνται σε αέρια και υγρά.

     

    Χρησιμοποιείτε επίσης σε ορισμένες βιομηχανικές διεργασίες, όπως είναι ο καθαρισμός της σακχαρόζης από τη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο.

     

    Φίλτρα άνθρακα χρησιμοποιούνται επίσης σε ορισμένους τύπους μάσκες αερίου.

     

    Η ιατρική χρήση ενεργού άνθρακα είναι κυρίως η προσρόφηση των δηλητηρίων, ιδίως στην περίπτωση των απόπειρες αυτοκτονίας στην οποία ο ασθενής έχει καταπιεί ένα μεγάλο ποσό ενός φαρμάκου. Ο ενεργός άνθρακας πωλείται χωρίς συνταγή, έτσι ώστε να χρησιμοποιείται για μια ποικιλία των εφαρμογών που αφορούν την υγεία. Για παράδειγμα, χρησιμοποιείται συχνά για να μειώσει τη δυσφορία λόγω υπερβολικών αερίων ή μετεωρισμού στην πεπτική οδό.

     

    Παλιά το κάρβουνο ήταν το κύριο υλικό στην παρασκευή πυρίτιδας. Με βασικά υλικά το κάρβουνο και το θειάφι, έφτιαχναν το μπαρούτι, που χρησιμοποιούταν στα όπλα της εποχής. Τη σημερινή εποχή χρησιμοποιείτε από ερασιτέχνες για πυροτεχνήματα.

     

    Μία άλλη συμαντική χρήση του κάρβουνου που πλέον έχει χαθεί, ήταν η συντήρηση των τροφίμων αλλά και η απολύμανση του νερού.

     

    Πως φτιάχνουμε κάρβουνο

     

    Για να φτιάξουμε κάρβουνο κάνουμε «ατελή καύση ξύλου», δηλαδή δεν καίμε το ξύλο αλλά περιορίζοντας την ποσότητα του αέρα ελέγχουμε ουσιαστικά την διαδικασία της καύσης.

     

    Σε ένα μεγάλο μεταλλικό δοχείο που κλείνει, τοποθετούμε την ποσότητα ξύλου και κάνουμε τρύπες στο καπάκι, ώστε να βγαίνουν οι καπνοί.

     

    Ανάβουμε φωτιά και τοποθετούμε το κλειστό δοχείο πάνω σε φωτιά. Μετά από λίγη ώρα θα δούμε να βγαίνει πυκνός καπνός από τις τρύπες που είχαμε ανοίξει στο καπάκι.

     

    Όταν σβήσει η φωτιά μας και σταματήσει να βγαίνει καπνός, τα κάρβουνα μας είναι πλέον έτοιμα.

     

    Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε την διαδικασία

    ΠΗΓΗ

     

    ==========================================================================

    ΟΙ ΚΑΡΒΟΥΝΙΑΡΙΔΕΣ !

     

     

     

    ΟΛΑ ΣΤΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑ ΤΑ ΘΕΛΕΙ Ο ΝΕΟΕΛΛΗΝΑΣ …ΑΛΛΑ …

    post-1271-1218185044.gif

    souvlakia-3.jpg

    untitled.bmp

    ΓΙΑ ΝΑ ΤΑ ΑΠΟΛΑΥΣΕΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ , ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Ο ….ΚΑΡΒΟΥΝΙΑΡΗΣ !!!

    _009_1~1.JPG120932121611691800.jpg

    ΧΑ ΧΑ …ΟΧΙ ΟΜΩΣ ΑΥΤΟΣ …

    Saxicola_torquata.jpg

    ΑΛΛΑ … ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣ … !

    altalt

     

    ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΟΜΩΣ , ΣΙΓΟΥΡΑ … ΑΥΤΟΣ !!!

    altWood_Charcoal_100_Natural_Wood_Charcoal.jpgkr1.jpg

     

    ΟΜΩΣ !  …ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΕΙ ΣΤΗΝ ΨΥΣΤΑΡΙΑ ΣΑΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΑΡΒΟΥΝΟ , ΑΝΑΡΩΤΗΘΗΚΑΤΕ ΠΟΤΕ … ΑΠΟ ΠΟΥ ΒΓΑΝΕΙ ΤΟ ΞΥΛΟΚΑΡΒΟΥΝΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ;

    melos%20rosin%20pine%20forest1.jpgPA130058.JPG

    Η ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑ ΥΛΗ ΕΙΝΑΙ … ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΤΟ ΔΑΣΟΣ , ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΑΠΟ ΒΕΛΑΝΙΔΙΕΣ !!!

    alt

    ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΓΙΝΕΤΑΙ , ΔΙΟΤΙ Η ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΣΑΝ ΕΝΑ  ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΚΑΛΑ ΞΥΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΚΑΡΒΟΥΝΑ ΠΟΥ ΝΑ ΚΡΑΤΑΝΕ ΠΟΛΥ ΑΘΡΑΚΙΑ !

    alt

    ΕΤΣΙ ΤΑ ΩΡΑΙΑ ΔΑΣΗ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑΣ , ΑΠΟ ΚΑΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ , ΚΑΤΑΝΤΟΥΝ ΝΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΟΠΩΣ ΑΥΤΗ Η ΕΙΚΟΝΑ , ΠΟΥ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΡΑ ΠΑΝΩ ΣΧΟΛΙΑ …!

    13.jpgxylokarbouna12.jpg

    ΑΦΟΥ ΚΟΨΟΥΝ ΤΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΞΥΛΑ , ΤΑ ΚΟΥΒΑΛΟΥΝ ΜΕ ΤΑ ΖΩΑ ΤΟΥΣ , ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΟΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΣΤΟ ΤΟΠΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΑ ΛΕΓΟΜΕΝΑ «ΚΑΜΙΝΙΑ» ΤΟΥ ΚΑΡΒΟΥΝΟΥ .

    image749.jpgkr2.jpgalt

    ΕΚΕΙ ΤΟΠΟΘΕΤΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΕΙΔΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΚΑΡΒΟΥΝΙΑΡΙΔΕΣ .

    kr5.jpgparad-epagelm-karbouniaris-7.gif

    ΑΦΟΥ ΕΤΟΙΜΑΣΤΟΥΝ ΟΛΑ ΤΑ ΚΑΜΙΝΙΑ , ΟΙ ΚΑΡΒΟΥΝΙΆΡΙΔΕΣ ΤΟΥΣ ΒΑΖΟΥΝ ΦΩΤΙΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΟΠΗ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΦΗΣΕΙ ΚΑΙ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΣΙΓΟΚΑΙΝΕ ΓΙΑ ΜΕΡΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΕΣ , ΦΡΟΝΤΙΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΕΧΩΣ ΝΑ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΤΟΝ ΑΝΑΛΟΓΟ ΑΕΡΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ Η ΚΑΥΣΗ ΤΩΝ ΞΥΛΩΝ .

    kr3.jpgalt

    ΜΟΛΙΣ ΠΕΡΑΣΕΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ , ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΑ ΚΑΜΙΝΙΑ ΚΑΙ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΑΛΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΡΒΟΥΝΟΥ , ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ . ΜΕΤΑ ΤΑ ΒΑΖΟΥΝ ΣΕ ΜΕΓΑΛΑ ΤΣΟΥΒΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΤΑΦΕΡΟΥΝ ΣΤΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΚΕΙ Ο ΕΜΠΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΒΟΥΝΟΥ ΠΛΕΟΝ ΤΑ ΠΑΡΑΛΑΒΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΠΩΛΗΣΗ !

    ΠΑΝΤΩΣ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΚΑΡΒΟΥΝΙΑΡΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΔΥΣΚΟΛΟ ΚΑΙ ΑΝΘΥΓΙΕΙΝΟ !

     
  • lithari 10:48 pm on 22/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    Παράνομο μέχρι και το μαρούλι που θα φυτέψεις σε γλάστρα!…Οριστική νίκη των πολιτών στον πόλεμο κατά των πολυεθνικών για τον έλεγχο των σπόρων… 

    Παράνομο μέχρι και το μαρούλι που θα φυτέψεις σε γλάστρα!

    Φωνές από Βορρά και Νότο προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν συναδέλφους τους στην Ευρωβουλή να καταψηφιστεί διακομματικά η νομοθετική πρόταση που υποχρεώνει τους αγρότες της Ε.Ε. να μην αναπαράγουν τους σπόρους αλλά να τους αγοράζουν μόνο από πολυεθνικές.

    Η εμπορική αξία της παγκόσμιας αγοράς σπόρων εκτιμάται σε περίπου 45 δισ. δολ.

    Φραγμό στη μονοπώληση του ελέγχου της παραγωγής και εμπορίας των τροφίμων προσπαθούν να βάλουν ευρωβουλευτές από διαφορετικές πολιτικές ομάδες συμπαρατασσόμενοι απέναντι στην πρόταση κανονισμού που έχει καταθέσει η επιτροπή Υγείας της Ε.Ε. Βάσει της πρότασης, επιβάλλονται γραφειοκρατικά εμπόδια στους

    =========================================================

    Φίλοι αναγνώστες,

    ΤΟ ΝΑ ΑΡΜΕΓΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΣΑΛΑΓΙΑΖΗΣ ΠΡΟΒΑΤΑ ΕΙΝΑΙ

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΕΥΚΟΛΟ.  ΕΜΑΣ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

    ΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΒΟΣΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΝΕΜΕΤΕ !!!

    =BY=f.b=BOSKO

    Φίλοι αναγνώστες.

    Βρίσκεστε σ΄αυτό το ιστολόγιο με δική  σας ευθύνη .

    Ενδεχομένως κάτι που θα διαβάσετε εδώ μπορεί να το

    θεωρήσετε ύβρη ή να σας θίξει ή να σας προσβάλλει.

    Θα πρέπει να γνωρίσετε πως δεν έχουμε καμία τέτοια

    πρόθεση .

    Έχοντας λοιπόν αυτό υπ΄όψιν οι επιλογές σας είναι δύο :

    α) ή να φύγετε απ΄το ιστολόγιο αυτό , διακόπτοντας την

    ανάγνωσή του ,ώστε να αποφύγετε πιθανή προσβολή των

    ηθικών , θρησκευτικών ή άλλων αξιών σας , ή

    β) να παραμείνετε αποδεχόμενοι πως ότι και να διαβάσετε

    δεν θα σας προσβάλλει καθ΄ οιονδήποτε τρόπο .Εμείς

    απ΄την μεριά μας θα προσπαθήσουμε να διαφυλάξουμε και

    να προβάλουμε τις πραγματικές ανθρώπινες αξίες , έχοντας

    πάντα ως γνώμονα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την

    αλήθεια .

    ΕΠΙΣΗΣ:

    1.Τα δημοτικά αθάνατα δημοτικά μπορεί η δεν συμφωνούν

    πλήρως με τις απόψειςτου άρθρου.

    2.Επισημαίνουν ώμος στου φίλους του μπλοκ τα παρακάτω.

    3.Η ενημέρωσης-μάθηση, είναι ιερή υποχρέωση καθενός

    από εμάς.

    4.Η οποίες Αποψις του άρθρου εκφράζουν το συντάκτη

    του, ο όποιος και αναφέρετε .

    5.Την ευθύνη στα κείμενα που αναρτούνται στο

    https://boskotsopanhs.wordpress.com/

    φέρει ο υπογράφων ,ή η πηγή, και δεν αποτελούν

    απαραίτητα θέση και άποψη του παρόντος ιστολογίου.

    6.Σκέψης, κρίση, απόψεις, επιδίωξη  κάθε μορφής μήδε

    αυτής καθεαυτής της ατομικής προβολή, η με σκοπό

    αλλότριο η αλά αίτια η άλλης αίτιας,μήδε και του

    οικονομικού στόχου η του αυτό κάθε αυτό ως στόχο

    προσωπικο οικονομικο κέρδους η εκ Άλου σκοπού

    οικονομικού η μέσο με στόχος το προσωπικό όφελος ,

    από οιαδήποτε αφορμή η σκοπό μέσο η αιτιατό μήδε και

    Tου προσωπικού η ατομικού συμφέροντος επί του

    συγκεκριμένου άρθρου ουδεμία σχέση έχουν τα δημοτικά

    αθάνατα δημοτικά οπουδήποτε και προέρχεται και

    απορρέουν .-

    7.Η δημοσιοποίηση άρθρων έχει ως σκοπό μονό και μονό

    την ενημέρωση-μάθηση και τίποτα λιγότερο η

    περισσότερο.-

    8.ΝΑ ΔΗΛΩΣΟΥΜΕ-ΔΗΛΩΣΗ ΟΤΙ¨

    ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΚΑΝΕΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ Η

    ΑΛΛΟ ΟΦΕΛΟΣ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ, ΔΕΝ

    ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΘΑ

    ΕΠΙΔΙΩΚΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ

    ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΣΕΛΙΔΑ.

    ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΕΧΟΜΑΣΤΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

    ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΣ

    ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΚΑΜΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΣ

    ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ Η ΑΛΛΗ ΕΚΛΥΣΗ Η

    ΑΝΑΦΟΡΑ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟΔΕΚΤΗ

    ΓΙΑ ΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΛΟΓΟ Ο ΟΠΟΙΟΣ

    ΑΝΑΓΡΑΦΕΤΕ ΣΤΗ ΠΑΡΟΥΣΑ

    ΕΠΙΣΗΜΑΝΕ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΘΑ

    ΔΙΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ

    ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.-

    Αν παρ΄όλα αυτά υπάρξει κάποιο

    πρόβλημα ,

    επικοινωνήστε μαζί μας e-mail .

    Καλή συνέχεια ==============

    γεωργο-κτηνοτρόφους, αν δεν προσφεύγουν στις βιομηχανίες σπόρων.

    Η αιτιολογία που προβάλλει η επιτροπή μέσω της γενικής γραμματείας της που έχει την αρμοδιότητα ελέγχου των φυτών είναι ότι απλοποιεί τη νομοθεσία και τις 12 σχετικές οδηγίες που συμπεριλαμβάνει στον προταθέντα κανονισμό!

    Πατέντα

    Υπενθυμίζεται ότι η κανονική νομοθεσία που αφορά την εμπορία σπόρων ίσχυε από τη δεκαετία του 1960. Μέχρι σήμερα τα κράτη-μέλη στην Ε.Ε. των «27» είχαν (υποχρεωτικώς) ενσωματώσει το νομικό πλαίσιο της Ε.Ε. στην εθνική τους νομοθεσία.

    Επί της ουσίας αυτό που βλέπουμε να εξελίσσεται σήμερα για τον έλεγχο της σποροπαραγωγής ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980, με τη ραγδαία ανάπτυξη της γενετικής μηχανικής. Τότε έγινε η εισαγωγή του όρου της «βιομηχανικής πατέντας οργανισμών», αλλάζοντας τη φύση της ίδιας της γεωργίας.

    Μόνο λίγες εταιρείες-κολοσσοί που δεν ξεπερνούν τη μία ντουζίνα (Syngenta-Dupont, Monsanto, Basf) ελέγχουν τα 2/3 της παγκόσμιας αγοράς.

    Στο παιχνίδι συμμετέχει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου: Από τις αρχές του 2000 προώθησε συνθήκες και νομικές συμφωνίες όπως εκείνη για τα ζητήματα εμπορίου για τα δικαιώματα της πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορά περισσότερα από 140 κράτη και επιτρέπει το πατεντάρισμα γονιδίων, φυτών, ζώων, βακτηρίων, ιών κ.λπ.

    Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ενωσης τονίζουν ότι με το νέο κανονισμό προβλέπονται: Απλούστεροι και ευέλικτοι κανόνες για την εμπορία σπόρων και άλλου φυτικού-αναπαραγωγικού υλικού με σκοπό να διασφαλιστούν η παραγωγικότητα, η προσαρμοστικότητα και η ποικιλότητα των καλλιεργειών και των δασών της Ευρώπης. Επίσης εξασφαλίζεται η προστασία της βιοποικιλότητας και της βιώσιμης γεωργίας κ.ά.

    Ελεγχος τροφής

    Δεν είναι έτσι τα πράγματα, αντιλέγει ο ευρωβουλευτής Κρίτων Αρσένης επισημαίνοντας ότι «με τη δικαιολογία της προστασίας της αγροτικής παραγωγής κλιμακώνεται ο πόλεμος για τον έλεγχο της τροφής από τις πολυεθνικές».
    Με τροπολογία του ζητείται η «πλήρης απόρριψη της πρότασης». Προσπαθώ, λέει ο ευρωβουλευτής, να υποστηριχθεί από την πλειοψηφία του Ευρωκοινοβουλίου.
    Η έγκριση του κανονισμού θα σημάνει και το τέλος των τοπικών π
    οικιλιών και την εξάρτηση του αγροτικού κόσμου από τους γίγαντες της γενετικής μηχανικής που προωθούν τα μεταλλαγμένα ως τη λύση-σωτηρία των προβλημάτων επισιτισμού παγκοσμίως.

    Η νέα πραγματικότητα όμως θα διαμορφώσει ένα νέο νομικό, τεχνικά ασφυκτικό πλαίσιο, που θα απαγορεύει ακόμα και το μαρουλάκι στη γλάστρα…
    phgh=
    enet.grglastra/#sthash.ELoF9rxn.dpuf

    ==============================================================

    Στρασβούργο, 11 Μαρτίου 2014

    Υπερψηφίστηκε σήμερα και από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η τροπολογία που κατέθεσε ο ανεξάρτητος ευρωβουλευτής, Κρίτων Αρσένης, για την απόρριψη της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα επέβαλε συνθήκες καθολικού μονοπωλίου των πολυεθνικών στην εμπορία των σπόρων στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά. Με την υπερψήφιση αυτή η νομοθεσία απορρίπτεται από το Ευρωκοινοβούλιο και υποχρεώνεται στην πράξη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να την αποσύρει.

    Ο Κρίτων Αρσένης ζήτησε από το βήμα της Ολομέλειας την παραίτηση του αρμόδιου Επιτρόπου κ. Μποργκ, καθώς ο συγκεκριμένος Επίτροπος είναι υπεύθυνος όχι μόνο για την απροκάλυπτη πρόταση υπέρ των πολυεθνικών σπόρων, αλλά και για την απόρριψη της υποχρέωσης σήμανσης της μεταλλαγμένης γύρης στο μέλι, την έγκριση της καλλιέργειας μεταλλαγμένου καλαμποκιού στην Ε.Ε. και τον μετριασμό της αντικαπνιστικής νομοθεσίας υπέρ των μεγάλων πολυεθνικών του καπνού.

    Σημειώνεται ότι πριν το κατηγορηματικό «όχι» της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο μονοπώλιο των πολυεθνικών στην εμπορία των σπόρων, προηγήθηκε η ομόφωνη καταψήφιση της νομοθεσίας από την Επιτροπή Περιβάλλοντος και η σχεδόν ομόφωνη από την Επιτροπή Γεωργίας. Στην ουσία, η συντριπτική πλειοψηφία των  Ευρωβουλευτών που υπερψήφισαν την τροπολογία του Κρίτωνα Αρσένη, «πάγωσαν» την προοπτική της άσκησης πλήρους κερδοσκοπικού ελέγχου της τροφής από τις πολυεθνικές, που θα υποχρέωνε έλληνες και ευρωπαίους αγρότες να αγοράζουν σπόρους μόνο από αυτές.

    Με αφορμή τη θετική αυτή εξέλιξη, ο Κρίτων Αρσένης δήλωσε:

    «Πρόκειται για μια μεγάλη νίκη της δημοκρατίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα στις πολυεθνικές των σπόρων διασφαλίζοντας το δικαίωμα στη διατροφική ασφάλεια και την ελεύθερη πρόσβαση στην τροφή. Αν δεν κερδίζαμε αυτήν την κρίσιμη μάχη, θα ήταν πρακτικά αδύνατο για έλληνες και ευρωπαίους αγρότες να διατηρούν και να αναπαράγουν τους σπόρους τους.

    Όταν τον Δεκέμβριο του 2013 κατέθεσα την πρόταση απόρριψης της συγκεκριμένης νομοθεσίας, δεν περίμενα ότι θα υπερψηφίζονταν σήμερα από τη συντριπτική πλειοψηφία των  Ευρωβουλευτών. Οι νίκες είναι αναμφίβολα το αποτέλεσμα εντατικής δουλειάς όλων μας  αλλά και προϊόν της μαζικής κινητοποίησης της κοινωνίας των πολιτών, που μέσω της αλληλογραφίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κατέκλεισαν με το αίτημα της απόρριψης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η νίκη καταδεικνύει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αντιδρά θετικά στο δημοκρατικό έλεγχο και πως η ευκαιρία για κάθε πολίτη να επηρεάσει την ευρωπαϊκή νομοθεσία, είναι καθημερινή.

    Κάλεσα τον Επίτροπο Υγείας κ. Μποργκ να παραιτηθεί καθώς δεν μπορώ να δεχθώ ως σύμπτωση την κατάθεση της απροκάλυπτης πρόταση υπέρ των πολυεθνικών σπόρων, αλλά και την απόρριψη της υποχρέωσης σήμανσης της μεταλλαγμένης γύρης στο μέλι, την έγκριση της καλλιέργειας μεταλλαγμένου καλαμποκιού στην Ε.Ε. και τον μετριασμό της αντικαπνιστικής νομοθεσίας υπέρ των μεγάλων πολυεθνικών του καπνού, μέσα σε ένα μόλις χρόνο, από τον ίδιο Επίτροπο. Είναι προφανές ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά. »

    Παρακολουθήστε εδώ την παρέμβαση στην Ολομέλεια: http://kritonarsenis.gr/multimedia/view/140311-plenary-seeds

     

    ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ

    • Στις 6 Μαΐου 2013, μετά από πρόταση της Γενικής Επιτροπής Υγείας & Καταναλωτών (DG SANCO) και στη συνάντηση των Επιτρόπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που ρυθμίζουν το εμπόριο σπόρων σε όλη την Ε.Ε., ψηφίζεται πρόταση εισαγωγής νέας νομοθεσίας σύμφωνα με την οποία από το 2016 κανείς δεν θα μπορεί να εμπορεύεται σπόρους στην Ε.Ε. που δεν είναι καταχωρημένοι σε εθνικούς καταλόγους.
    • Στις 12 Δεκεμβρίου 2013 ο ανεξάρτητος ευρωβουλευτής, Κρίτων Αρσένης, ζητεί την απόρριψη της πρότασης της Κομισιόν, με τροπολογία που κατέθεσε στην Επιτροπή Γεωργίας του Ε.Κ.
    • Στις 18 Δεκεμβρίου 2013 ο ανεξάρτητος ευρωβουλευτής, Κρίτων Αρσένης, ζητεί την απόρριψη της πρότασης της Κομισιόν, με τροπολογία που κατέθεσε στην Επιτροπή Περιβάλλοντος
    • Στις 30 Ιανουαρίου 2014 η τροπολογία υπερψηφίζεται ομόφωνα από την Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ε.Κ..
    • Στις 11 Φεβρουαρίου 2014 η τροπολογία υπερψηφίζεται σχεδόν ομόφωνα και από την Επιτροπή Γεωργίας του Ε.Κ.
     
  • lithari 10:42 am on 22/03/2014 Μόνιμος σύνδεσμος | Απάντηση  

    Πρόστιμο στα αδήλωτα πηγάδια! …λάβει άδεια χρήσης νερού ούτε έχουν καταθέσει ποτέ αίτηση για να λάβουν άδεια χρήσης νερού, να τα δηλώσουν έως τις..• Εάν δεν κατατεθεί αίτηση για εγγραφή …. επιβάλλεται πρόστιμο από 1.000 – 5.000 ευρώ. 

    Σύμφωνα με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 31 Β’ /14.01.2014) όλα τα σημεία υδροληψίας όπως γεωτρήσεις – πηγάδια ανεξάρτητα αν χρησιμοποιούνται ή όχι, πρέπει να καταχωρηθούν στο σχετικό μητρώο του Υπουργείου Περιβάλλοντος.
    Για το σκοπό αυτό υποχρεούνται όλοι οι κάτοχοι/χρήστες τέτοιων σημείων οι οποίοι δεν έχουν λάβει άδεια χρήσης νερού ούτε έχουν καταθέσει ποτέ αίτηση για να λάβουν άδεια χρήσης νερού, να τα δηλώσουν έως τις 15 Μαΐου 2014.

    ΠΡΟΣΟΧΗ η διαδικασία δεν αφορά το σύνολο των ιδιοκτητών/ χρηστών σημείων υδροληψίας αλλά μόνο όσους δεν έχουν κάνει μέχρι σήμερα καμία ενέργεια για τη δήλωσή τους στις αρμόδιες αρχές (Περιφέρεια Αττικής ή Αποκεντρωμένη Διοίκησης Αττικής).

    Η διαδικασία είναι απλή αφού η αίτηση εγγραφής δεν συνοδεύεται από κανένα φάκελο/ δικαιολογητικό και κατατίθεται στον Δήμο.

    Η αίτηση για εγγραφή στο Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας (Ε.Μ.Σ.Υ.) συμπληρώνεται από τον αιτούντα και κατατίθεται στην Δ/νση Περιβάλλοντος του Δήμου. Προς τους Δημότες παρέχεται βοήθεια από αρμόδιο υπάλληλο του Δήμου για τον προσδιορισμό των συντεταγμένων της θέσης υδροληψίας. Εάν οι δικαιούχοι/ χρήστες ενός σημείου υδροληψίας είναι περισσότεροι του ενός (π.χ. πολυκατοικία) συμπληρώνονται όλα τα ονόματα ή γίνεται κοινή από όλους αίτηση.

    Σύμφωνα με τη νέα ΚΥΑ:

    • Η εγγραφή στο Ε.Μ.Σ.Υ. ενός σημείου υδροληψίας αποτελεί πλέον προϋπόθεση για την αδειοδότηση.

    • Στο Ε.Μ.Σ.Υ. εγγράφονται και τα ανενεργά σημεία υδροληψίας δηλαδή τα σημεία από τα οποία δεν αντλείται νερό.

    • Η εγγραφή ενός ενεργού σημείου υδροληψίας στο μητρώο διασφαλίζει για κάθε νόμιμο χρήστη του τη δυνατότητα συνέχισης της χρήσης μέχρι την έκδοσης σχετικής άδειας χρήσης. Προϋπόθεση η κατάθεση αίτησης για αδειοδότηση στην Περιφέρεια Αττικής έως και την 30-09-2014.

    • Για τη σύνταξη κάθε συμβολαίου μεταβίβασης, δωρεάς, γονικής παροχής, αποδοχής κληρονομιάς ή σύστασης εμπραγμάτου δικαιώματος που αφορά σε ακίνητο όπου πραγματοποιείται υδροληψία (ενεργή ή ανενεργή), πρέπει να προσκομίζεται πιστοποιητικό εγγραφής του εν λόγω σημείου υδροληψίας στο Ε.Μ.Σ.Υ. ή να αποτυπώνεται στο τοπογραφικό διάγραμμα που συνοδεύει το συμβόλαιο ο κωδικός εγγραφής στο Ε.M.Σ.Υ. Επίσης σε κάθε ιδιωτικό συμφωνητικό για μίσθωση ή κατά παραχώρηση χρήση του ακινήτου στο οποίο πραγματοποιείται υδροληψία, πρέπει να αναγράφεται ρητά και ο κωδικός εγγραφής στο Ε.M.Σ.Υ.

    • Το πιστοποιητικό εγγραφής στο Ε.Μ.Σ.Υ. εκδίδεται από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής.

    • Εάν δεν κατατεθεί αίτηση για εγγραφή σημείου υδροληψίας έως τις 15-05-2014 επιβάλλεται πρόστιμο από 1.000 – 5.000 ευρώ.

    ΠΗΓΗ

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Απάντηση
e
Αλλαγή
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Ακύρωση